The object of research, development or design (in Russian) : Редкие, находящиеся под угрозой исчезновения и экономически ценные виды природной флоры, распространённые в казахстанской части хребта Кунгей Алатау.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Күнгей Алатауы жотасының қазақстандық бөлігінде таралған табиғи флораның сирек, жойылып кету қаупі төнген және экономикалық құнды түрлер.

Aim of work (in Russian) : Для обеспечения устойчивого сохранения ботанического разнообразия горных экосистем Казахстана необходимо провести комплексные исследования генофонда природной флоры казахстанской части хребта Кунгей Алатау, включая редкие, находящиеся под угрозой исчезновения и экономически ценные виды.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстандағы тау экожүйелерінің ботаникалық алуантүрлілігін тұрақты сақтауды қамтамасыз ету үшін Күнгей Алатауы жотасының қазақстандық бөлігінің табиғи флорасының генофонды, сирек, жойылып кету қаупі төнген және экономикалық құнды түрлер бойынша кешенді зерттеулер жүргізу.

Методы исследования (на русском) : Проект направлен на комплексный анализ флоры казахстанской части хребта Южный Алатау и объединяет полевые, камеральные, флористические, морфологические, молекулярно-генетические, картографические и статистические методы. В полевых исследованиях определяется экология, особенности распространения и структура фитоценозов редких, исчезающих и хозяйственно значимых растений; оценка проводится общепринятыми классическими методами. В камеральных работах анализируются литература и гербарные материалы, определяется видовой состав, картографические данные подвергаются цифровой обработке; данные проверяются через ресурсы ArcGIS, Plantarium, POWO, iNaturalist и GBIF. В морфологических исследованиях фиксируются вегетативные и генеративные признаки с помощью фотосъемки и обработки. Молекулярно-генетические исследования проводятся с использованием анализа ДНК, ПЦР и филогенетического анализа. Картографические методы позволяют визуализировать пространственное распределение растений, а накопление тяжёлых металлов определяется с помощью рентгенофлуоресцентного анализатора. Полученные данные подвергаются статистической обработке в программах Statistica 6.1 и Microsoft Excel, что позволяет проводить сравнительную и количественную оценку результатов исследования.

Методы исследования (на казахском) : Жоба Күнгей Алатауы жотасының қазақстандық бөлігінің флорасын кешенді талдауға бағытталған және далалық, камеральдық, флористикалық, морфологиялық, молекулалық-генетикалық, картографиялық және статистикалық әдістерді біріктіреді. Далалық зерттеулерде сирек, жойылып бара жатқан және шаруашылыққа маңызды өсімдіктердің экологиясы, таралу ерекшеліктері мен фитоценоз құрылымы анықталады; бағалау жалпы қабылданған классикалық әдістермен жүргізіледі. Камеральдық жұмыстарда әдебиет пен гербарий материалдары талданып, түрлер анықталып, картографиялық мәліметтер цифрлық өңдеуден өткізіледі; деректер ArcGIS, Plantarium, POWO, iNaturalist және GBIF ресурстары арқылы тексеріледі. Морфологиялық зерттеулерде вегетативті және генеративті белгілер фотосурет және өңдеу арқылы тіркеледі. Молекулалық-генетикалық зерттеулер ДНҚ талдауы, PCR және филогенетикалық талдау арқылы жүзеге асырылады. Картографиялық әдістер өсімдіктердің кеңістіктік таралуын визуализациялауға, ал ауыр металдардың жиналуын рентген-флуоресценттік анализатор арқылы анықтауға мүмкіндік береді. Алынған мәліметтер Statistica 6.1 және Microsoft Excel бағдарламасында статистикалық өңдеуден өткізіледі, бұл зерттеу нәтижелерін салыстырмалы және сандық тұрғыда бағалауға негіз береді.

