The object of research, development or design (in Russian) : Отечественные пробиотические микроорганизмы и ассоциации заквасочных культур для производства молочных продуктов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Сүт өнімдерін өндіруге арналған отандық пробиотикалық микроорганизмдер мен ашытқы дақылдарының ассоциациялары.

Aim of work (in Russian) : Разработка высокоэффективных ассоциаций заквасочных культур, выделенных из молочного сырья Казахстана, для повышения конкурентоспособности отечественных молочных продуктов.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанның сүт шикізатынан алынған жоғары тиімді ашытқы культурасы қауымдастығын құру арқылы отандық сүт өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

Методы исследования (на русском) : Молочнокислые бактерии выделяли и очищали с использованием селективных сред и стандартных микробиологических методов согласно ГОСТ 33951-2016. Чистые культуры получали путем пересева на MRS-среду и последующего культивирования при 37 °С. Морфологические свойства изучали микроскопированием окрашенных метиленовым синим препаратов. Ферментативную активность и способность к свертыванию молока определяли после инкубации культур в стерильном молоке. Идентификацию штаммов выполняли методом масс-спектрометрии. Биохимические, физиологические и антагонистические свойства исследовали стандартными лабораторными тестами с применением национальных и международных методик.

Методы исследования (на казахском) : Сүт қышқылды бактерияларын оқшаулау және тазарту МЕМСТ 33951-2016 сәйкес селективті қоректік орталар мен стандартты микробиологиялық әдістерді қолдану арқылы жүзеге асырылды. Таза дақылдар MRS ортасына қайта себу және кейіннен 37 °C температурада өсіру арқылы алынды. Морфологиялық қасиеттері метиленмен боялған көк препараттарды микроскопиялау арқылы зерттелді. Стерильді сүтте дақылдар инкубацияланғаннан кейін ферментативті белсенділік пен сүттің ұю қабілеті анықталды. Штаммдарды анықтау масс-спектрометрия әдісімен жүргізілді. Биохимиялық, физиологиялық және антагонистік қасиеттер ұлттық және халықаралық әдістерді қолдана отырып, стандартты зертханалық зерттеулер бойынша зерттелді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Определены целевые регионы и хозяйства для отбора проб местного молочного сырья, проведён стерильный отбор и оперативная транспортировка при 4 °C, обеспечившая сохранение нативной микробиоты. Подобраны селективные среды и выделены чистые штаммы микроорганизмов, идентифицированные методом масс-спектрометрии как молочнокислые бактерии. Дополнительный комплекс морфологических, биохимических и ферментативных тестов подтвердил их таксономическую принадлежность и перспективность в качестве заквасочных культур. Изучены биологические и технологические свойства изолятов. Установлено, что часть штаммов демонстрирует устойчивый рост на молочных субстратах, выраженную кислотообразующую активность, способность формировать сгусток в оптимальные сроки и адаптироваться к технологическим стрессам (pH, температура). Научная новизна проекта заключается в исследовании и выделении уникальных штаммов микроорганизмов из местного молочного сырья Республики Казахстан для использования в качестве заквасочных культур. Впервые в Казахстане будет создан консорциум микроорганизмов с пробиотическими и функциональными свойствами.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жергілікті сүт шикізатынан үлгілерді іріктеу үшін мақсатты өңірлер мен шаруашылықтар айқындалды, стерильді жағдайда сынамалар алынып, нативті микробиотаның сақталуын қамтамасыз ететін 4 °C-та жедел тасымалдау жүргізілді. Селективті орталар таңдалып, таза штаммдар бөлініп алынды, олар масс-спектрометрия әдісі арқылы сүтқышқылды бактериялар ретінде идентификацияланды. Қосымша морфологиялық, биохимиялық және ферментативтік сынақтар олардың таксономиялық тиесілігін және ашытқы мәдениеттер ретінде қолдануға болатынын растады. Изоляттардың биологиялық және технологиялық қасиеттері зерттелді. Бірқатар штаммдардың сүт субстраттарында тұрақты өсу қабілетіне, айқын қышқыл түзуші белсенділікке, оңтайлы мерзімде сүттің ұюын қамтамасыз етуге және технологиялық күйзелістерге (pH, температура) бейімделу қабілетіне ие екені анықталды. Жобаның ғылыми жаңалығы – Қазақстан Республикасының жергілікті сүт шикізатынан ашытқы культуралары ретінде қолдануға арналған бірегей микроорганизм штаммдарын зерттеу және бөліп алу. Қазақстанда алғаш рет пробиотикалық және функционалдық қасиеттері бар микроорганизмдер консорциумы жасалатын болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка отечественных ассоциаций заквасочных культур обеспечит расширение ассортимента и повышение качества кисломолочных продуктов, а также увеличение срока их хранения. Внедрение технологий снизит зависимость от импортных заквасок, сократит себестоимость производства и повысит экономическую эффективность предприятий. Проект способствует укреплению продовольственной безопасности, росту экспортного потенциала и усилению конкурентных позиций отечественных производителей. Полученные решения создают основу для развития национального производства функциональных молочных продуктов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Отандық ашытқы дақылдары ассоциацияларын әзірлеу қышқыл сүт өнімдерінің ассортиментін кеңейтуге, сапасын арттыруға және олардың сақтау мерзімін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бұл технологияларды енгізу импорттық ашытқыларға тәуелділікті төмендетіп, өндіріс шығындарын азайтады және кәсіпорындардың экономикалық тиімділігін арттырады. Жоба азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға, экспорттық әлеуеттің өсуіне және отандық өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге ықпал етеді. Алынған нәтижелер функционалдық сүт өнімдерінің ұлттық өндірісін дамытуға негіз қалайды.

