The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследований проекта являются: аквакультура, радужная форель (Oncorhynchus mykiss), белый морской окунь (барамунди - Lates calcarifer), микробиом кишечника, вода, корма, кормовые добавки, возбудители бактериальных инфекций рыб, пробиотики

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жобаның зерттеу нысандары: аквакультура, кемпірқосақ форелі (Oncorhynchus mykiss), ақ теңіз алабұғасы (barramundi - Lates calcarifer), ішек микробиомы, су, жем, азықтық қоспалар, балықтың бактериалдық инфекцияларының қоздырушылары, пробиотиктер.

Aim of work (in Russian) : Изучение видового разнообразия, фенотипических и генотипических особенностей возбудителей бактериальных инфекций рыб и разработка методов профилактики бактериозов в аквакультуре.

Aim of work (in Kazakh) : Балықтардың бактериялық инфекцияларының қоздырушы түрлерінің әртүрлілігін, фенотиптік және генотиптік ерекшеліктерін зерттеу және аквакультурадағы бактериоздарды алдын алу әдістерін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Для изучения микробиома кишечника здоровой и больной рыбы, а также бактериологического анализа воды и кормов применяли классические микробиологические и молекулярно-генетические методы. Отбор проб рыбы проводили по требованиям ARRIVE2, директивы ЕС 2010/63/EU и нормативам РК по защите животных. Пробы воды отбирали по ГОСТ 31942-2012 (ISO 19458:2006), а внутренние органы (паренхиматозные органы, пилорические придатки, кишечник) — согласно руководству МЭБ. Фенотипические свойства изолятов исследовали по Определителю бактерий Берджи, а филогенетическую идентификацию выполняли секвенированием гена 16S rRNA по Сенгеру. Микробиомную ДНК выделяли из кишечного содержимого с использованием набора PureLink™ Microbiome DNA Purification Kit. Для подготовки библиотек амплифицировали участок 16S rRNA (V3–V4) геноспецифическими праймерами и проводили индексацию наборами NEBNext® Multiplex Oligos for Illumina®. Биологические и пробиотические свойства Lactobacillus plantarum DLC 12-47 и Lactobacillus paracasei DDL-3-16 оценивали классическими методами. Пробиотический потенциал определяли по выживаемости в условиях воздействия желчи, NaCl и низкого pH (2 и 4). Антибиотикорезистентность изучали диско-диффузионным методом на MRS-агаре по модифицированному протоколу CLSI, адаптированному для LAB. Антагонистическую активность определяли методом диффузии в агаре по диаметру зон подавления с использованием музейных и выделенных от рыб тест-штаммов.