Obtained results and novelty (in Russian) : По результатам исследования 3 (три) статьи (или) обзора будут опубликованы в рецензируемых научных изданиях по научному направлению проекта, индексируемых в 1-м (первом), 2-м (втором) и (или) 3-м (третьем) квартилях Расширенного индекса научного цитирования (Extended Science Citation Index), в рецензируемых научных изданиях по научному направлению проекта, имеющих импакт-фактор в базе данных Web of Science и (или) CiteScore не менее 60 (шестидесяти) процентов в базе данных Scopus. - 2 (два) статьи или обзора будут опубликованы в отечественных изданиях с ненулевым импакт-фактором в рецензируемых зарубежных или отечественных изданиях, рекомендованных ККСОН МОН РК. - Одна из статей будет опубликована в категории «мультидисциплинарная (мультидисциплинарная или междисциплинарная практического применения)». - По результатам реализации проекта будет подготовлена ​​диссертация доктора философии (PhD) по теме «Оценка современного состояния ценопопуляций чистотела большого (Chelidonium majus L.) в регионе Кунгей-Алатау». - Справочник «Иллюстрированный каталог редких и лекарственных растений казахской части хребта Кунгей-Алатау». В ходе исследования выявлена морфологическая и генетическая изменчивость популяций, оценено генетическое разнообразие и биологически активные вещества, результаты поддерживают сохранение флоры и биоресурсов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бойынша 3 (үш) мақала(немесе) шолулар жобаның ғылыми бағыты бойынша рецензияланатын ғылыми басылымдарда 1 (бірінші), 2 (екінші) және (немесе) 3 (үшінші) квартиль Кеңейтілген ғылыми дәйексөздер индексінде индекстелген жобаның ғылыми бағыты бойынша рецензияланған ғылыми басылымдарда Web of Science дерекқорындағы импакт-фактор бойынша және (немесе) Scopus дерекқорында CiteScore 60 (алпыс) пайыздан кем емес басылымдарда жарияланатын болады. - 2 (екі) мақала немесе шолу нөлдік емес импакт-факторы бар отандық басылымдарда ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымда жарияланатын болады. - Мақалалардың біреуі multidisciplinary (көпсалалы) (көп пәндік немесе пәнаралық практикалық қолдану) санатты бойынша жарияланады. - Жобаны іске асыру нәтижелері бойынша «Күнгей Алатауы жағдайындағы Chelidonium majus L. ценопопуляцияларының қазіргі жағдайын бағалау» тақырыбы бойынша философия докторы (PhD) дайындалатын болады. - «Күнгей Алатауы жотасының қазақ бөлігінің сирек және дәрілік өсімдіктерінің иллюстрациялық каталогы» анықтамалығы. Зерттеу барысында популяциялардың морфологиялық және генетикалық өзгергіштігі, генетикалық әртүрлілік пен биологиялық белсенді заттар бағаланды, нәтижелер флора мен биоресурстарды сақтауды қолдайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект направлен на комплексное исследование популяций редких, исчезающих и экономически ценных растений казахстанской части хребта Южного Алатау. Исследование проводится с использованием морфологических, анатомических, молекулярных и геохимических методов, что позволяет определить генетическое разнообразие популяций и их экологические особенности. Меры охраны обеспечиваются методами in-situ и ex-situ, через ботанические сады и семенные банки, что позволяет эффективно использовать ресурсы лекарственных и ценных растений, формировать семенные фонды для селекционных программ. Проект имеет социальное и международное значение, формирует научную базу данных, способствует экологическому просвещению и познавательному туризму, а также вносит вклад в международное сотрудничество.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба Күнгей Алатауының қазақстандық бөлігіндегі сирек кездесетін, жойылып бара жатқан және экономикалық құнды өсімдіктер популяцияларын кешенді зерттеуге бағытталған. Зерттеу морфологиялық, анатомиялық, молекулалық және геохимиялық әдістер арқылы жүргізіліп, популяциялардың генетикалық әртүрлілігі мен экологиялық ерекшеліктері анықталады. Қорғау шаралары in-situ және ex-situ тәсілдер арқылы, ботаникалық бақтар мен тұқым қорлары арқылы қамтамасыз етіліп, дәрілік және құнды өсімдіктер ресурстарын тиімді пайдалану, селекциялық бағдарламаларға тұқым қоры қалыптастыру мүмкіндігін береді. Жоба әлеуметтік және халықаралық мәнге ие болып, ғылыми деректер қорын қалыптастырады, экологиялық ағарту мен танымдық туризмді дамытуға және халықаралық ынтымақтастыққа үлес қосады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Проект направлен на комплексное изучение флоры и генофонда редких, находящихся под угрозой исчезновения и экономически ценных растений казахской части хребта Кунгей Алатау. Впервые определяется уровень генетического разнообразия, морфологические, анатомические и экологические особенности, связь с содержанием биологически активных веществ; с помощью ДНК-анализа, молекулярных и геохимических методов оценивается влияние антропогенных и климатических факторов. Сохранение популяций осуществляется in-situ и ex-situ методами через ботанические сады и семенные банки; создаются карты флоры, которые вносят вклад в Красную книгу, экологическое образование и развитие туризма. Разрабатываются рекомендации по рациональному использованию редких и лекарственных растений, создаются семенные банки для селекционных программ, формируется международная база научных данных и исследуется биологическое разнообразие в приграничных регионах, что имеет социальное и международное значение.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба Күнгей Алатауының қазақ бөлігіндегі сирек, жойылып бара жатқан және экономикалық құнды өсімдіктердің флорасы мен генофондын кешенді зерттеуге бағытталған. Генетикалық әртүрлілік, морфологиялық, анатомиялық және экологиялық ерекшеліктер, биологиялық белсенді заттар құрамының байланысы алғаш анықталады; ДНҚ, молекулалық және геохимиялық әдістер арқылы антропогендік және климаттық факторлардың әсері бағаланады. Популяцияларды сақтау in-situ және ex-situ тәсілдермен, ботаникалық бақтар мен тұқым қорлары арқылы жүзеге асырылады; флора карталары жасалып, Қызыл кітапқа, экологиялық білім мен туризмді дамытуға үлес береді. Сирек және дәрілік өсімдіктер ресурстарын тиімді пайдалану, селекциялық бағдарламаларға тұқым қорын пайдалану, халықаралық ғылыми деректер қорын қалыптастыру және шекаралас аймақта биологиялық әртүрлілікті зерттеу әлеуметтік және халықаралық мәнге ие.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта направлены на сохранение биологического разнообразия Казахстана, обеспечение экологической безопасности и реализацию политики устойчивого развития. Кроме того, они будут использованы в научных исследованиях в области ботаники, экологии, геоботаники и охраны природы, в учебном процессе высших учебных заведений, в практической деятельности природоохранных организаций, в развитии и расширении международных научных связей, а также для повышения авторитета нашей страны на международной арене в сфере сохранения и устойчивого использования биоразнообразия.

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелері Қазақстанның биологиялық әртүрлілігін сақтау, экологиялық қауіпсіздік пен тұрақты даму саясатын жүзеге асыруға бағытталған. Сондай-ақ, олар ботаника, экология, геоботаника және табиғатты қорғау салаларындағы ғылыми зерттеулерде, жоғары оқу орындарының оқу процесінде, табиғатты қорғау мекемелерінің практикалық қызметінде, халықаралық ғылыми байланыстарды дамыту мен кеңейтуге, биоалуантүрлілікті сақтау және оны тұрақты пайдалануда еліміздің халықаралық аренадағы беделін арттыруға қолданылады.