The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является рекреационная емкость природных территорий Иле-Алатауского национального парка. Объект разработки - интегрированная система мониторинга туристских потоков с применением беспилотных летательных аппаратов, ГИС и инструментов искусственного интеллекта. Объект проектирования - модель управления рекреационной нагрузкой, основанная на данных дистанционного зондирования и нечёткого линейного программирования для предотвращения овертуризма.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі – Іле-Алатау ұлттық паркінің табиғи аумақтарындағы рекреациялық сыйымдылық. Әзірлеу объектісі – туристік ағымды бақылауға арналған БПЛА, ГАЖ және жасанды интеллектті біріктіретін заманауи мониторинг жүйесі.Жобалау объектісі – овертуризмнің алдын алу мақсатында қашықтан зондтау мен бұлдыр сызықтық бағдарламалау деректеріне негізделген рекреациялық жүктемені басқару моделі.

Aim of work (in Russian) : Цель - разработка и апробация современных методов мониторинга и моделирования рекреационной емкости природных территорий (на примере Иле-Алатауского национального парка) с применением беспилотных летательных аппаратов (БПЛА), геоинформационных систем (ГИС) и нечёткого линейного программирования.

Aim of work (in Kazakh) : Мақсаты – ұшқышсыз ұшатын аппараттарды (ҰҰА), географиялық ақпараттық жүйелерді (ГАЖ) және анық емес сызықтық бағдарламалауды пайдалана отырып, табиғи аумақтардың рекреациялық мүмкіндіктерін (Іле-Алатау ұлттық паркінің мысалын пайдалана отырып) мониторингілеу және модельдеудің заманауи әдістерін әзірлеу және сынау.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включают анализ научной литературы, полевые наблюдения с использованием БПЛА, обработку пространственных данных в ГИС, применение методов машинного обучения для распознавания туристов на видео, а также моделирование рекреационной емкости с помощью нечеткого линейного программирования.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері ғылыми әдебиеттерді талдауды, БПЛА арқылы далалық бақылаулар жүргізуді, ГАЖ деректерін кеңістіктік өңдеуді, видеожазбалардағы туристерді анықтау үшін машиналық оқыту әдістерін қолдануды, сондай-ақ рекреациялық сыйымдылықты бұлдыр сызықтық бағдарламалау арқылы модельдеуді қамтиды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате выполнения этапа исследования проведён систематический анализ научной литературы, международных кейсов и современных технологий, применяемых для мониторинга туристских потоков и борьбы с овертуризмом. Анализ охватил ключевые публикации по теоретическим аспектам овертуризма, исследования по применению ГИС в пространственном моделировании туристских перемещений. По итогам анализа сформирована теоретическая база для разработки собственной методики мониторинга туристских потоков и моделирования рекреационной нагрузки. Обзор выявил, что использование ГИС, аэровидеосъёмки и нечётких моделей является наиболее эффективным подходом для природных территорий с высокой динамикой посещаемости и выраженной неопределённостью внешних условий. Параллельно разработана и апробирована методика применения БПЛА для мониторинга туристских потоков на маршрутах Иле-Алатауского национального парка (Бутаковка, Горельник). Получены первичные данные о плотности туристских потоков, протестированы параметры видеосъёмки, определены оптимальные высоты и режимы полётов, обеспечивающие наилучшую детализацию структуры потока.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу кезеңін орындау нәтижесінде туристік ағындарды мониторингтеу және овертуризм-мен күресуге қолданылатын ғылыми әдебиеттерге, халықаралық кейстерге және заманауи технологияларға жүйелі талдау жүргізілді. Талдау овертуризмнің теориялық аспектілеріне арналған негізгі жарияланымдарды, туристік қозғалыстың кеңістіктік моделдеуінде ГИС технологияларын қолдану жөніндегі зерттеулерді қамтыды. Талдау қорытындысы бойынша туристік ағындарды мониторингтеуге және рекреациялық жүктемені моделдеуге арналған әдістеме әзірлеуге негіз болатын теориялық база қалыптастырылды. Шолу нәтижелері ГИС, әуедегі видеотүсірілім және бұлдыр (fuzzy) модельдерді пайдалану келушілер саны жоғары әрі сыртқы жағдайлары құбылмалы табиғи аумақтар үшін ең тиімді тәсіл екенін көрсетті. Сонымен қатар, Іле-Алатау ұлттық паркінің бағыттарында (Бутаковка, Горельник) туристік ағындарды мониторингтеу үшін БПЛА қолданудың әдістемесі әзірленіп, апробациядан өтті. Туристік ағындардың тығыздығы туралы бастапқы деректер жиналды, видеотүсірілім параметрлері сыналды, ағын құрылымын ең дәл көрсетуге мүмкіндік беретін оңтайлы ұшу биіктіктері мен режимдері анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка стандартизированных полётных маршрутов для горных условий обеспечивает сопоставимость данных, повторяемость мониторинга и безопасность выполнения полётов. Оптимизированные траектории позволяют учитывать особенности рельефа, варьирующие углы обзора, воздушные потоки и ограничения по видимости, что делает сбор данных более точным и технологически надёжным.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Таулы жағдайларға бейімделген стандартталған ұшу маршруттарын әзірлеу деректердің салыстырмалылығын, мониторингтің қайталанымдылығын және ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Оптимизацияланған траекториялар рельеф ерекшеліктерін, көріну аймағының өзгеруін, ауа ағыстарын және техникалық шектеулерді ескере отырып, деректерді анағұрлым дәл әрі сенімді жинауға жағдай жасайды.

Level of implementation (in Russian) : На текущем, начальном этапе проекта степень внедрения носит подготовительный и методологический характер. Выполнены ключевые аналитические и организационно-технологические работы, обеспечивающие основу для последующего практического внедрения. Сформирована теоретическая и методическая база проекта, разработана и апробирована первоначальная версия методики мониторинга туристских потоков с использованием БПЛА и ГИС-технологий, а также подготовлена инфраструктура для дальнейшей интеграции данных в цифровую систему анализа рекреационной нагрузки.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның қазіргі, бастапқы кезеңінде енгізу дәрежесі дайындық және әдістемелік сипатқа ие. Алдағы практикалық енгізуді қамтамасыз ететін негізгі аналитикалық және ұйымдастырушылық-технологиялық жұмыстар орындалды. Жобаның теориялық және әдістемелік базасы қалыптастырылды, БПЛА мен ГИС технологияларын қолдана отырып туристік ағындарды мониторингтеудің бастапқы нұсқадағы әдістемесі әзірленіп, апробациядан өтті, сондай-ақ рекреациялық жүктемені талдаудың цифрлық жүйесіне деректерді әрі қарай интеграциялауға қажетті инфрақұрылым дайындалды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность данного этапа заключается в создании научно обоснованной методической и технологической платформы, обеспечивающей надежный фундамент для последующих практических работ по мониторингу и управлению туристскими потоками.

Efficiency (in Kazakh) : Осы кезеңнің тиімділігі туристік ағындарды мониторингтеу мен басқарудың кейінгі практикалық жұмыстарын қамтамасыз ететін ғылыми негізделген әдістемелік және технологиялық платформаның қалыптасуымен айқындалады.

Field of application (in Russian) : Методика применяется для мониторинга туристских потоков и оценки рекреационной нагрузки в природных территориях, включая национальные парки и горные маршруты.

Field of application (in Kazakh) : Әдістеме табиғи аумақтарда, оның ішінде ұлттық парктер мен таулы бағыттарда туристік ағындарды мониторингтеу және рекреациялық жүктемені бағалау үшін қолданылады.