The object of research, development or design (in Russian) : Объекты исследования – газоугольные пласты Карагандинского бассейна (в частности пласты К₁₂, К₁₀, Д₆), техногенные газовые коллекторы шахтного метана, геомеханические и газогидродинамические процессы, происходящие в горном массиве и выработанном пространстве, напряжённо-деформированное состояние угольных пластов и пород, фильтрационные и коллекторские свойства угольных пластов

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары – Қарағанды бассейнінің газды көмір қабаттары (әсіресе К₁₂, К₁₀, Д₆ қабаттары), шахта астындағы техногендік метан коллекторлары (жиналуы), тау жыныстары массивінде және қазылған кеңістікте жүретін геомеханикалық және газгидродинамикалық үдерістер, көмір қабаттары мен жыныстарының кернеулі-деформацияланған күйі, көмір қабаттарының сүзгілік және коллекторлық қасиеттері.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является выявление и предотвращение опасного влияния неконтролируемых опасных формирований техногенных коллекторов шахтного метана путем трансформации их в управляемое состояние с возможностью дальнейшего полезного использования метана на поверхности с соблюдением условий экологической чистоты окружающей среды

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – шахталық метанның техногендік коллекторларының бақыланбайтын түзілімдерінің қауіпті әсерлерінің алдын алу, оларды басқарылатын күйге көшіру арқылы метанды экологиялық тазалық талаптарын сақтай отыра, жер үстінде әрі қарай пайдалы пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз ету.

Методы исследования (на русском) : В ходе исследований используются шахтные инструментальные наблюдения, лабораторные и стендовые испытания, анализ структурно-геологических характеристик угольных пластов, десорбционный анализ углей, исследования газопроницаемости и фильтрационных свойств пород. Используются методы анализа аэрогазодинамических параметров в очистных, подготовительных выработках и в выработанном пространстве, а также численное моделирование газодинамических и геомеханических процессов (на следующем этапе).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында шахталық аспаптық бақылаулар, зертханалық және стендтік сынақтар, көмір қабаттарының құрылымдық-геологиялық сипаттамаларын талдау, көмірді десорбциялық талдау, тау жыныстарының газ өткізгіштігі мен сүзу қасиеттерін зерттеу қолданылады. Тазарту, дайындық қазбаларында және өндірілген кеңістікте аэрогазодинамикалық параметрлерді талдау әдістері, сондай-ақ газодинамикалық және геомеханикалық процестерді сандық модельдеу (келесі кезеңде) қолданылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Произведен сбор данных о газоносности, особенностях формирования техногенных газовых коллекторов в условиях Карагандинского бассейна. Изучены теоретические закономерности изменения фильтрационных свойств массива в разгруженных зонах и факторы, влияющие на газовыделение. Научная новизна заключается в установлении особенностей формирования техногенных газовых скоплений, обосновании методов управления газовыделением и разработке практических рекомендаций по безопасному извлечению метана. Новизна результатов интеллектуальной деятельности, подтверждаются свидетельством об авторском праве с внесением сведений в Государственный реестр прав на объекты, охраняемые авторским правом за №62687 от 06.10.2025 г. (объект: «Научное обоснование и методика комплексного извлечения шахтного метана угольных пластов Карагандинского бассейна». Авторы: Исабек Т.К., Рабатулы М., Усенбеков М.С., Хамзе А.М., Камаров Р.К. и патента Республики Казахстан на полезную модель за №11442, от 21.11.2025 г. (Полезная модель: «Способ дегазации угольных пластов / Көмір қабаттарын газсыздандыру әдісі». Авторы: Рабатулы М., Исабек Т.К., Усенбеков М.С., Камаров Р.К., Хамзе А.М.)

