The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются молочная сыворотка, растительное сырьё (чечевица и пшеничные отруби), а также получаемые из них белковый гидролизат и функциональные углеводно-минеральные экстракты, предназначенные для обогащения кисломолочных и творожных продуктов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі ретінде сүт сарысуы, өсімдік текті шикізат (қызыл жасымық және бидай кебегі), сондай-ақ осы компоненттерден алынған ақуыз гидролизаты мен функционалдық көмірсу-минералдық экстрактылар қарастырылды. Бұл өнімдер ашытылған сүт және сүзбе негізіндегі тағамдарды биологиялық белсенді нутриенттермен байытуға бағытталған.

Aim of work (in Russian) : Разработать и внедрить технологию производства обогащенных кисломолочных и творожных продуктов функционального назначения с использованием белково-углеводных концентратов на основе белковых гидролизатов молочной сыворотки и питательных веществ из растительного сырья для профилактического питания людей.

Aim of work (in Kazakh) : Сүт сарысуының ақуыз гидролизаттарына және өсімдік текті шикізаттан алынған қоректік заттарға негізделген ақуыз-көмірсу концентраттарын пайдалана отырып, адамдардың профилактикалық тағамына арналған функционалдық қасиеті бар байытылған қышқыл сүт және сүзбе өнімдерін өндіру технологиясын әзірлеу және өндіріске енгізу.

Методы исследования (на русском) : В исследовании выполнены патентный и литературный поиск технологических решений, связанных с переработкой сыворотки и растительного сырья. В работе применялись физико-химические методы (определение pH, титруемой кислотности, активности воды, зольности), ферментативный гидролиз, кислотная обработка и ультразвуковое воздействие растительного сырья. Использованы центрифугирование, лиофильная сушка, вакуум-выпаривание, анализ функционально-технологических свойств (ВУС, ЖУС, эмульгирующая и пенообразующая способность) и органолептическая оценка.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеуде сарысу мен өсімдік текті шикізатты қайта өңдеуге қатысты технологиялық шешімдер бойынша патенттік және әдеби шолу жүргізілді. Жұмыста физика-химиялық әдістер (pH, титрленетін қышқылдық, су активтілігі, күлділік анықтау), ферментативтік гидролиз, қышқылмен өңдеу және өсімдік шикізатына ультрадыбыстық әсер ету қолданылды. Сондай-ақ центрифугалау, лиофильді кептіру, вакуумда буландыру, функционалды-технологиялық қасиеттерді (ылғалұстағыштық, майұстағыштық, эмульсиялау және көбіктүзу қабілеті) талдау және органолептикалық бағалау әдістері пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведён патентный и литературный поиск по современным способам переработки сыворотки, растительного сырья и получения пищевых добавок. Исследованы творожная и подсырная сыворотка, различающиеся по кислотности, содержанию сухих веществ и функциональным свойствам. Установлено, что pH творожной сыворотки составляет 4,41 (68 °Т), подсырной — 5,92 (15 °Т). Сухие вещества — 8,0% и 3,8% соответственно. Активность воды высокая (0,9795–0,9832), вязкость идентична (0,005 Па·с). Показатели безопасности соответствуют ТР ТС 021/2011: токсичные элементы, микотоксины, антибиотики и пестициды не обнаружены; уровни радионуклидов находятся в безопасных пределах (4,0–6,8 Бк/кг). Получен белковый гидролизат из чечевицы с высокими функционально-технологическими свойствами (ВУС 195%, ЖУС 325%, aw 0,3687). Разработан способ кислотной и ультразвуковой обработки пшеничных отрубей, обеспечивший удаление антинутриентов, снижение активности воды до 0,0943 и повышение влагоудерживающей способности до 530%. Новизна состоит в комплексном подходе к биоконверсии растительных компонентов и создании стабилизированных функциональных добавок для обогащения кисломолочных и творожных продуктов профилактического назначения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Патенттік және әдеби дереккөздер бойынша сарысу, өсімдік текті шикізатты қайта өңдеу және тағамдық қоспалар алу тәсілдері зерттелді. Қышқылдылығы, құрғақ заттар мөлшері мен функционалдық қасиеттері бойынша ерекшеленетін ірімшік және сыр сарысулары талданды. Ірімшік сарысуының pH мәні 4,41 (68 °Т), сыр сарысуы – 5,92 (15 °Т); құрғақ заттар – тиісінше 8,0% және 3,8%. Су активтілігі жоғары (0,9795–0,9832), тұтқырлығы ұқсас (0,005 Па·с). Қауіпсіздік көрсеткіштері ТР ТС 021/2011 талаптарына толық сәйкес келеді: токсиндер, микотоксиндер, антибиотиктер және пестицидтер анықталмады; радионуклидтер деңгейі қауіпсіз шекте (4,0–6,8 Бк/кг). Жасымықтан жоғары функционалдық-технологиялық қасиеттері бар ақуыз гидролизаты алынды (ЫУС – 195%, МҰС – 325%, aw – 0,3687). Бидай кебегін қышқылмен және ультрадыбыспен өңдеу әдісі әзірленіп, антинутриенттерді жою, су активтілігін 0,0943-ке дейін төмендету және ылғалұстағыштықты 530%-ға дейін арттыру қамтамасыз етілді. Жаңалығы – өсімдік компоненттерін биоконверсиялаудың кешенді тәсілін қолдану және профилактикалық мақсаттағы қышқыл сүт пен сүзбе өнімдерін байытуға арналған тұрақтандырылған функционалдық қоспаларды алу.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Технологии отличаются низкой энергоёмкостью (температура процессов не превышает 55 °C), минимальным расходом реагентов и позволяют получить функциональные добавки с высокими потребительскими характеристиками при снижении себестоимости готовой продукции.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Технологиялардың энергия сыйымдылығы төмен (үдерістердің температурасы 55 °C-тан аспайды), реагенттердің шығыны минималды, әрі дайын өнімнің өзіндік құнын төмендете отырып, тұтынушылық қасиеттері жоғары функционалдық қоспалар алуға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Проект в процессе реализации

Level of implementation (in Kazakh) : Проект іске асыру барысында.

Efficiency (in Russian) : Разработанные технологии переработки растительного сырья и молочной сыворотки позволяют получать стабильные функциональные ингредиенты с высокой совместимостью с молочной основой, улучшая текстуру и качество продуктов. Экономическая эффективность достигается за счёт снижения себестоимости на 10–20%, уменьшения затрат на утилизацию сыворотки на 20-30%.

Efficiency (in Kazakh) : Өсімдік текті шикізат пен сүт сарысуын қайта өңдеудің әзірленген технологиялары өнімнің құрылымын және сапасын жақсарта отырып, сүт негізімен жоғары үйлесімділікке ие тұрақты функционалдық ингредиенттер алуға мүмкіндік береді. Экономикалық тиімділік дайын өнімнің өзіндік құнын 10–20% төмендету және сарысуды утильдеуге кететін шығындарды 20–30% қысқарту есебінен қамтамасыз етіледі.

Field of application (in Russian) : молокоперерабатывающие предприятия, малые цеха по переработке молока в сельском хозяйстве, научно-исследовательские и экспериментальные лаборатории молочной и пищевой промышленности.

Field of application (in Kazakh) : сүт өңдейтін кәсіпорындар, ауыл шаруашылығындағы шағын сүт өңдеу цехтары, сүт және тағам өнеркәсібінің ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-эксперименттік зертханалары.