| Inventory number | IRN | Number of state registration |
|---|---|---|
| 0225РК01328 | BR28713063-OT-25 | 0125РК01084 |
| Document type | Terms of distribution | Availability of implementation |
| Промежуточный | Gratis | Number of implementation: 0 Not implemented |
| Publications | ||
| Native publications: 0 | ||
| International publications: 0 | Publications Web of science: 0 | Publications Scopus: 0 |
| Number of books | Appendicies | Sources |
| 1 | 3 | 75 |
| Total number of pages | Patents | Illustrations |
| 133 | 0 | 6 |
| Amount of funding | Code of the program | Table |
| 139999310 | Ф.1506 | 0 |
| Code of the program's task under which the job is done | ||
| 01 | ||
| Name of work | ||
| Путь Ясави: комплексное исследование религиозно-философского, литературного и лингвистического наследия традиционного суфизма в Казахстане | ||
| Report title | ||
| Type of work | Source of funding | The product offerred for implementation |
| Fundamental | Методическая документация | |
| Report authors | ||
| Кайрбеков Нурлан Евфратович , Тышхан Кеншилик , Смагулов Мурат Нурмухамбетович , Бектенова Мадина Кенесарыевна , Алимкулова Салтанат Бектемировна , Калемшарив Балжан , Сихимбаева Дамира Алиевна , Сатершинов Бахытжан Менлибекович , Қыдыр Төрәлі Еділбайұлы , Шағырбай Алмасбек Дүйсенбекұлы , Тасболат Асылтай Ғалымұлы , Жүнісбаев Шыңғыс Дәулетұлы , Мейманхожа Нұрмұхаммед Рысбайұлы , Қалмұрат Естай , Бегалинова Калимаш Капсамаровна , Мейрманов Аманжол Досжанович , Төлегенов Мұхит Жылқайдарұлы , | ||
|
0
0
1
0
|
||
| Customer | МНВО РК | |
| Information on the executing organization | ||
| Short name of the ministry (establishment) | МНВО РК | |
| Full name of the service recipient | ||
| Некоммерческое акционерное общество "Евразийский Национальный университет имени Л.Н. Гумилева" | ||
| Abbreviated name of the service recipient | НАО "ЕНУ им.Л.Н.Гумилева" | |
| Abstract | ||
|
Объектом исследования является религиозно-философское, литературное и лингвистическое наследие Ходжи Ахмета Ясави и его тариката Ясавийя, а также его историческое и культурное влияние на Центральную Азию и казахскую степь. Зерттеу нысаны – Қожа Ахмет Ясауи мен оның Ясауи тариқатының діни-философиялық, әдеби және лингвистикалық мұрасы, сондай-ақ оның Орталық Азия мен қазақ даласына тигізген тарихи және мәдени ықпалы болып табылады. Исследовать всесторонне религиозно-философское, литературное и лингвистическое наследие Ходжи Ахмета Ясави и его тариката, раскрыть его роль в формировании ислама в казахской степи, становлении казахской государственности и национальной идентичности, а также определить его влияние на развитие тюркской культуры, литературы и языка для укрепления духовного единства и межкультурного диалога в современном казахстанском обществе. Қожа Ахмет Ясауи мен оның тариқатының діни-философиялық, әдеби және лингвистикалық мұрасын жан-жақты зерттеу, оның қазақ даласындағы исламның қалыптасуындағы, қазақ мемлекеттілігі мен ұлттық бірегейлігінің орнығуындағы рөлін ашу, сондай-ақ оның түркі мәдениетінің, әдебиеті мен тілінің дамуына әсерін анықтау арқылы қазіргі қазақстандық қоғамдағы рухани бірлік пен мәдениетаралық диалогты нығайту. В процессе исследования были применены методы междисциплинарного подхода, объединяющего методы истории, философии, религиоведения, теологии, литературоведения, лингвистики и антропологии. Исследовательская стратегия основана на комплексном изучении наследия Ясави, включающем анализ письменных источников, устного народного творчества, а также исторического и культурного контекста эпохи. Зерттеу барысында тарих, философия, дінтану, теология, әдебиеттану, лингвистика және антропология әдістерін біріктіретін пәнаралық (междисциплинарлық) тәсіл әдістері қолданылды. Зерттеу стратегиясы Жасауи мұрасын кешенді зерттеуге негізделген, оған жазба дереккөздерін, ауыз әдебиетін, сондай-ақ дәуірдің тарихи және мәдени контекстін талдау кіреді. Изучен и проведен анализ философских и религиозных текстов, связанных с суфизмом и учением Ходжи Ахмета Ясави. Проведено исследование роли тариката Ясави в формировании тюркской исламской философии. Систематизированы категориальные основы хикметов Ясави. Определены пути сочетания суфийской философии и поэзии с исламом. Показано, что ясавийская интерпретация суфизма опирается на фундаментальные принципы шариата и раскрывает внутреннее измерение религиозного опыта через категории ихсана, тазкийя ан-нафс, ма‘рифат и махаббатуллах, которые находят поэтически-символическое выражение в корпусе хикметов. В рамках проекта проведены социологические и этнографические исследования (качественные и количественные). Проведены полевые исследования, сбор и анализ устного наследия народов Центральной