The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования - казахский музыкальный язык и его проявление в современной музыкальной культуре и музыкальном образовании

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – қазақ музыкалық тілі және оның қазіргі музыкалық мәдениет пен музыкалық білім берудегі көрінісі

Aim of work (in Russian) : Цель проекта – выявить проблемное поле и особенности казахского музыкального языка, определить его научный статус как культурного кода нации в процессе модернизации духовности общества с экстраполяцией образовательную среду.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – қазақ музыкалық тілінің проблемалық өрісі мен ерекшеліктерін анықтау, оның білім беру ортасына экстраполяция жасай отырып, қоғам руханиятын жаңғырту процесінде ұлттың мәдени коды ретіндегі ғылыми мәртебесін анықтау.

Методы исследования (на русском) : Методология исследования базируется на принципах исторического, музыковедческого и сравнительного анализа, а также междисциплинарного подхода. Для достижения результатов применены различные подходы: - изучение и аналитический обзор источников на предмет выявления проблемного поля казахского музыкального языка; - музыковедческий и сравнительно-исторический подходы для раскрытия особенностей казахского музыкального языка; - этнопедагогический подход для актуализации в сфере образования культуры и искусства освоение казахского музыкального языка его ценностно-смыслового содержания в конкретных жанрах и формах художественного творчества.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдіснамасы тарихи, музыкатану және салыстырмалы талдау қағидаттарына, сондай-ақ пәнаралық көзқарасқа негізделеді. Қойылған міндеттерді шешу және нәтижелерге қол жеткізу үшін әртүрлі әдістемелік тәсілдер қолданылды: • қазақ музыкалық тілінің проблемалық өрісін айқындау мақсатында дереккөздерді зерделеу және аналитикалық шолу жүргізу; • қазақ музыкалық тілінің ерекшеліктерін ашу үшін музыкатану және салыстырмалы-тарихи әдістерді пайдалану; • білім беру саласында мәдениет пен өнерді игеру үдерісінде қазақ музыкалық тілінің құндылық-мағыналық мазмұнын нақты жанрлар мен көркем шығармашылық түрлерінде өзектендіруге бағытталған этнопедагогикалық тәсілді қолдану.

Obtained results and novelty (in Russian) : Изучена и систематизирована научная литература разных областей гуманитарного знания (музыковедение, этномузыковедение, фольклористика, лингвистика, философия, культурология) для выявления проблемного поля казахского музыкального языка. Публикация монографии Тоқтаған Айтолқын «Духовный мир кюев Дины». Разработано учебно-методическое пособие «Этносольфеджио на материале казахской песни». (авторы Г.Т.Альпеисова, А.Т.Альпеисова). В ходе выполнения календарного плана был подготовлен Терминологический словарь (Р.Нұртаза). Также в рамках запланированных мероприятий было проведено распространение и апробация идей в форме научных и научно-методических семинаров (два акта внедрения ). Научная новизна исследования заключается в том, что осуществлена междисциплинарная систематизация научных источников для определения проблемного поля казахского музыкального языка и раскрытия его духовно-семиотической природы. Введены в научный оборот аналитические материалы по проявлению казахского музыкального языка в современном композиторском творчестве (статьи).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Гуманитарлық білімнің түрлі салаларына (музыкатану, этномузыкатану, фольклортану, лингвистика, философия, мәдениеттану) қатысты ғылыми әдебиеттер қазақ музыкалық тілінің проблемалық өрісін айқындау мақсатында зерттеліп, жүйеленді. Тоқтаған Айтолқынның «Динаның күйшілерінің рухани әлемі» монографиясы жарияланды және Г.Т. Альпеисова мен А.Т. Альпеисова авторлығымен «Қазақ әні материалында этносольфеджио» атты оқу-әдістемелік құрал әзірленді. Календарлық жоспар аясында «Терминологиялық сөздік» (Р.Нұртаза) дайындалды. Сонымен қатар жоспарланған іс-шаралар шеңберінде ғылыми және ғылыми-әдістемелік семинарлар өткізіліп, зерттеу идеяларының таралуы мен апробациясы қамтамасыз етілді (екі енгізу актісі). Зерттеудің ғылыми жаңалығы қазақ музыкалық тілінің проблемалық өрісін белгілеу және оның рухани-семиотикалық табиғатын ашу мақсатында ғылыми дереккөздерді пәнаралық тұрғыдан жүйелеуде көрініс табады. Қазақ музыкалық тілінің заманауи композиторлық шығармалардағы көріністеріне қатысты аналитикалық материалдар ғылыми айналымға енгізілді (мақалалар).

