The object of research, development or design (in Russian) : защитные покрытия на основе самофлюсующихся сплавов Ni-Cr-B-Si, с последующей лазерной обработкой

The object of research, development or design (in Kazakh) : лазерлік өңдеуден өткен Ni-Cr-B-Si қорытпа негізіндегі өздігінен балқитын қорғаныш жабындары

Aim of work (in Russian) : Разработка интегрированного технологического процесс, сочетающий технологии газотермического напыления и лазерной обработки для создания высокоэффективных защитных покрытий на основе самофлюсующихся порошков, обеспечивающих устойчивость к высокотемпературной коррозии и износу в условиях отраслей энергетического машиностроения.

Aim of work (in Kazakh) : Энергетикалық машина жасау салалары жағдайында жоғары температуралы коррозияға және тозуға төзімділікті қамтамасыз ететін өздігінен балқитын ұнтақтар негізінде жоғары тиімді қорғаныс жабындарын жасау үшін газотермиялық бүрку және лазерлік өңдеу технологияларын біріктіретін интеграцияланған технологиялық процесті әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включали комплекс механо-трибологических исспытаний покрытий полученных методами газопламенного и детонационного напыления. Микроструктурное исследование выполнялось на оптическом микроскопе Olympus BX53M для оценки толщины, пористости, дефектности и характера структуры. Для детального изучения морфологии, расплава частиц, и элементного состава применялись методы сканирующей электронной микроскопии (SEM3200), и энергодисперсионного анализа (Xplore 30 EDS Detector). Фазовый состав покрытий определялся методом рентгеновской дифрактометрии (X'Pert PRO ). Оценка прочностных характеристик проводилась путем измерения микротвёрдости (HV0.1–HV0.3) и адгезионной прочности (согласно стандарту ASTM C-633). Поверхностные характеристики изучались методами профилометрии (Taylor Hobson Surtronic S-100) и вычисления пористости по цифровым изображениям. Трибологические испытания «шар–диск» использовались для определения коэффициента трения (Anton Par TRB), интенсивности изнашивания и общей износостойкости покрытий. Дополнительно применялись методы прогнозирования фазообразования и оценки влияния состава применялось термодинамическое моделирование (Thermo-Calc), а также расчётные методы анализа тепловых потоков при напылении. Комплекс указанных методов обеспечил глубокое понимание структуры, свойств и эксплуатационного поведения покрытий и позволил оптимизировать технологические параметры их получения.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері газ жалынды және детонациялық бүрку әдістерімен алынған жабындарға механо-трибологиялық сынақтар кешенін қамтыды. Микроқұрылымдық зерттеу жабындардың қалыңдығын, кеуектілігін, ақауларын және құрылым сипатын бағалау үшін Olympus BX53M оптикалық микроскопында жүргізілді. Морфологиясын, балқыған бөліктердің күйін және элементтік құрамын терең зерттеу үшін сканерлейтін электрондық микроскопия (SEM3200) және энергия-дисперсиялық анализ (Xplore 30 EDS Detector) әдістері қолданылды. Жабындардың фазалық құрамы рентгендік дифрактометрия (X'Pert PRO) әдісі арқылы анықталды. Беріктік сипаттамалары микроқатылықты (HV0.1–HV0.3) және адгезиялық беріктікті (ASTM C-633 стандарты бойынша) өлшеу әдістерімен бағаланды. Беткі сипаттамалар профилометрия (Taylor Hobson Surtronic S-100) және сандық кескіндер негізінде кеуектілікті есептеу арқылы зерттелді. «Шар–диск» әдісімен трибологиялық сынақтар үйкеліс коэффициентін (Anton Paar TRB), тозу қарқындылығын және жалпы тозуға төзімділігін анықтау үшін қолданылды. Қосымша түрде фазалық түзілу процестерін болжау үшін термодинамикалық модельдеу (Thermo-Calc), сондай-ақ жылулық ағындарды талдаудың есептік әдістері пайдаланылды. Көрсетілген әдістер кешені жабындардың құрылымы, қасиеттері және олардың жұмыс жағдайындағы мінез-құлқы туралы терең ғылыми түсінік қалыптастыруға, жабын алудың технологиялық параметрлерін оңтайландыруға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна проекта заключается в оригинальном подходе, который интегрирует передовые методы газопламенного и детонационного напыления с последующей лазерной обработкой.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаның жаңалығы газ жалынды және детонациялық бүркудің озық әдістерін қолдана отырып кейінгі лазерлік өңдеумен ұштастыратын түпнұсқа тәсілде жатыр.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Социальный и экономический эффект проекта заключается в значительном снижении затрат на обслуживание и ремонт энергетического оборудования, продлении его срока службы и повышении надежности работы, что минимизирует риски аварий и простоя, снижая экономические потери. Высокая устойчивость покрытий к коррозии и износу способствует безопасности персонала и снижению экологического воздействия, так как уменьшается частота замен и связанных выбросов. Также проект стимулирует научно-технический прогресс, готовит квалифицированные кадры и укрепляет позицию Казахстана на рынке инновационных материалов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның әлеуметтік және экономикалық әсері энергетикалық жабдықты күтіп ұстау мен жөндеуге кететін шығындарды едәуір азайту, оның қызмет ету мерзімін ұзарту және жұмысының сенімділігін арттыру арқылы көрінеді. Бұл өз кезегінде авариялар мен тоқтап қалу тәуекелдерін төмендетіп, экономикалық шығындарды азайтады. Жабындардың коррозияға және тозуға жоғары төзімділігі персоналдың қауіпсіздігін арттыруға және экологиялық әсерді азайтуға ықпал етеді, себебі бөлшектерді ауыстыру жиілігі мен оған байланысты шығарындылар қысқарады. Сонымен қатар, жоба ғылыми-техникалық прогресті ынталандырып, білікті кадрлар даярлауға мүмкіндік береді және инновациялық материалдар нарығында Қазақстанның позициясын нығайтады.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Внедрение самофлюсующихся покрытий приведет к снижению затрат на техническое обслуживание и ремонты, а также повысит общую экономическую эффективность работы оборудования.

Efficiency (in Kazakh) : Өздігінен балқитын жабындарды енгізу техникалық қызмет көрсету мен жөндеу шығындарын азайтып, жабдық жұмысының жалпы экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : различные сферы энергетического машиностроения сталкивающиеся с высокотемпературной коррозией

Field of application (in Kazakh) : Жоғары температуралық коррозияға ұшырайтын энергетикалық машина жасаудың әртүрлі салалары