The object of research, development or design (in Russian) : Городское пространство Востока Казахстана (гг. Усть-Каменогорск, Семей)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Шығыс Қазақстанның қалалық кеңістігі (Өскемен, Семей қалалары)

Aim of work (in Russian) : Определить траектории социально-демографической и социокультурной трансформации городского и пригородного пространства областных центров, смоделировать перспективы их развития на примере городов Семей и Усть-Каменогорск.

Aim of work (in Kazakh) : Облыс орталықтарының қалалық және қала маңындағы кеңістігін әлеуметтік-демографиялық және әлеуметтік-мәдени трансформациялау траекториясын айқындау, олардың даму перспективаларын Семей және Өскемен қалаларының мысалында модельдеу.

Методы исследования (на русском) : Для реализации проекта применены различные группы методов, которые позволяют собрать необходимые качественные данные и обработать для решения задач проекта. Исторические методы исследования (сравнительно-исторический, ретроспективный, хронологический, демографический, анамнестический, нарративный и др.) позволяют представить и понять специфику формирования городского пространства в исторической ретроспективе и последовательности его дальнейшего развития. Применяя методы социологического исследования (глубинные интервью) получена информация о демографических установках населения различных городских районов, а также об интеграции этнических традиций в городской образ жизни, о культурных смыслах, пронизывающих повседневность современного города с точки зрения представителей разных поколений и социальных групп.

Методы исследования (на казахском) : Жобаны іске асыру үшін қажетті сапалы деректерді жинауға және жобаның міндеттерін шешу үшін өңдеуге мүмкіндік беретін әдістердің әртүрлі топтары қолданылған. Зерттеудің тарихи әдістері (салыстырмалы-тарихи, ретроспективтік, хронологиялық, демографиялық, анамнестикалық, нарративтік және т.б.) қала кеңістігін қалыптастырудың ерекшелігін тарихи ретроспективада және оның одан әрі даму дәйектілігінде көрсетуге және түсінуге мүмкіндік береді. Әлеуметтанушылық зерттеу әдiстерiн қолдана отырып (терең сұхбаттар) әртүрлi қалалық аудандар халқының демографиялық белгiлерi туралы, сондай-ақ этникалық дәстүрлердiң қалалық өмiр салтына кiрiгуi туралы, әртүрлi ұрпақ өкiлдерi мен әлеуметтiк топтар тұрғысынан қазiргi заманғы қаланың күнделiгiн қамтитын мәдени мағыналар туралы ақпарат алынды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Изучена историография процессов урбанизации. Сформирована база исследовательских данных, состоящая из библиографического указателя и архива полнотекстовых публикаций. Исследована история формирования городского пространства регионов Казахстана и выявлена его специфика. Определено влияние исторического и этнодемографического бэкграунта на траектории трансформации городского пространства. Установлено, что для становления новой социокультурной среды численность казахского городского населения имеет большое значение и создает условия для возникновения иных вариантов ее функционирования. Проанализированы изменения городского населения Востока Казахстана в исторической ретроспективе. Выявлено, что городское населения Востока Казахстана формировалось как многонациональное. За указанный исторический период этническая и социально-демографическая ситуация изменились. Анализ данных процессов в городах позволит представить современное состояние и возможные направления дальнейшего развития. Разработана программа социологического исследования. Проведен первый этап, взято 17 глубинных интервью. Выполнен сопоставительный анализ специфики отображения образов городов Семей и Усть-Каменогорск у жителей. Результаты работ имеют значимость для оценки современного состояния областных центров и будут способствовать реализации эффективной государственной политики на региональном уровне.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Урбанизация процестерінің тарихнамасы зерттелді. Толық мәтінді жарияланымдардың библиографиялық көрсеткіші мен мұрағатынан тұратын зерттеу деректерінің базасы қалыптастырылды. Қазақстан өңірлерінің қалалық кеңістігін қалыптастыру тарихы зерттелді және оның ерекшелігі анықталды. Тарихи және этнодемографиялық бэкграунттың қала кеңістігін трансформациялау траекториясына әсері айқындалды. Жаңа әлеуметтiк-мәдени ортаның қалыптасуы үшiн қазақ қала халқының саны үлкен маңызға ие, бұл оның жұмыс iстеуiнiң өзге нұсқаларының пайда болуына жағдай жасайды. Шығыс Қазақстан қаласы халқының тарихи ретроспективадағы өзгерістеріне талдау жасалды. Шығыс Қазақстан халқының көпұлтты ретінде қалыптасқаны анықталды. Көрсетілген тарихи кезеңде этникалық және әлеуметтік-демографиялық ахуал өзгерді. Қалалардағы осы процестерді талдау қазіргі жай-күйді және одан әрі дамудың ықтимал бағыттарын ұсынуға мүмкіндік береді. Әлеуметтік зерттеу бағдарламасы әзірленді. Бірінші кезең өткізілді, 17 терең сұхбат алынды. Тұрғындарда Семей және Өскемен қалаларының бейнелерін бейнелеу ерекшелігіне салыстырмалы талдау орындалды. Жұмыс нәтижелерінің облыс орталықтарының қазіргі жай-күйін бағалау үшін маңызы бар және өңірлік деңгейде тиімді мемлекеттік саясатты іске асыруға ықпал ететін болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : -

