The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования: процесс термопластической переработки пластиковых отходов промышленного и бытового происхождения.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны: өнеркәсіптік және тұрмыстық пластикалық қалдықтарды термопластикалық қайта өңдеу процесі.

Aim of work (in Russian) : Целью работы является разработка и научное обоснование термопластичной переработки пластиковых отходов (промышленных, бытовых) для создания новых композитных материалов (строительных, бытовых, промышленных) с регулируемыми свойствами.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты ғылыми негіздеу болып табылады жаңа композиттік материалдарды (құрылыс, тұрмыстық, өнеркәсіптік) жасау үшін пластикалық қалдықтарды (өнеркәсіптік, тұрмыстық) термопластикалық өңдеудің реттелетін құрылымдарын әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : В ходе выполнения исследований использованы теоретические методы анализа, синтеза и обобщения научной и патентной информации в области термопластичной переработки пластиковых отходов. Анализ проводился на основе данных отечественных и зарубежных научных публикаций, патентных описаний, а также официальных статистических источников. Для изучения состояния накопления пластиковых отходов в мире и в Республике Казахстан применён сравнительно-аналитический метод с использованием данных международных экологических организаций и национальных статистических агентств. Классификация пластиковых отходов осуществлялась на основе анализа их химического состава, физико-механических и физико-химических свойств, с целью выделения типовых групп, характеризующихся сходством параметров, определяющих пригодность к термопластичной переработке. Изучение свойств термопластичных полимеров включало анализ литературных и экспериментальных данных, в т. ч. по их реологическим характеристикам, отражающим особенности поведения расплава при технологических процессах переработки

Методы исследования (на казахском) : Зерттеулерді орындау барысында пластикалық қалдықтарды термопластты қайта өңдеу саласындағы ғылыми және патенттік ақпаратты талдау, синтездеу және жалпылау сияқты теориялық әдістер қолданылды. Талдау отандық және шетелдік ғылыми жарияланымдар, патенттік сипаттамалар және ресми статистикалық дереккөздер негізінде жүргізілді. Әлемде және Қазақстан Республикасында пластик қалдықтарының жиналу жағдайын зерттеу үшін халықаралық экологиялық ұйымдар мен ұлттық статистикалық агенттіктердің деректеріне сүйенетін салыстырмалы-талдау әдісі қолданылды. Пластикалық қалдықтарды жіктеу олардың химиялық құрамын, физикалық-механикалық және физикалық-химиялық қасиеттерін талдау негізінде, термопластикалық өңдеуге жарамдылығын анықтайтын ұқсас параметрлерімен сипатталатын типтік топтарды анықтау мақсатында жүргізілді. Термопластты полимерлердің қасиеттерін зерттеу әдеби және тәжірибелік деректерді, соның ішінде қайта өңдеу технологиялық процестері кезінде балқыма күйінің көрсететін тәртібін реологиялық сипаттамалары талдауды қамтыды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведён анализ научной и патентной информации о современном состоянии термопластичной переработки пластиковых отходов. Выявлены ключевые направления разработок, тенденции совершенствования методов вторичной переработки и подходы к созданию термопластичных композитов. Систематизированы данные о масштабах образования пластиковых отходов: 350–370 млн т/год в мире и около 296 тыс. т/год в РК. Установлено доминирование полиэтилена и полипропилена (26 и 19% глобально; 38 и 23% в РК), что обосновывает выбор этих полимеров в качестве модельных объектов исследования. Изучены состав и свойства отходов, определены ключевые физико-химические (тип полимера, температура плавления, молекулярная масса и др.) и физико-механические характеристики (плотность, показатель текучести расплава, однородность фракций, степень загрязнённости), влияющие на перерабатываемость. На основе литературных и экспериментальных данных предложены классификационные признаки, учитывающие химическую природу, морфологию и технологическую совместимость отходов. Изучены реологические свойства РЕ и РР, определяющие их поведение в процессе переработки. Научная новизна заключается в систематизации данных о свойствах пластиковых отходов и формировании основы для обоснованного выбора технологий переработки и стабилизации свойств вторичных термопластов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Пластикалық қалдықтарды термопластикалық қайта өңдеудің қазіргі жағдайына қатысты ғылыми және патенттік ақпаратқа талдау жүргізілді. Қайталама қайта өңдеу әдістерін жетілдіру тенденциялары, жаңа технологиялық бағыттар және термопластикалық композиттерді жасауға арналған тәсілдер айқындалды. Пластикалық қалдықтардың түзілу көлемдері жүйелендірілді: әлем бойынша жылына 350–370 млн т, ал Қазақстан Республикасында шамамен 296 мың т. Полиэтилен мен полипропиленнің үлесінің басымдығы анықталды (дүниежүзінде 26 және 19%, Қазақстанда 38 және 23%), бұл зерттеудің модельдік объектілері ретінде осы полимерлерді таңдауды негіздейді. Қалдықтардың құрамы мен қасиеттері зерттеліп, қайта өңдеу қабілетіне әсер ететін негізгі физика-химиялық (полимер түрі, балқу температурасы, молекулалық масса және т.б.) және физика-механикалық сипаттамалар (тығыздық, балқыманың аққыштық көрсеткіші, фракциялардың біртектілігі, ластану деңгейі) анықталды. Әдеби және тәжірибелік деректер негізінде қалдықтардың химиялық табиғатын, морфологиясын және технологиялық үйлесімділігін ескеретін классификациялық белгілер ұсынылды. РЕ және РР-ның қайта өңдеу барысындағы мінез-құлқын анықтайтын реологиялық қасиеттері зерттелді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы — пластикалық қалдықтардың қасиеттері жөніндегі мәліметтерді жүйелеу және қайталама термопласттардың қасиеттерін тұрақтандыру мен оларды қайта өңдеу технологияларын негізді таңдауға мүмкіндік беретін ғылыми база қалыптастыру.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Результатов, проведенных исследований на данном этапе недостаточно для оценки технико-экономической эффективности. Исследования в этом направлении будут продолжены

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Осы кезеңде жүргізілген зерттеулердің нәтижелері техника-экономикалық тиімділікті бағалау үшін жеткіліксіз. Бұл бағыттағы зерттеулер әрі қарай жалғастырылады.

Level of implementation (in Russian) : На данном этапе внедрения не предусмотрены.

Level of implementation (in Kazakh) : Осы кезеңде енгізу шаралары қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Полученные на данном этапе результаты исследования и анализа материалов требуют дополнительных исследований и выводов относительно их использования при получении композиционных материалов.

Efficiency (in Kazakh) : Осы кезеңде алынған материалдарды зерттеу және талдау нәтижелері композициялық материалдарды алу кезінде оларды пайдалану бойынша қосымша зерттеулер мен тұжырымдарды қажет етеді.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут найти применение в следующих областях: научно-инженерная сфера, экологические технологии, строительство, промышленность, бытовой сектор.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері келесі салаларда қолдануы мүмкін: ғылыми және инженерлік, экологиялық технологиялар, құрылыс, өнеркәсіп, тұрмыстық сектор