The object of research, development or design (in Russian) : Влияние стабилизирующих добавок в виде MgO, CaCO3, Y2O3 на устойчивость ZrO2 керамик к радиационным повреждениям

The object of research, development or design (in Kazakh) : MgO, CaCO3 және Y2O3 түріндегі тұрақтандырғыш қоспалардың ZrO2 керамикасының радиациялық зақымдануларға төзімділігіне әсері

Aim of work (in Russian) : Цель проекта заключается в определении влияния стабилизирующих добавок в виде MgO, CaCO3, Y2O3 на устойчивость ZrO2 керамик к радиационным повреждениям и диффузионному расширению поврежденного приповерхностного слоя при высокотемпературном облучении тяжелыми ионами, сравнимыми с осколками деления ядерного топлива.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – ZrO2 керамикаларының тұрақтылығына MgO, CaCO3, Y2O3 сияқты тұрақтандырғыш қоспалардың радиациялық зақымдануларға және ядролық отынның бөліну қалдықтарына ұқсас ауыр иондармен жоғары температуралық сәулелену кезінде зақымданған беттік қабаттың диффузиялық ұлғаюына әсерін анықтау.

Методы исследования (на русском) : Метод механохимического синтеза, сканирующая электронная микроскопия, энергодисперсионный анализ, рентгеноструктурный анализ

Методы исследования (на казахском) : Механо-химиялық синтез әдісі, сканирлеуші электрондық микроскопия, энергия-дисперсиялық талдау, рентгенқұрылымдық талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Определены зависимости изменения прочностных и теплофизических параметров в зависимости от изменения концентрации фазовых трансформаций в составе керамик

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Керамика құрамындағы фазалық түрленулер концентрациясының өзгеруіне байланысты беріктік және жылуфизикалық параметрлердің өзгеру заңдылықтары анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Экономический эффект заключается в создании высокопрочных радиационно-стойких керамик, обладающих высокой устойчивостью к радиационным повреждениям в случае высокодозного облучения, а также термическим воздействиям, что позволяет использовать их не только в качестве материалов инертных матриц дисперсного ядерного топлива, но и в качестве материалов для захоронения отработанного ядерного топлива, с возможностью содержания его в течение длительного времени.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Экономикалық әсері жоғары дозалы сәулелену жағдайында радиациялық зақымдануларға, сондай-ақ термиялық әсерлерге жоғары төзімділік көрсететін берік, радиацияға төзімді керамикаларды жасауға негізделеді. Бұл материалдарды дисперсияланған ядролық отынның инертті матрицалары ретінде ғана емес, сонымен қатар пайдаланылған ядролық отынды ұзақ уақыт қауіпсіз сақтауға мүмкіндік беретін көму материалдары ретінде де қолдануға жол ашады.

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Отличием предлагаемого проекта от ранее реализуемых исследований в области изучения применимости материалов инертных матриц для создания дисперсного ядерного топлива является углубленное изучение механизмов диффузионного расширения поврежденного слоя, в основе которого лежат термические эффекты, связанные с изменением амплитуды тепловых колебаний кристаллической решетки, а также воздействие на скорость миграции и агломерации точечных и вакансионных дефектов в поврежденном слое.

Efficiency (in Kazakh) : Ұсынылып отырған жобаның инертті матрицалар материалдарының дисперсияланған ядролық отын жасауға қолданылуын зерттеу саласында бұрын орындалған зерттеулерден айырмашылығы — зақымданған қабаттың диффузиялық кеңею механизмдерін тереңірек зерделеу болып табылады. Бұл механизмдердің негізінде кристалдық тордың жылулық тербелістер амплитудасының өзгеруімен байланысты термиялық әсерлер, сондай-ақ зақымданған қабаттағы нүктелік және вакансиялық ақаулардың миграция жылдамдығына және агломерация процесіне әсер ететін факторлар жатыр.

Field of application (in Russian) : Потенциальными потребителями результатов проекта, в виду выбранной концепции развития атомной и ядерной энергетике в Республике Казахстан, направленной на определение в ближайшие годы типа атомной станции для строительства, могут являться научно – практические центры и научно-исследовательские институты, такие как Национальный ядерный центр, Институт ядерной физики, ТОО Казахстанские атомные электрические станции, Министерство Энергетики, которые являются ключевыми организациями, участвующими в развитии атомной отрасли в стране.

Field of application (in Kazakh) : Қазақстан Республикасындағы атом және ядролық энергетиканы дамыту тұжырымдамасына сәйкес, алдағы жылдары салынатын атом станциясының түрін айқындауға бағытталған жоба нәтижелерінің әлеуетті тұтынушылары ретінде Ұлттық ядролық орталық, Ядролық физика институты, «Қазақстандық атом электр станциялары» ЖШС, Энергетика министрлігі сияқты елдегі атом саласын дамытуға қатысушы негізгі ғылыми-практикалық орталықтар мен ғылыми-зерттеу институттары бола алады.