Level of implementation (in Russian) : Внедрение разработанных технологий производства функциональных кисломолочных продуктов на основе отечественных ассоциаций заквасочных культур позволит предприятиям Казахстана выпускать продукцию с повышенной пищевой ценностью, улучшенными органолептическими характеристиками и продлённым сроком хранения. Использование местных штаммов, адаптированных к свойствам национального сырья, обеспечит технологические преимущества, более высокую стабильность процессов ферментации и снижение себестоимости по сравнению с импортными аналогами. Технология может быть внедрена на большинстве перерабатывающих предприятий и ориентирована как на внутренний рынок, так и на экспорт в страны ЕАЭС и зарубежье. Ожидаемые эффекты включают повышение доступности качественной молочной продукции, рост конкурентоспособности производителей и снижение экологической нагрузки за счет использования местного сырья.

Level of implementation (in Kazakh) : Отанда жасалған ашытқы ассоциациялары негізінде функционалдық қышқыл сүт өнімдерін өндіру технологияларын енгізу Қазақстан кәсіпорындарына жоғары тағамдық құндылығы бар, органолептикалық көрсеткіштері жақсартылған және сақтау мерзімі ұзартылған өнім шығаруға мүмкіндік береді. Ұлттық шикізаттың қасиеттеріне бейімделген жергілікті штаммдарды пайдалану технологиялық артықшылықтар береді, ферментация үдерістерінің тұрақтылығын арттырады және импорттық баламалармен салыстырғанда өзіндік құнын төмендетеді. Бұл технологияны өңдеуші кәсіпорындардың басым бөлігінде енгізуге болады және ол ішкі нарыққа да, ЕАЭО елдері мен алыс-жақын шетелге экспортқа да бағытталуы мүмкін. Күтілетін нәтижелерге сапалы сүт өнімдерінің қолжетімділігін арттыру, өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін күшейту және жергілікті шикізатты пайдалану есебінен экологиялық жүктемені төмендету жатады.

Efficiency (in Russian) : Проект обеспечивает научную эффективность за счёт создания отечественной базы перспективных заквасочных культур и развития биотехнологических компетенций. Экономическая эффективность достигается снижением зависимости от импортных заквасок, сокращением производственных затрат и расширением выпуска востребованных функциональных продуктов. Социальная эффективность проявляется в повышении доступности качественной и полезной молочной продукции, а экологическая – в уменьшении логистических нагрузок благодаря использованию местного сырья. В совокупности это повышает конкурентоспособность молочной отрасли Казахстана и способствует устойчивому развитию производства.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба отандық перспективалы ашытқы мәдениеттерінің қорын қалыптастыру және биотехнологиялық құзыреттерді дамыту арқылы ғылыми тиімділікті қамтамасыз етеді. Экономикалық тиімділік импорттық ашытқыларға тәуелділікті азайту, өндірістік шығындарды төмендету және сұранысқа ие функционалдық өнімдер шығаруды кеңейту нәтижесінде қол жеткізіледі. Әлеуметтік тиімділік – сапалы және пайдалы сүт өнімдерінің қолжетімділігін арттыруда, ал экологиялық тиімділік – жергілікті шикізатты пайдалану арқылы логистикалық жүктемелерді азайтуда көрініс табады. Барлық осы факторлар Қазақстанның сүт өнеркәсібінің бәсекеге қабілеттілігін арттырып, өндірістің тұрақты дамуына ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Молочная промышленность и биотехнологические компании.

Field of application (in Kazakh) : Сүт өнеркәсібі және биотехнологиялық компаниялар.