Методы исследования (на казахском) : Сау және ауру балықтардың ішек микробиомын, сондай-ақ бассейн суы мен азықтың бактериологиялық көрсеткіштерін зерттеу үшін классикалық микробиологиялық және молекулярлық-генетикалық әдістер қолданылды. Балық сынамалары ARRIVE2, ЕО 2010/63/EU директивасы және ҚР жануарларды қорғау талаптарына сәйкес алынды. Су сынамалары МЕМСТ 31942-2012 (ISO 19458:2006) бойынша, ал ішкі мүшелерден сынама алу ХЭБ-тің су жануарларын диагностикалау нұсқаулығына сай жүргізілді. Изоляттардың фенотиптік ерекшеліктері Бержи анықтамалығы бойынша зерттелді, ал филогенетикалық идентификация 16S rRNA генін Сенгер секвенирлеу арқылы орындалды. Ішек құрамынан микробиомдық ДНҚ PureLink™ Microbiome DNA Purification Kit көмегімен бөлінді. Микробиомды талдауға арналған кітапханалар дайындау үшін 16S rRNA генінің V3–V4 аймағы генге тән праймерлермен амплификацияланды, кейін индекстеу NEBNext® Multiplex Oligos for Illumina® жинақтарымен жүзеге асырылды. Lactobacillus plantarum DLC 12-47 және Lactobacillus paracasei DDL-3-16 штаммдарының биологиялық және пробиотикалық қасиеттері классикалық әдістермен бағаланды. Пробиотикалық әлеуеті олардың әртүрлі өт пен NaCl концентрацияларына және қышқыл ортаға (pH 2, pH 4) төзімділігі арқылы анықталды. Антибиотиктерге төзімділігі LAB үшін бейімделген CLSI әдісі бойынша MRS агарында дискілік диффузиямен бағаланды. Антагонистикалық белсенділігі агар диффузиясы әдісімен анықталып, тест-штамдар ретінде музейлік және балықтардан бөлінген өсінділер қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Получены промежуточные данные о распространении бактериальных инфекций в аквакультуре хозяйств Алматинской области. Установлено доминирование Aeromonas spp. с выраженными факторами вирулентности — биопленкообразованием, гемолитической и ДНКазной активностью. Всего выделено 66 изолятов, из них 38 относятся к Aeromonas, 11 — к Yersinia. Подготовлены чистые культуры Aeromonas spp. для секвенирования гена 16S rRNA и характеристики филогении штаммов. Отобраны образцы кишечного микробиома радужной форели двух возрастных групп и подготовлены ДНК-библиотеки, что позволяет анализировать возрастные и сезонные особенности микробиоты. Проведена амплификация участка 16S rRNA (V3–V4), обеспечивающая описание структуры микробиома O. mykiss. Установлено, что бактериальная обсеменённость воды меняется по сезонам, однако прямой связи между микробной нагрузкой воды и кишечника рыб не выявлено, что подчёркивает роль индивидуального микробиома. Корма Aller Performa направлены на оценку безопасности и влияния на микробиом. Изучены свойства Lactobacillus plantarum DLC 12-47 и Lactobacillus paracasei DDL-3-16, подтвердившие пробиотический потенциал и кислотоустойчивость. Определена антагонистическая активность против основных патогенов рыб, что подтверждает перспективность разработки пробиотических кормовых добавок. Полученные данные формируют основу для совершенствования профилактики бактериальных инфекций в аквакультуре.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алматы облысындағы балық шаруашылықтарында бактериялық инфекциялардың таралуы бойынша аралық нәтижелер алынды. Зерттеу барысында биоқабық түзу, гемолитикалық және ДНҚ-аза белсенділігі жоғары Aeromonas spp. басым екені анықталды. Барлығы 66 изолят бөлініп, олардың 38-і Aeromonas, 11-і Yersinia тұқымдастарына жататыны көрсетілді. Aeromonas spp. таза өсінділері 16S rRNA генін секвенирлеуге дайындалып, аймақтағы аквакультура штаммдарының филогенетикалық сипаттамасын жасауға мүмкіндік берді. Кемпірқосақ форелінің екі жас тобынан ішек микробиомының үлгілері алынып, ДНҚ кітапханалары дайындалды, бұл микробиотаның жас және маусымдық ерекшеліктерін зерттеуге негіз болды. 16S rRNA генінің V3–V4 аймағы амплификацияланып, O. mykiss микробиомының құрылымы сипатталуда. Су қоймаларындағы бактериялық ластану маусым бойынша өзгеретіні анықталды, бірақ алдын ала деректер су мен балық ішегінің микробтық ластануы арасында нақты байланыс жоқ екенін көрсетті. Бұл балық микробиотасының жеке ерекшеліктерінің маңызын айқындайды. Aller Performa азығының қауіпсіздігі зерттеліп, микробиомға ықтимал әсері бағалануда. Lactobacillus plantarum DLC 12-47 және Lactobacillus paracasei DDL-3-16 штаммдарының қышқылға төзімділігі мен пробиотикалық әлеуеті расталды. Бұл штаммдардың балық патогендеріне қарсы антагонистік белсенділігі пробиотикалық жем қоспаларын әзірлеудің тиімділігін дәлелдейді. Жалпы алынған нәтижелер аквакультурадағы инфекциялардың алдын алу стратегияларын жетілдіруге ғылыми негіз береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Развитие аквакультуры в РК посредством интенсификации технологий разведения рыб предполагает увеличение плотности посадки и использование искусственного кормления, что нередко приводит к вспышкам инфекций, вызванных условно-патогенной микрофлорой. Отсутствие протоколов вакцинации против бактериальных инфекций и нерегулируемое применение антибиотиков создают риски для здоровья населения. Комплексное изучение микрофлоры кишечника рыбы и микробного состояния воды расширяет представления о взаимодействии компонентов системы «микроорганизм–среда–рыба» и позволяет оценить влияние возрастных и сезонных факторов на эпизоотическую активность. Полученные данные помогут ветеринарным специалистам правильно организовать ветеринарно-санитарные мероприятия, прогнозировать ситуацию по бактериозам и своевременно проводить корректирующие действия. Разработанный пробиотический препарат на основе антагонистической активности штаммов Lactobacillus plantarum DLC 12-47 и Lactobacillus paracasei DDL-3-16, адаптированный для аквакультуры, может использоваться для коррекции кишечного микробиома и повышения устойчивости рыб к бактериальным инфекциям в хозяйствах РК. Внедрение таких пробиотиков обеспечивает экономическую выгоду за счёт увеличения сохранности рыбы и способствует обеспечению населения безопасной рыбной продукцией.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстан Республикасында аквакультураны дамыту балық өсіру технологияларын интенсификациялау арқылы жүзеге асады, бұл балықтың жоғары тығыздығын және жасанды қоректендіруді талап етеді. Алайда мұндай тәсілдер шартты-патогенді микрофлора тудыратын инфекциялық аурулардың жиілеуіне әкелуі мүмкін. Бактериялық инфекцияларға қарсы вакциналау хаттамаларының болмауы және антибиотиктердің бақылаусыз қолданылуы халық денсаулығына қауіп төндіреді. Балықтың ішек микрофлорасы мен су экожүйесінің микробиологиялық жағдайын кешенді зерттеу «микроорганизм–қоршаған орта–балық» жүйесіндегі байланыстарды анықтауға, сондай-ақ эпизоотиялық белсенділіктің жас және маусымдық ерекшеліктерін бағалауға мүмкіндік береді. Алынған деректер аквакультурада ветеринариялық-санитариялық шараларды дұрыс ұйымдастыруға, бактериоздар бойынша эпизоотиялық жағдайды болжауға және алдын алу шараларын жоспарлауға негіз болады. Lactobacillus plantarum DLC 12-47 және Lactobacillus paracasei DDL-3-16 штаммдарының балық бактериоздарының негізгі қоздырғыштарына қарсы антагонистік белсенділігі оларды аквакультураға бейімделген пробиотикалық препарат ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Мұндай құрал балықтардың ішек микробиомын тұрақтандырып, олардың бактериялық инфекцияларға төзімділігін арттыруы мүмкін. Пробиотикалық препараттарды енгізу аквакультура өнімдерінің сақталуын көбейтіп, шаруашылықтардың экономикалық тиімділігін арттыруға және халықты қауіпсіз балық өнімдерімен қамтамасыз етуге ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : В рамках проекта будут разработаны научно-технические документы для нового пробиотического препарата и получен акт внедрения с указанием достигнутого экономического эффекта, механизма внедрения с расшифровкой проведенной работы, подготовлены рекомендации по перспективам дальнейшей разработки темы.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба аясында жаңа пробиотикалық препаратқа арналған ғылыми-техникалық құжаттар әзірленеді және қолжетімді экономикалық тиімділікте, жүзеге асыру механизмін және атқарылған жұмысты толық көрсететін енгізу актісі, сонымен қатар тақырыпты әрі қарай дамыту перспективалары бойынша ұсыныстар дайындалады.

