The object of research, development or design (in Russian) : казахстанская семья

The object of research, development or design (in Kazakh) : қазақстандық отбасы

Aim of work (in Russian) : исследование процессов трансформации казахстанской семьи, определение ее типов, сформировавшихся в контексте урбанизации и модернизации казахстанского социума, что позволит изучать эффективность процессов социализации, в которых участвуют семья, государство и другие общественные институты, и разработать новые подходы к развитию семейной политики в Казахстане.

Aim of work (in Kazakh) : қазақстандық отбасының трансформация процестерін зерттеу, қазақстандық қоғамды урбанизациялау және жаңғырту контекстінде қалыптасқан оның түрлерін айқындау, бұл отбасы, мемлекет және басқа да қоғамдық институттар қатысатын әлеуметтену процестерінің тиімділігін зерделеуге және Қазақстанда отбасылық саясатты дамытудың жаңа тәсілдерін әзірлеуге мүмкіндік береді.

Методы исследования (на русском) : Методологическая основа проекта включает в себя следующие позиции: 1) на макроуровне как древнейший социальный институт, предшествовавший возникшим гораздо позже государству, образованию, производительной экономике, СМИ и т.д. 2) на микроуровне семья – это единичная социальная система, обладающая определенными структурными параметрами, несущая в себе формы экономической, политической, культурной организации и выполняющая функцию социализации конкретных членов семьи. Такая система обладает определенной автономностью, но одновременно включена в сложную сеть внешних социальных связей. Изучить процесс перехода от одного типа семьи к другому позволяет концепция сильных и слабых социальных связей американского социолога М. Грановеттера. Значимость методики, которая используется во «Всемирном исследовании ценностей», разработанная Р. Инглхартом для данного исследования заключается в первую очередь в том, что он направлен на анализ трансформации общественных ценностей в условиях модернизации. Основной глобальный вектор этой трансформации – от традиции к модернизации, - прослеживается и в Казахстане, но возможна различная динамика и нелинейное движение.

Методы исследования (на казахском) : Жобаның әдіснамалық негізі келесі тұғырлардан құралады: Макродеңгейде отбасы – мемлекет, білім беру жүйесі, өндірістік экономика, бұқаралық ақпарат құралдары және басқа да институттардан әлдеқайда бұрын қалыптасқан, ең көне әлеуметтік институт. Микродеңгейде отбасы – белгілі бір құрылымдық параметрлерге ие, экономикалық, саяси және мәдени ұйымдасу формаларын қамтитын, отбасы мүшелерінің социализациясын жүзеге асыратын дербес әлеуметтік жүйе. Мұндай жүйе белгілі бір автономияға ие болғанымен, сонымен бірге сыртқы әлеуметтік байланыстардың күрделі желісіне кіріктірілген. Отбасының бір типтен екінші типке өту үдерісін зерттеуге американдық социолог М. Грановеттердің күшті және әлсіз әлеуметтік байланыстар тұжырымдамасы мүмкіндік береді. Ал Р. Инглхарт әзірлеген және «Дүниежүзілік құндылықтар зерттеуінде» қолданылатын әдістеменің бұл жоба үшін маңыздылығы – оның модернизация жағдайындағы қоғамдық құндылықтардың трансформациясын талдауға бағытталуында. Құндылықтық өзгерістердің негізгі жаһандық векторы – дәстүрден модернизацияға қарай қозғалыс – Қазақстанда да айқын байқалады, алайда оның қарқыны әртүрлі болуы және үдерістің бейсызық сипат алуы мүмкін.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1) Осуществлен обзор научной литературы (структура и функции семейных институтов, зарубежный опыт взаимодействия семьи, государства и внешней социальной среды), подготовлен аннотированный глоссарий «Семейная политика в Республике Казахстан». 2) Разработана программа социологического исследования и проведен 1 этап исследования «Казахстанская семья» для выявления основных векторов трансформации семейных институтов. 3) Изучено содержание процессов социализации в современных казахстанских семьях на материалах социологического исследования. 4) По результатам 1 этапа соц. исследования определена первичная классификация типов казахстанской семьи, получивших наибольшее распространение в контексте урбанизации и модернизации. 5) Подготовлен предварительный аналитический отчет по результатам 1 этапа социологического исследования «Казахстанская семья в контексте традиции и модернизации» и материалы для типологизации современных казахстанских семей. 6) Выявлены характерные трактовки и смысловые коннотации семьи и семейных ценностей, получившие распространение в казахстанском информационном пространстве. Подготовлен аналитический отчет по результатам контент-анализа казахстанских СМИ. 7) Организованы экспериментальные площадки для изучения взаимодействия между семьями и внешней социальной средой (на базе учреждений среднего образования в городской и сельской местности).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Отбасылық институттардың құрылымы мен функциялары, отбасы, мемлекет және сыртқы әлеуметтік орта арасындағы өзара әрекеттестіктің шетелдік тәжірибесі бойынша ғылыми әдебиетке шолу жүргізіліп, «Қазақстан Республикасындағы отбасылық саясат» атты аннотацияланған глоссарий дайындалды. Социологиялық зерттеу бағдарламасы әзірленіп, отбасылық институттардың трансформациясының негізгі векторларын айқындау мақсатында «Қазақстандық отбасы» зерттеуінің 1-кезеңі өткізілді. Қазіргі қазақстандық отбасылардағы социализация процестерінің мазмұны социологиялық зерттеу материалдары негізінде зерттелді. Социологиялық зерттеудің 1-кезеңінің нәтижелері бойынша урбанизация және модернизация контекстінде кең таралған қазақстандық отбасы типтерінің бастапқы классификациясы анықталды. «Дәстүр мен модернизация контекстіндегі қазақстандық отбасы» атты социологиялық зерттеудің 1-кезеңінің нәтижелері бойынша алдын ала аналитикалық есеп және қазіргі қазақстандық отбасыларды типологиялау материалдары дайындалды. Қазақстандық ақпараттық кеңістікте таралған отбасы және отбасылық құндылықтар жөніндегі сипаттамалық трактовкалар мен мағыналық коннотациялар анықталды. Қазақстандық БАҚ-қа жүргізілген контент-талдаудың нәтижелері бойынша аналитикалық есеп дайындалды. Отбасылар мен сыртқы әлеуметтік орта арасындағы өзара әрекеттестікті зерттеу үшін (қалалық және ауылдық жерлердегі орта білім беру ұйымдарының базасында) эксперименттік алаңдар ұйымдастырылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : не предусмотрены