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қарағанды бассейні жағдайында газдылығы, техногендік газ коллекторларын қалыптастыру ерекшеліктері туралы деректер жиналды. Жүктелмеген аймақтардағы массивтің сүзу қасиеттерінің өзгеруінің теориялық заңдылықтары және газдың бөлінуіне әсер ететін факторлар зерттелді. Ғылыми жаңалық-техногендік газ жинақтарының қалыптасу ерекшеліктерін белгілеу, газ бөлуді басқару әдістерін негіздеу және метанды қауіпсіз алу бойынша практикалық ұсыныстарды әзірлеу. Зияткерлік қызмет нәтижелерінің жаңалығы 06.10.2025 ж. №62687 авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді енгізе отырып, авторлық құқық туралы куәлікпен расталады (объект: "Қарағанды бассейнінің көмір қабаттарынан шахта метанын кешенді алудың ғылыми негіздемесі мен әдістемесі". Авторлары: Исабек т.к., Рабатұлы М., Үсенбеков м. с., Хамзе А. М., Камаров Р. К. және Қазақстан Республикасының пайдалы модельге патенті №11442, 21.11.2025 ж. (пайдалы модель: «Способ дегазации угольных пластов / Көмір қабаттарын газсыздандыру әдісі». Авторлары: Рабатұлы М., Исабек Т. К., Үсенбеков М.С., Камаров Р. К., Хамзе А. М.)

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные подходы обеспечивают повышение эффективности подземной добычи угля и возможности утилизации шахтного метана, снижение рисков газодинамических проявлений и улучшение вентиляционной безопасности.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әзірленген тәсілдер көмір өндірудің тиімділігін және шахталық метанды кәдеге жарату мүмкіндігін арттыруды, газдинамикалық көріністердің тәуекелдерін азайтуды және желдету қауіпсіздігін жақсартуды қамтамасыз етеді.

Level of implementation (in Russian) : На данном этапе научно-исследовательских работ внедрений нет

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл кезеңде ғылыми-зерттеу жұмыстары бойынша ешқандай енгізу жүзеге асырылған жоқ.

Efficiency (in Russian) : Полученные научные результаты обладают высокой потенциалной эффективностью для угле добывающей отрасли. Разработанные подходы способствуют снижению газодинамических и экологических рисков, повышению уровня промышленной безопасности и улучшению качества прогнозирования газоопасных ситуаций. Ожидаемые технико-экономические показатели позволят снизить затраты на обеспечение метанобезопасности угольных шахт и создать условия для более рационального и экономически выгодного вовлечения шахтного метана как энергетического ресурса в промышленный оборот.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелер көмір өндіру саласы үшін жоғары әлеуетті тиімділікке ие. Әзірленген тәсілдер газдинамикалық және экологиялық тәуекелдерді төмендетуге, өнеркәсіптік қауіпсіздік деңгейін арттыруға және газ қауіпті жағдайларды болжау сапасын жақсартуға ықпал етеді. Күтілетін техникалық-экономикалық көрсеткіштер көмір шахталарының метан қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған шығындарды азайтуға және шахта метанын өнеркәсіптік айналымға энергетикалық ресурс ретінде неғұрлым ұтымды және экономикалық тиімді тарту үшін жағдайлар жасауға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Области применения – результаты исследований могут быть использованы при разработке технологий дегазации и утилизации шахтного метана, при проектировании и эксплуатации угольных шахт Карагандинского бассейна, в инженерных расчетах газодинамических и геомеханических процессов, а также при создании безопасных и экологически чистых технологий добычи угля и метана

Field of application (in Kazakh) : Қолдану салалары – зерттеу нәтижелері шахталық метанды газсыздандыру және кәдеге жарату технологияларын әзірлеу кезінде, Қарағанды бассейнінің көмір шахталарын жобалау және пайдалану кезінде, газдинамикалық және геомеханикалық процестердің инженерлік есептеулерінде, сондай-ақ көмір мен метан өндірудің қауіпсіз және экологиялық таза технологияларын жасау кезінде пайдаланылуы мүмкін