The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования, разработки и проектирования — строительные конструкции и инженерные сооружения различного назначения, а также оценка их несущей способности, надёжности и работоспособности. Анализируется статистическая изменчивость случайных факторов, влияющих на параметры надёжности, на основе данных технических обследований строительных объектов. Исследование охватывает этапы проектирования, возведения, длительной эксплуатации, а также реконструкции и модернизации. Указанные работы относятся к сфере деятельности института КазМИРР при КарТУ имени Абылкаса Сагинова и соответствуют тематике данного грантового финансирования.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу, әзірлеу және жобалау объектісі — әртүрлі мақсаттағы құрылыс конструкциялары мен инженерлік құрылыстар, сондай-ақ олардың көтергіш қабілетін, сенімділігін және жұмысқа қабілеттілігін бағалау. Құрылыс нысандарына жүргізілген техникалық зерттеулердің деректері негізінде сенімділік параметрлеріне әсер ететін кездейсоқ факторлардың статистикалық өзгергіштігі талданады. Зерттеу жобалау, салу, ұзақ мерзімді пайдалану, сондай-ақ қайта құру және жаңғырту кезеңдерін қамтиды. Аталған жұмыстар Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті жанындағы ҚазКЖД институтының қызмет саласына жатады және осы гранттық қаржыландырудың тақырыбына сәйкес келеді.

Aim of work (in Russian) : Разработка научно обоснованного инженерного метода оценки надежности и прогнозирования остаточного ресурса сооружений особо ответственных зданий, сооружений, конструкций. При этом метод комплексной оценки надежности строительных конструкций будет обладать высоким уровнем достоверности, достигаемым учетом случайности внешних воздействий, параметров объемно-планировочного и конструктивного решений строительных объектов, применением новых методов вероятностно-статистического анализа результатов технических обследований.

Aim of work (in Kazakh) : Ерекше маңызды ғимараттардың, құрылыстардың және құрылымдардың конструкцияларының сенімділігін бағалау және қалдық қызмет ету мерзімін болжау үшін ғылыми негізделген инженерлік әдісті әзірлеу. Сонымен қатар, құрылыс конструкцияларының сенімділігін кешенді бағалау әдісі сыртқы әсерлердің кездейсоқтығын, құрылыс жобаларының ғарыштық-жоспарлау және жобалық шешімдерінің параметрлерін, сондай-ақ құрылыс объектілерін пайдалануды есепке алу, техникалық байқаулар нәтижелерін ықтималдық-статистикалық талдаудың жаңа әдістерін қолдану арқылы қол жеткізілетін сенімділіктің жоғары деңгейіне ие болады.

Методы исследования (на русском) : В проекте использовались теоретические и практические методы для оценки надёжности строительных конструкций: сбор, анализ и математическая обработка статистических данных; оценка параметров надёжности (вероятность безотказной работы, отказы, ресурс работоспособности); методы теории сооружений — для определения несущей способности; метод наименьших квадратов — для регрессионного анализа; метод статистической линеаризации — для вероятностных расчётов; адаптация кривых Пирсона для оценки вероятностных параметров (функция плотности, вероятность, вероятность безотказной работы).

