The object of research, development or design (in Russian) : Литература о культуре коневодства, написанная на мамлюкско-кыпчакском языке XIV–XV вв., включая рукопись „Байтар-наме“ („بيطرنامه“)

The object of research, development or design (in Kazakh) : XIV–XV ғғ. мәмлүк-қыпшақ тілінде жазылған жылқы мәдениетіне қатысты әдебиеттерді, соның ішінде «Байтар-наме» («بيطرنامه») қолжазбасы

Aim of work (in Russian) : Цель проекта – комплексное исследование литературы о культуре коневодства, написанной на мамлюкско-кыпчакском языке XIV–XV вв., включая рукопись «Байтар-наме» («بيطرنامه»). На основе письменного наследия предполагается выявить особенности кыпчакского атбегичества, определить выдающихся деятелей, внесших вклад в распространение и популяризацию этого искусства, изучить их жизнь и деятельность, а также осмыслить роль тюркских племён в развитии и распространении конской культуры. Проект также предусматривает выявление новых сведений, связанных с традициями коневодства, и проведение обзора арабских письменных памятников, созданных под влиянием тюркской культуры.

Aim of work (in Kazakh) : Жоба мақсаты – XIV–XV ғғ. мәмлүк-қыпшақ тілінде жазылған жылқы мәдениетіне қатысты әдебиеттерді, соның ішінде «Байтар-наме» («بيطرنامه») қолжазбасын кешенді түрде зерттеу. Жазба мұралардың негізінде қыпшақ атбегілік өнерін, оны таратушы, насихаттаушы ірі тұлғаларды анықтап өмірі мен қызметін зерделеп, жылқы мәдениетінің таралуындағы түркі тайпаларының рөлін пайымдау. Жылқы мәдениетіне қатысты тың деректерді анықтап, араб әдебиетіндегі түркілер ықпалымен жазылған жазба ескерткіштерге шолу жасау

Методы исследования (на русском) : Прежде всего, на основе археографических, библиографических и источниковедческих исследований в различных фондах планируется выявление письменных памятников и рукописей, в которых зафиксирована культура коневодства. Далее будут изучены тексты этих источников в их аутентичном виде. Содержащиеся в них языковые единицы и сведения пройдут лингвистический и историко-культурный анализ

Методы исследования (на казахском) : Ең алдымен әртүрлі қорларда сақталған жылқы мәдениетінен мәлімет беретін жазба мұралар мен қолжазбалар археографиялық, библиографиялық және деректанулық зерттеулер негізінде анықталады. Одан кейін осы дереккөздердің мәтіндері өз түпнұсқа күйінде зерттеледі. Ондағы тілдік бірліктер мен мәліметтерге лингвистикалық және тарихи-мәдени талдау жүргізіледі.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследований: - выявлены породы лошадей, описанные в письменных источниках, а также их особенности; - определены требования и основные критерии, предъявлявшиеся к лошадям при формировании конницы мамлюкских кыпчаков; - систематизированы виды ухода и подготовки лошадей; - проведён сравнительный анализ кыпчакского атбегичества и казахского искусства испытания (сынау) лошадей.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеулер нәтижесінде: - жазба деректерде сипатталған жылқы тұқымдары мен олардың ерекшеліктері анықталды; - мәмлүк-қыпшақтардың атты әскерін жасақтауда жылқыға қойылған талаптар мен негізгі критерийлер айқындалды; - ат баптау түрлері жүйеленді; - қыпшақ атбегілігі мен қазақтың ат сынау өнері салыстырыла талданды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В мамлюкско-кыпчакской литературе всесторонне описаны критерии оценки лошади, её внешний облик, качества, болезни и методы их лечения. Содержащиеся в этих источниках сведения предоставляют широкие возможности для сравнительного исследования масштабов распространения тюркской конской культуры, а также специфики различных эпох и регионов. Собранные в ходе проекта копии письменных источников будут безвозмездно переданы в фонды отечественных библиотек и музеев, что позволит обогатить их цифровые коллекции новыми материалами.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мәмлүк-қыпшақ әдебиеттеріндегі жылқы сыны, түр-сипаты, жылқының қасиеті, ауруы мен емі жан-жақты сипатталды. Ондағы мәліметтер түркілік жылқы мәдениетінің таралу масштабын, әр кезеңнің, өңірдің ерекшеліктерін салыстыра зерттеуге зор мүмкіндік береді. Жоба кезінде жинақталған жазба деректер көшірмелері отандық кітапхана, мұражай қорларына ақсысыз табысталады, сандық қорын жаңа жазба деректермен байытады

Level of implementation (in Russian) : По результатам исследований подготовлены публикации: 1 статья опубликована в рейтинговом отечественном издании, рекомендованном МОН РК, и 2 статьи — в сборниках международных конференций.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеулер нәтижесі мақала күйінде жарияланды; 1 мақала ҒЖБССҚК ұсынған рейтингтік отандық басылымда және 2 мақала халықаралық конференция жинақтарында жарияланды

Efficiency (in Russian) : Задачи проекта соответствуют основным целям государственной программы «Архив–2025»; они поддерживают вопросы, поднятые Президентом РК Касым-Жомартом Токаевым на заседаниях Национального курултая о преемственности национальных ценностей, исторического и культурного наследия, а также истории; задачи проекта также коррелируют с одной из основных задач III Национального курултая при Президенте РК — развитием общественного единства, продвижением и укреплением общенациональных ценностей, формулированием предложений и содействием их внедрению, реализации государственных поручений.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба міндеттері «Архив–2025» мемлекеттік бағдарламаның негізгі мақсаттарына сай келеді; ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың отырыстарында ұлттық құндылық, тарихи, мәдени мұра сабақтастығы, тарихы жөнінде көтерген мәселелерін; ҚР Президенті жанындағы III Ұлттық құрылтайдың негізгі міндеттерінің бірі – қоғамдық бірігуді дамыту, жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету және нығайту, ұсыныстарды тұжырымдау және енгізуге, жүзеге асыру бойынша мемлекеттік тапсырмаларды жүзеге асыруға ықпалдасады.

Field of application (in Russian) : Результаты научно-исследовательской работы по теме проекта используются при проведении лекций для студентов вузов по дисциплинам «История культуры», «Источниковедение», «Средневековая литература», «История литературы» и др., а также в процессе преподавания восточных языков и при организации научно-тематических выставок в музеях и библиотеках.

Field of application (in Kazakh) : Жоба тақырыбы бойынша жүргізілген ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері ЖОО студенттеріне «Мәдениет тарихы», «Деректану», «Ортағасырлық әдебиет», «Әдебиет тарихы», т.б. пәндер бойынша дәрістер өткізу және шығыс тілдерін оқыту барысында және мұражай, кітапхана ғылыми-тақырыптық көрме жұмыстарында пайдаланылады.