The object of research, development or design (in Russian) : История целительства и народной медицины в Казахстане XIX – начала ХХ вв.

The object of research, development or design (in Kazakh) : «ХІХ-ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы емдік және халықтық медицинасының тарихы»

Aim of work (in Russian) : Изучение c новых методологических позиций деятельности, персонального состава степных целителей, их возрастного, этнического и образовательного ценза, реконструкция их вклада в протест против территориальной и духовной колонизации Российской империей, а также взаимосвязей со среднеазиатскими исламскими центрами.

Aim of work (in Kazakh) : Жаңа методологиялық тәсілдерді пайдалана отырып, дала емшілерінің қызметін, жеке құрамын, жасын, этникалық және білім деңгейін зерттеп, қазақтардың аумақтық және рухани отарлауына қарсылық көрсетуге қосқан үлесін қалпына келтіріп, Орта Азия ислам орталықтарымен байланысын қарау.

Методы исследования (на русском) : В ходе исследования применялись общенаучные (анализ, синтез) и специальные исторические методы (историко-ретроспективный, историко-генетический, историко-типологический, историко-системный). Поскольку исследование проводилось в междисциплинарном контексте, то применялись методы антропологии, географии, исторической демографии, психологии, этнографии и др.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында жалпы ғылыми әдістер (талдау, синтез) және арнайы тарихи әдістер (тарихи-ретроспективтік, тарихи-генетикалық, тарихи-типологиялық, тарихи-жүйелік) қолданылды. Зерттеу пәнаралық контекстте жүргізілгендіктен, антропология, география, тарихи демография, психология, этнография және басқа да әдістер пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : в 2025 г. были изучены атрибутика, инструментарий и глоссарий степных целителей XIX – начала ХХ вв., обучавшихся в среднеазиатских медресе Бухары, по учебным пособиям на фарси, переведенных в Каире и поступавших в книжные лавки Бомбея в Индии (в тот период колониальные владения Британской империи), откуда их закупали для бухарского медресе Кокельташ и др. Проведены работы по сбору редких архивных документов и материалов в отечественных и зарубежных архивах, библиотеках и музеях, подготовлены отчеты. Было проведено обобщение и научная интерпретация выявленных материалов и данных нарративов, которые использованы для написания научных статей. Был изучен персональный состав степных целителей, их этнический, образовательный и возрастной цензы, выявлены регионы концентрации сакральных мест целительства – Кызылординская, Актюбинская, Западный Казахстан как наиболее ориентированные на среднеазиатские духовные центры. Была организована и проведена Международная научно-практическая конференция с участием ученых из Турции, Азербайджана, Узбекистана, Таджикистана, потомков степных целителей-ишанов, философов, филологов, практикующих целителей и др. Проведена апробация результатов исследования путем публикации всего – 9, из них – 1 сборник материалов Международной конференции, в рецензируемых отечественных изданиях, рекомендованных КОКСНВО – 1 статья, в сборниках материалов Международных научных конференций – 7.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылы Бухарадағы ортаазиялық медреселерде білім алған XIX – ХХ ғасырдың басындағы дала емшілерінің атрибутикасы, құрал-саймандары мен глоссарийі зерттелді. Бұл зерттеу Каирде аударылған және Үндістанның Бомбей қаласындағы (ол кезде Британ империясының отарлық аумағы) кітап дүкендеріне жеткізілген парсы тіліндегі оқу құралдары негізінде жүргізілді. Аталған еңбектерді кейіннен Бухарадағы Көкелташ медресесі және басқа да оқу орындары сатып алған. Отындық және шетелдік архивтерде, кітапханалар мен музейлерде сирек кездесетін архив құжаттары мен материалдар жинау жұмыстары жүргізіліп, есептер әзірленді. Анықталған материалдар мен нарративтік деректер жинақталып, ғылыми тұрғыдан талдау жасалынып, ғылыми мақалалар жазуда пайдаланылды. Қызылорда, Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстары дала емшілерінің жеке құрамы, олардың этникалық тегі, білімі, жасы зерттеліп, емшілікке қатысты қасиетті орындардың шоғырланған аймақтары анықталды. Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция ұйымдастырылып өткізілді. Конференцияға Түркия, Әзербайжан, Өзбекстан, Тәжікстан ғалымдары, дала емшілері-ишандардың ұрпақтары, философтар, филологтар, тәжірибелі емшілер және басқа да мамандар қатысты. Зерттеу нәтижелерінің апробациясы жүзеге асырылып, барлығы 9 жарияланым жарық көрді. Оның ішінде: 1 – халықаралық конференция материалдары жинағы; КОКСНВО ұсынған отандық рецензияланатын басылымда – 1 мақала; халықаралық ғылыми конференциялар жинақтарында – 7 материал.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : результаты исследования способствуют развитию исторического сознания, образования и духовного потенциала страны и будут использованы при подготовке научных и научно-популярных книг и статей, учебных материалов, при разработке курсов лекций для студентов ВВУЗов и ССУЗов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері тарихи сананы, білім беру ісін және елдің рухани әлеуетін дамытуға ықпал етеді және олар ғылыми және ғылыми-көпшілік кітаптар мен мақалаларды, оқу материалдарын әзірлеуде, сондай-ақ жоғары және арнаулы оқу орындары студенттеріне арналған дәрістер курстарын жасау барысында пайдаланылатын болады.

Level of implementation (in Russian) : результаты исследования нашли отражение в научных статьях в рецензируемых отечественных изданиях, рекомендованных КОКНВО, в сборнике материалов международных научных конференций.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері ҚР ЖБҒМ БҒССҚК мақұлдаған журналда, халықаралық ғылыми конференция материалдары жинағында жарияланымдар көрініс тапты.

Efficiency (in Russian) : Результаты проекта дополнят белые страницы национальной истории, существенно повлияют на расширение историографии и источниковедческой базы по изучению актуальных проблем отечественной истории.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба нәтижелері ұлттық тарихтағы ақтаңдақ беттерді толықтырып, отандық тарихтың өзекті мәселелерін зерттеу бойынша тарихнаманың және деректанулық базаның кеңеюіне елеулі ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : исторические науки.

Field of application (in Kazakh) : тарих ғылымдары.