Efficiency (in Russian) : В процессе исследований используются доступные, экологичные технологии и материалы, которые позволяют разработать технологию получения высокоэффективного пробиотического препарата при наименьших затратах, с более длительным сроком хранения, удобный для использования. Эффективность разработки заключается в том, что применение нового пробиотического препарата позволит снизить заболеваемость в аквакультуре бактериальными инфекциями, повысить сохранность популяции рыб и увеличить объем производимой экологически чистой рыбной продукции, что окажет влияние на качество жизни и здоровье потребителей.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу процесінде қолжетімді, экологиялық таза технологиялар мен материалдар қолданылады, бұл аз шығынмен, ұзақ сақтау мерзімі бар және қолдануға ыңғайлы жоғары тиімділікті пробиотикалық препарат алу технологиясын әзірлеуге мүмкіндік береді. Жаңа пробиотикалық препаратты қолданудың тиімділігі- аквакультурада бактериялық инфекциялардың таралуын азайтуға, балық популяциясының сақталуын арттыруға және экологиялық таза балық өнімдерінің өндіріс көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде тұтынушылардың өмір сапасы мен денсаулығына оң әсер етеді.

Field of application (in Russian) : Область сельского хозяйства (рыбоводство, аквакультура), ветеринария.

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы (балық шаруашылығы, аквакультура) саласы, ветеринария.