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект относится к гуманитарному исследованию в области музыкознания поэтому конструктивные и технико-экономические показатели не представляется.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба музыкатану саласындағы гуманитарлық зерттеуге жататындықтан, конструктивтік және техника-экономикалық көрсеткіштерді ұсыну мүмкін емес.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования нашли практическое применение в научной, образовательной и научно-методической сферах. Монография «Духовный мир кюев Дины», сборник материалов конференции послужили основой для расширения исследовательского поля в области музыкознания и этномузыковедения, обеспечив дальнейшее распространение результатов исследования в профессиональной среде. Разработанное учебно-методическое пособие «Этносольфеджио на материале казахской песни» вводится в педагогическую практику для формирования компетенций, связанных с освоением казахского музыкального языка и его ценностно-смыслового содержания. По научно-исследовательскому проекту за истекший срок опубликовано: 14 статей, из них: в рейтинговых изданиях – 1, рекомендованных КОКСНВО – 2. Выступления на международных конференциях – 9. Также в рамках, запланированных мероприятий была проведения ежегодная научно-практическая конференция «Музыка Великой степи: научно-исследовательская деятельность этномузыковеда» (17-18 октября 2025 года) с выпуском сборника материалов.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері ғылыми, білім беру және ғылыми-әдістемелік салаларда практикалық қолданыс тапты. «Дина күйлерінің рухани әлемі» атты монография және конференция материалдарының жинағы музыкатану мен этномузыкатану салаларында зерттеу өрісін кеңейтуге негіз болып, зерттеу нәтижелерінің кәсіби ортада одан әрі таралуын қамтамасыз етті. «Қазақ әні материалында этносольфеджио» атты оқу-әдістемелік құрал білім беру үдерісіне енгізіліп, қазақ музыкалық тілін және оның құндылық-мағыналық мазмұнын меңгеруге қатысты құзыреттерді қалыптастыруға мүмкіндік береді. Ғылыми-зерттеу жобасының есептік кезеңінде барлығы 14 мақала жарияланды, оның ішінде: рейтингілік басылымдарда – 1, ҒЖБССҚК ұсынған басылымдарда – 2. Халықаралық конференцияларда 9 баяндама жасалды. Сонымен қатар, жоспарланған іс-шаралар аясында 2025 жылғы 17–18 қазанда «Ұлы Даланың музыкасы: этномузыкатанушының ғылыми-зерттеу қызметі» атты жыл сайынғы ғылыми-практикалық конференция өткізіліп, материалдар жинағы жарық көрді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проведенного исследования проявляется в расширении теоретического и прикладного знания о казахском музыкальном языке. Подготовленная монография «Духовный мир кюев Дины» и сборник материалов научно-практической конференции пополнили корпус исследований в области музыкознания и этномузыковедения, способствуя углублению музыковедческого анализа традиционного и композиторского музыкального наследия. Практическая эффективность подтверждается внедрением учебно-методического пособия «Этносольфеджио на материале казахской песни» в образовательный процесс, что способствует формированию у обучающихся компетенций, связанных с освоением казахского музыкального языка.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеудің тиімділігі қазақ музыкалық тілі жөніндегі теориялық және қолданбалы білімнің кеңеюінен көрініс табады. «Дина күйлерінің рухани әлемі» атты монография мен ғылыми-практикалық конференция материалдар жинағы музыкатану және этномузыкатану салаларындағы зерттеулер корпусын толықтырып, дәстүрлі және композиторлық музыкалық мұраға қатысты музыкатанымдық талдаудың тереңдеуіне ықпал етті. Практикалық тиімділік «Қазақ әні материалында этносольфеджио» атты оқу-әдістемелік құралдың білім беру үдерісіне енгізілуі арқылы дәлелденеді. Бұл құрал білім алушылардың қазақ музыкалық тілін меңгеруге қатысты құзыреттерін қалыптасты

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут широко применены в процессе дальнейшего развития музыкальной культуры Казахстана, разработки учебных и учебно-методических материалов национально-ориентированного музыкального образования, а также в государственных программах по популяризации традиционной музыки в контексте духовной модернизации общества

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері Қазақстанның музыкалық мәдениетін одан әрі дамыту үдерісінде, ұлттық бағыттағы музыкалық білім беру үшін оқу және оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуде, сондай-ақ қоғамның рухани жаңғыруы контекстінде дәстүрлі музыканы кеңінен насихаттауға бағытталған мемлекеттік бағдарламаларда кеңінен қолданылуы мүмкін