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : қарастырылмаған

Level of implementation (in Russian) : Концепция проекта, первые результаты были представлены и обсуждены в ходе научного семинара для педагогов организаций образования «Социализация на перекрестке семьи и школы», состоявшегося 19 ноября 2025. Опубликованы две статьи, одна в журнале, рекомендованном в журнале КСОН и одна в журнале РИНЦ. Апробация на МНПК.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның тұжырымдамасы мен алғашқы нәтижелері 2025 жылғы 19 қарашада өткен білім беру ұйымдарының педагогтеріне арналған «Отбасы мен мектеп тоғысындағы социализация» атты ғылыми семинарда ұсынылып, талқыланды. Екі мақала жарияланды: біреуі КСОН ұсынған журналда, біреуі РИНЦ базасындағы журналда. Материалдар халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияда апробациядан өтті.

Efficiency (in Russian) : Работа исследовательской группы проекта в 2025 году была полностью эффективной – несмотря на сжатые сроки все пункты календарного плана реализованы и запланированные результаты достигнуты. Опубликована статья в журнале, рекомендованном ККСОН.

Efficiency (in Kazakh) : 2025 жылы жоба зерттеу тобының жұмысы толықтай нәтижелі болды – қысқа мерзімге қарамастан, күнтізбелік жоспардың барлық тармақтары орындалып, жоспарланған нәтижелерге қол жеткізілді. ККСОН ұсынған журналда мақала жарияланды.

Field of application (in Russian) : Достигнутые в 2025 году результаты проекта могут быть применены в образовательном процессе: особенно, для подготовки специалистов педагогического профиля и повышения квалификации работников сферы среднего образования. А также в написании квалификационных работ магистрантов и докторантов по профильным направлениям социологии, истории, демографии и педагогики.

Field of application (in Kazakh) : 2025 жылы қол жеткізілген жоба нәтижелері білім беру үдерісінде қолданылуы мүмкін: әсіресе педагогикалық бағыттағы мамандарды даярлау мен орта білім беру саласы қызметкерлерінің біліктілігін арттыруда. Сонымен қатар, әлеуметтану, тарих, демография және педагогика бағыттары бойынша магистранттар мен докторанттардың біліктілік жұмыстарын жазуда да пайдалануға болады.