Методы исследования (на казахском) : Жобада құрылыс конструкцияларының сенімділігін бағалау үшін теориялық және практикалық әдістер қолданылды: Статистикалық деректерді жинау, талдау және математикалық өңдеу; Сенімділік параметрлерін бағалау (қызмет ету мүмкіндігі, ақаулар, жұмыс ресурсы); Құрылымдар теориясының әдістері көтергіш қабілетті анықтау үшін қолданылады; Ең кіші квадраттар әдісі регрессиялық талдау үшін қолданылады; Статистикалық сызықтандыру әдісі ықтималдық есептеулерде қолданылады; Пирсон қисықтарын бейімдеу ықтималдық параметрлерін (тығыздық функциясы, ықтималдық, ақаусыз жұмыс істеу ықтималдығы) бағалау үшін қолданылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : В рамках проекта разработана методика сбора и обработки статистических данных технических обследований строительных объектов, позволяющая формировать вариационные, интервальные и динамические ряды. Создана методика первичной статистической обработки параметров конструктивных элементов с вычислением математического ожидания, дисперсии, коэффициентов корреляции и автокорреляции. Сформированы базы статистических данных и графические материалы для последующих вероятностных расчётов несущей способности и надёжности. Проведено сравнение детерминированных и вероятностных методов расчёта, выполнена их адаптация к инженерным задачам. Разработаны критерии выбора оптимальных математических моделей для описания случайных воздействий и геометрической изменчивости элементов. Научные результаты подтверждены публикацией в рецензируемом журнале. Научная новизна включает создание комплексной методики вероятностного анализа строительных конструкций с учётом статистической изменчивости и условий эксплуатации, разработку оригинальной процедуры обработки данных и применение регрессионных методов для оценки несущей способности и прогноза ресурса. Дополнительно уточнены подходы к определению вероятности безотказной работы конструкций за счёт введения корректирующих коэффициентов, учитывающих реальные эксплуатационные воздействия, а также исследованы закономерности изменения интенсивности отказов во времени.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоба аясында құрылыс нысандарын техникалық зерттеулер бойынша статистикалық деректерді жинау және өңдеу әдістемесі әзірленді, ол вариациялық, интервальдық және динамикалық қатарларды қалыптастыруға мүмкіндік береді. Конструктивтік элементтердің параметрлерін бастапқы статистикалық өңдеу әдістемесі жасалды, оған математикалық күту, дисперсия, корреляция және автокорреляция коэффициенттерін есептеу кіреді. Көтергіш қабілет пен сенімділікті кейінгі ықтималдық есептеулерде қолдану үшін статистикалық деректер қоры мен графикалық материалдар құрылды. Детерминантталған және ықтималдық есептеу әдістері салыстырылып, инженерлік тапсырмаларға бейімделуі жүзеге асырылды. Элементтердің кездейсоқ әсерлері мен геометриялық өзгергіштігін сипаттау үшін оптималды математикалық модельдерді таңдау критерийлері әзірленді. Ғылыми нәтижелер рецензияланған журналда жариялану арқылы расталды. Ғылыми жаңалыққа статистикалық өзгергіштік пен пайдалану шарттарын ескере отырып, құрылыс конструкцияларын ықтималдық талдаудың кешенді әдістемесін жасау, деректерді өңдеудің авторлық процедурасын әзірлеу және көтергіш қабілетті бағалау мен ресурсты болжау үшін регрессиялық әдістерді қолдану кіреді. Қосымша, конструкциялардың ақаусыз жұмыс істеу ықтималдығын анықтау тәсілдері нақты пайдалану әсерлерін ескеретін түзетуші коэффициенттерді енгізу арқылы нақтыластырылды, сондай-ақ уақыт бойынша ақаулардың қарқындылығының өзгеру заңдылықтары зерттелді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Конструктивные показатели: Типы строительных конструкций: балки, колонны, узлы соединений; Тип материалов: железобетон, сталь, композитные материалы; Несущая способность: способность каждого элемента воспринимать расчетные нагрузки; Геометрические параметры: конструктивные размеры. Технико-экономические показатели: Материальные затраты на строительство: снижение расхода строительных материалов за счёт повышения достоверности расчетных платформ, учитывающих вероятностный характер параметров надёжности. Продление сроков эксплуатации: за счёт эффективного планирования текущих и капитальных ремонтов. Эти показатели позволяют оценить эффективность, надёжность и экономическую обоснованность проектируемых или исследуемых строительных объектов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Құрылымдық көрсеткіштер: Құрылыс конструкцияларының түрлері: тіректер, бағандар, қосылу түйіндері; Материал түрлері: темірбетон, болат, композиттік материалдар; Көтергіш қабілеті: әрбір элементтің есептік жүктемелерді қабылдау қабілеті; Геометриялық параметрлер: конструктивтік өлшемдер. Техникалық-экономикалық көрсеткіштер: Құрылыс материалдарына шығындар: сенімділік параметрлерінің ықтималдық сипатын ескеретін есептеу платформаларының дәлдігін арттыру арқылы құрылыс материалдарын үнемдеу. Эксплуатация мерзімін ұзарту: ағымдағы және негізгі жөндеулерді тиімді жоспарлау арқылы. Бұл көрсеткіштер жобаланатын немесе зерттелетін құрылыс нысандарының тиімділігін, сенімділігін және экономикалық негізділігін бағалауға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено внедрение результатов.

Level of implementation (in Kazakh) : Нәтижелерді енгізу қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта представляется эффективным. Все задачи проекта и ожидаемые результаты, запланированные на первый год, были успешно выполнены.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру тиімді болып көрінеді. Жобаның бірінші жылға жоспарланған барлық міндеттері мен күтілетін нәтижелері орындалды.

Field of application (in Russian) : Области применения — определение прогнозных и фактических значений вероятности безотказной работы на стадиях проектирования и расчёта, оценка надёжности, а также прогнозирование сроков службы зданий и сооружений на основе исследований степени физического износа с учётом дефектов и повреждений, а также статистической обработки изменчивости факторов несущей способности строительных конструкций. Результаты исследований будут внедряться в практику проектирования и эксплуатации строительных объектов, а также использоваться в качестве учебно-методической и научной основы при подготовке магистрантов и докторантов в строительной сфере.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы жобалау және есептеу кезеңдерінде ақаусыз жұмыс істеу ықтималдығының болжамдық және нақты мәндерін анықтау, сенімділікті бағалау, сондай-ақ ақаулар мен зақымдарды ескере отырып, физикалық тозудың дәрежесін зерттеуге негізделген ғимараттар мен құрылыстардың қызмет мерзімін болжау, сондай-ақ құрылыс конструкцияларының көтергіш қабілет факторларының өзгергіштігін статистикалық өңдеу болып табылады. Зерттеу нәтижелері құрылыс нысандарын жобалау және пайдалану тәжірибесінде енгізіліп, сондай-ақ құрылыс саласында магистранттар мен докторанттарды даярлау кезінде оқу-әдістемелік және ғылыми негіз ретінде қолданылатын болады.