Азии. Исследовано место и идеологическая роль духовных персонажей в коллективной памяти народа. Раскрыта философская основа жизнеспособности содержания учения Ясави как концепции, влияющей на мировоззрение и идеологию общества в период Золотой Орды и последующего становления казахского государства. Сопылыққа және Қожа Ахмет Ясауи іліміне қатысты философиялық және діни мәтіндер зерттеліп, талданды. Түркі ислам философиясын қалыптастырудағы Ясауи тариқатының рөліне зерттеу жүргізілді. Ясауи хикметтерінің категориялық негіздері жүйеленді. Сопылық философия мен поэзияны исламмен ұштастыру жолдары анықталды. Ясауиялық сопылық интерпретацияның шариғаттың іргелі принциптеріне сүйенетіні және діни тәжірибенің ішкі өлшемін ихсан, тəзкия ан-нафс, мағрифат және махаббатуллаһ категориялары арқылы ашатыны, олардың хикметтер корпусында поэтикалық-символдық көрініс табатыны көрсетілді. Жоба аясында әлеуметтанулық және этнографиялық зерттеулер (сапалық және сандық) жүргізілді. Далалық зерттеулер, Орталық Азия халықтарының ауызша мұраларын жинау және талдау жүргізілді. Халықтың ұжымдық жадындағы рухани тұлғалардың орны мен идеологиялық рөлі зерттелді. Ясауи ілімінің Алтын Орда және кейінгі қазақ мемлекетінің қалыптасу кезеңіндегі қоғамның дүниетанымы мен идеологиясына әсер ететін тұжырымдама ретіндегі өміршеңдігінің философиялық негізі ашылды. Не предусмотрено Қарастырылмаған Не предусмотрено Қарастырылмаған Полученные результаты научно-исследовательского проекта нацелены на разработку методологических основ изучения философского и религиозного наследия Ходжи Ахмета Ясави. Лингвистический и лингвотеологический анализ терминов арабского, персидского, чагатайского и старотюркского языков позволяет определить их смысловые и культурные особенности в суфийской традиции. Научная эффективность программы выражается в формировании инновационных методологических подходов к изучению наследия Ясави, прежде всего через проведение текстологических работ и подготовку научно-критического издания «Диван-и Хикмет». Исследование расширяет научное понимание роли суфийской философии в формировании казахской идентичности. Результаты исследования нацелены на внесение вклада в рамках дополнения исторической памяти и мировоззрения казахов. Программа обеспечивает научное обоснование того, что истоки казахской государственности восходят к XI-XII векам, а национальная идеология периода Казахского ханства тесно связана с тарикатом Ясави. Жобаның нәтижелері Қожа Ахмет Ясауидің философиялық және діни мұрасын зерттеудің әдіснамалық негіздерін әзірлеуге бағытталған. Араб, парсы, шығатай және ескі түркі тілдеріндегі терминдерге лингвистикалық және лингвотеологиялық талдау жүргізу олардың сопылық дәстүрдегі мағыналық және мәдени ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік береді. Бағдарламаның ғылыми тиімділігі, әсіресе, текстологиялық жұмыстарды жүргізу және «Диуан-и Хикметтің» ғылыми-сыни басылымын дайындау арқылы Ясауи мұрасын зерттеудің инновациялық әдіснамалық тәсілдерін қалыптастыруда көрінеді. Зерттеу сопылық философияның қазақтың бірегейлігін қалыптастырудағы рөлі туралы ғылыми түсінікті кеңейтеді. Зерттеу нәтижелері қазақтың тарихи жады мен дүниетанымын толықтыру шеңберінде үлес қосуға бағытталған. Бағдарлама қазақ мемлекеттілігінің бастаулары XI-XII ғасырларға келетінін, ал Қазақ хандығы кезеңіндегі ұлттық идеологияның Ясауи тариқатымен тығыз байланысты екендігіне ғылыми негіздеуді қамтамасыз етеді. Область применения результатов данного научного проекта охватывает гуманитарные науки, государственную политику, образование и культуру, а также развитие туризма. Бұл ғылыми жобаның нәтижелерін қолдану саласы гуманитарлық ғылымдарды, мемлекеттік саясатты, білім беру мен мәдениетті, сондай-ақ туризмді дамытуды қамтиды. |
||
| UDC indices | ||
| 2; 141.336; 159.923.32; 17.022.1; 348.5; 801.83 | ||
| International classifier codes | ||
| 21.21.25; 21.31.00; 16.21.33; 16.21.47; 13.00.00; | ||
| Readiness of the development for implementation | ||
| Key words in Russian | ||
| Ходжа Ахмет Ясави; Ясавийский тарикат; Диван-и Хикмет; тюркская суфийская литература; история ислама в Центральной Азии; исламизация казахской степи; суфийская терминология; устное народное творчество Центральной Азии; культурное наследие Казахстана; | ||
| Key words in Kazakh | ||
| Қожа Ахмет Ясауи; Ясауи тариқаты; Диуани хикмет; түркі сопылық әдебиеті; Орталық Азиядағы ислам тарихы; қазақ даласын исламдандыру; сопылық терминология; Орталық Азияның ауызша халық шығармашылығы; Қазақстанның мәдени мұрасы; | ||
| Head of the organization | Сыдыков Ерлан Батташевич | / |
| Head of work | Кайрбеков Нурлан Евфратович | Доктор философских наук / доцент |
| Native executive in charge | ||