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : -

Level of implementation (in Russian) : Результаты работы отражены в статье в рецензируемом издании, рекомендованном КОКСНВО и сборнике МНПК, презентованы на научно-методологическом вебинаре «Особенности формирования городского пространства Казахстана» и введены в научный оборот

Level of implementation (in Kazakh) : Жұмыс нәтижелері КОКСНВО ұсынған рецензияланатын басылымдағы мақалада және ХҒПК жинағында көрініс тапқан, «Қазақстанның қалалық кеңістігін қалыптастыру ерекшеліктері» ғылыми-әдіснамалық вебинарында таныстырылған және ғылыми айналымға енгізілген

Efficiency (in Russian) : Эффективность выполненных в рамках проекта видов работ заключается в определении траектории социально-демографической и социокультурной трансформации городского пространства областных центров, моделировании перспектив их развития на примере городов Семей и Усть-Каменогорск. Несмотря на то, что эти города представляют один восточный регион государства, тенденции формирования современного городского пространства в них существенно отличаются и в определенной степени отражают казахстанские особенности в целом. Исследовательские данные могут быть использованы для планирования перспектив развития территорий.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба шеңберiнде орындалған жұмыс түрлерiнiң тиiмдiлiгi облыс орталықтарының қалалық кеңiстiгiн әлеуметтiк-демографиялық және әлеуметтiк-мәдени трансформациялаудың траекториясын айқындау, Семей және Өскемен қалаларының мысалында олардың даму перспективаларын модельдеу болып табылады. Бұл қалалар мемлекеттiң бiр шығыс аймағын бiлдiргенiне қарамастан, оларда қазiргi заманғы қалалық кеңiстiктiң қалыптасу үрдiстерi айтарлықтай ерекшеленедi және белгiлi бiр дәрежеде тұтастай алғанда қазақстандық ерекшелiктердi көрсетедi. Зерттеу деректері аумақтарды дамыту перспективаларын жоспарлау үшін пайдаланылуы мүмкін.

Field of application (in Russian) : Сценарий, по которому идёт процесс урбанизации в Казахстане нельзя рассматривать без учета регионального развития. Определение, в рамках проекта, траектории социально-демографической и социокультурной трансформации городского и пригородного пространства областных центров позволит ученым и экспертам изучать сложившиеся тенденции внутренней миграции, адаптации сельского населения в городах, проблемы пригородов и субурдий посредством междисциплинарных методов и комплексных подходов. Выводы, полученные в результате реализации запланированных работ, возможно применять при разработке региональных программ развития.

Field of application (in Kazakh) : Қазақстанда урбанизация үдерісі жүріп жатқан сценарийді өңірлік дамуды ескермей қарастыруға болмайды. Жоба шеңберiнде облыс орталықтарының қалалық және қала маңы кеңiстiгiн әлеуметтiк-демографиялық және әлеуметтiк-мәдени трансформациялау траекториясын айқындау ғалымдар мен сарапшыларға iшкi көшi-қонның қалыптасқан үрдiстерiн, қалалардағы ауыл халқының бейiмделуiн, қала маңы мен субурдия проблемаларын пәнаралық әдiстер мен кешендi тәсiлдер арқылы зерделеуге мүмкiндiк бередi. Жоспарланған жұмыстарды іске асыру нәтижесінде алынған қорытындыларды өңірлік даму бағдарламаларын әзірлеу кезінде қолдануға болады.