The object of research, development or design (in Russian) : Система управления безопасностью движения поездов (СУБД), включая нормативно-правовые механизмы, производственные процессы перевозчиков, показатели безопасности движения и организационные структуры обеспечения безопасности.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Поездардың қозғалыс қауіпсіздігін басқару жүйесі (ПҚҚБЖ), оның ішінде нормативтік-құқықтық тетіктер, тасымалдаушылардың өндірістік үдерістері, қозғалыс қауіпсіздігінің көрсеткіштері және қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі ұйымдастырушылық құрылымдар

Aim of work (in Russian) : Разработка научно обоснованных подходов к совершенствованию системы управления безопасностью движения поездов (СУБД) в Республике Казахстан на основе анализа нормативно-правовой базы и лучших мировых практик, сбор и систематизация фактических данных о состоянии безопасности, изучение международного опыта обеспечения безопасности движения и построение оптимальной структуры СУБД, учитывая особенности функционирования перевозчиков в условия либерализации рынка железнодорожных перевозок

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстан Республикасында поездардың қозғалыс қауіпсіздігін басқару жүйесін (ПҚҚБЖ) жетілдіруге ғылыми тұрғыдан негізделген тәсілдерді әзірлеу, нормативтік-құқықтық базаны және әлемдік үздік тәжірибелерді талдау негізінде, қауіпсіздік жағдайы туралы нақты деректерді жинау және жүйелеу, халықаралық тәжірибені зерттеу, тасымалдаушылардың қызметін ескере отырып, ПҚҚБЖ-нің оңтайлы құрылымын құру, теміржол тасымалдаулары нарығын либерализациялау жағдайларын ескере отырып.

Методы исследования (на русском) : 1. Конечно-элементарный статистический анализ применялся для: обработки данных о нарушениях безопасности движения и первичного анализа статистики аварийности и инцидентов за 2019-2024 г.г.; выделения типовых причин и факторов нарушений; формирования исходных массивов данных для дальнейшего углубленного анализа (корреляционного, регрессионного, риск-анализа); 2. Структурное моделирование (Structural Modelling) при разработке структуры СУБД перевозчиков для: формирования требований к СУБД; сравнения перевозчиков по «полноте» и «зрелости» СУБД; планирования улучшения процессов СУБД. 3. Документированный анализ нормативно-технической документации, оперативных журналов, актов нарушения безопасности движения, отчетов о состоянии безопасности движения, форм по учету происшествий, протоколы расследования нарушений безопасности движения. 4. Анкетирование и интервьюирование работников, связанных с обеспечением безопасности движения перевозчиков, для уточнения факторов нарушения безопасности движение поездов. 5. Метод аналитической иерархии (AHP) применялся для: оценки факторов, влияющих на безопасность движения поездов; ранжирования рисков при нарушении безопасности.

Методы исследования (на казахском) : 1. Әрине-элементарлық статистикалық талдау қолданылды: қозғалыс қауіпсіздігі бұзылулары туралы деректерді өңдеу және 2019–2024 жылдардағы апаттар мен оқиғалар статистикасының бастапқы талдауы үшін; бұзылулардың типтік себептері мен факторларын анықтау; әрі қарайғы терең талдау (корреляциялық, регрессиялық, тәуекелділік талдау) үшін бастапқы деректер массивін қалыптастыру. 2. Құрылымдық модельдеу (Structural Modelling) тасымалдаушылардың ПҚҚБЖ құрылымын әзірлеу кезінде қолданылады: ПҚҚБЖ-е қойылатын талаптарды қалыптастыру; тасымалдаушыларды ПҚҚБЖ-нің «толықтығы» және «жетілгендігі» бойынша салыстыру; ПҚҚБЖ процестерін жетілдіруді жоспарлау. 3. Нормативтік-техникалық құжаттаманы, оперативтік журналдарды, қозғалыс қауіпсіздігі бұзылулары туралы актілерді, қозғалыс қауіпсіздігінің жағдайы жөніндегі есептерді, оқиғаларды тіркеу формаларын, қозғалыс қауіпсіздігін бұзуларды тергеу хаттамаларын құжаттық талдау. 4. Қызметкерлерге сауалнама жүргізу және сұхбат беру тасымалдаушылардың қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етумен байланысты қызметкерлер арасында, поездардың қозғалыс қауіпсіздігінің бұзылу факторларын нақтылау үшін. 5. Аналитикалық иерархия әдісі (AHP) қолданылды: поездардың қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін факторларды бағалау; қауіпсіздікті бұзу кезіндегі тәуекелдерді саралау

Obtained results and novelty (in Russian) : Основные результаты: 1) проведенный анализ текущего состояния СУБД национального перевозчика соответствии с международными практиками; 2) идентифицированы ключевые нарушения безопасности движения и их причины; 3) сформулирован перечень рисков, связанных с деятельностью перевозчиков по обеспечению безопасности движения перевозок; 4) определена структура обязательных производственных процессов, влияющих на безопасность движения; 5) проведен сравнительный анализ показателей безопасности движения разных стран. Новизна: Сформулированы научно обоснованные требования к СУБД перевозчиков по критериям «полнота» и «зрелость» СУБД; Впервые применен метод аналитических иерархии для оценки факторов, влияющих на безопасность движения поездов, и оценки рисков при нарушении безопасности в условиях железных дорог Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Негізгі нәтижелер: 1) Халықаралық практикаларға сәйкес ұлттық тасымалдаушының ПҚҚБЖ ағымдағы жай-күйіне жүргізілген талдау; 2) қозғалыс қауіпсіздігінің негізгі бұзушылықтары және олардың себептері сәйкестендірілді; 3) тасымалдаушылардың тасымалдау қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі қызметіне байланысты тәуекелдердің тізбесі тұжырымдалды; 4) қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін міндетті өндірістік процестердің құрылымы айқындалды; 5) қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін әр түрлі елдердің қозғалыс қауіпсіздігі көрсеткіштерін салыстырмалы талдау. Жаңалығы: ПҚҚБЖ "толықтығы" және "жетілуі" критерийлері бойынша тасымалдаушылардың ПҚҚБЖ -не ғылыми негізделген талаптар тұжырымдалды; алғаш рет Қазақстан темір жолдары жағдайында пойыздар қозғалысының қауіпсіздігіне әсер ететін факторларды бағалау және қауіпсіздікті бұзу кезіндегі тәуекелдерді бағалау үшін аналитикалық иерархия әдісі қолданылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : 1. Сформирован перечень критериев оценки СУБД (показатели безопасности, показатели выполнения процессов, индикаторы результативности) 2. Произведена идентификация и систематизация нарушений безопасности движения за 2019-2024 г.г. на путях общего и необщего пользования. 3. Описана структура СУБД национального перевозчика, включающая перечень обязательных производственных процессов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 1.ПҚҚБЖ бағалау критерийлерінің тізбесі (қауіпсіздік көрсеткіштері, процестердің орындалу көрсеткіштері, нәтижелілік индикаторлары)қалыптастырылды 2. 2019-2024 ж.ж. жалпы және жалпыға ортақ емес пайдалану жолдарында қозғалыс қауіпсіздігін бұзушылықтарды сәйкестендіру және жүйелеу жүргізілді. 3. Міндетті өндірістік процестердің тізбесін қамтитын ұлттық тасымалдаушының ПҚҚБЖ құрылымы сипатталған.

Level of implementation (in Russian) : На данном этапе не предусмотрено внедрение результатов исследований. В настоящее время проводится совместная работа с Департаментом безопасности АО «Национальная компания «Қазақстан темір жолы» по вопросам улучшения структуры и методов оценки СУБД перевозчиков. Планируется дальнейшее использование разработанных моделей и методик при проведении сертификации и аудите СУБД перевозчиков на железнодорожном транспорте.

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл кезеңде зерттеу нәтижелерін енгізу қарастырылмаған. Қазіргі уақытта "Қазақстан темір жолы "ұлттық компаниясы" АҚ қауіпсіздік департаментімен тасымалдаушылардың ПҚҚБЖ бағалау құрылымы мен әдістерін жақсарту мәселелері бойынша бірлескен жұмыс жүргізілуде. Теміржол көлігінде тасымалдаушылардың ПҚҚБЖ сертификаттау және аудит жүргізу кезінде әзірленген модельдер мен әдістемелерді одан әрі пайдалану жоспарлануда.

Efficiency (in Russian) : Эффективность разработанных научных подходов и структурных решений по системе управления безопасности движения проявляются в: - повышении уровня безопасности движения поездов на основании анализа динамики аварийности и принятия управленческих решений на снижение рисков; - научной и практической обоснованности предложенных рекомендаций, опирающихся на фундаментальные теоретические исследования, анализ нормативной базы и статистические материалы.

Efficiency (in Kazakh) : Қозғалыс қауіпсіздігін басқару жүйесі бойынша әзірленген ғылыми тәсілдер мен құрылымдық шешімдердің тиімділігі мыналардан көрінеді: - апаттылық динамикасын талдау және тәуекелдерді азайту үшін басқару шешімдерін қабылдау негізінде пойыздар қозғалысының қауіпсіздік деңгейін арттыру; - іргелі теориялық зерттеулерге, нормативтік базаны талдауға және статистикалық материалдарға негізделген ұсынылған ұсыныстардың ғылыми және практикалық негізділігі.

Field of application (in Russian) : Результаты исследований могут применяться: -железнодорожными перевозчиками для оценки результативности СУБД; - государственными органами и регуляторами для мониторинга деятельности перевозчиков и совершенствования механизмов государственного контроля; - АО «Национальная компания «Қазақстан темір жолы» для разработки внутренних регламентов, стандартизации процессов, планирование мероприятий по обеспечению безопасности движения; - научные, образовательные организации для разработки учебных программ, научных публикаций, исследований в области безопасности движения.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері келесі бағыттарда қолданылуы мүмкін: -Теміржол тасымалдаушылары үшін ПҚҚБЖ нәтижелілігін бағалау; - Мемлекеттік органдар мен реттеушілер үшін тасымалдаушылардың қызметін қадағалау және мемлекеттік бақылау механизмдерін жетілдіру; - «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ үшін ішкі регламенттерді әзірлеу, процестерді стандарттау, қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын жоспарлау; - Ғылыми және білім беру ұйымдары үшін оқу бағдарламаларын, ғылыми жарияланымдарды және қозғалыс қауіпсіздігі саласындағы зерттеулерді әзірлеу.