The object of research, development or design (in Russian) : Исследование процессов утилизации органических отходов с низким содержанием горючих веществ и разработка устройства для генерации теплоты за счёт их сжигания

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жанғыш заттары аз органикалық қалдықтарды кәдеге жарату процестерін зерттеу және оларды жағу арқылы жылу өндіруге арналған құрылғыны жасау

Aim of work (in Russian) : Разработать устройство для генерации теплоты за счёт утилизации органических отходов с низким содержанием горючих веществ для котлов малой и средней производительности

Aim of work (in Kazakh) : Өнімділігі төмен және орташа қазандықтарға арналған жанғыш заттары аз органикалық қалдықтарды кәдеге жарату арқылы жылу генерациялау құрылғысын әзірлеу

Методы исследования (на русском) : В ходе исследования использовались следующие методы: - анализ потенциала сырьевой базы и способов утилизации органических отходов с низким содержанием горючих веществ; - действующие стандартные методики выполнения экспериментальных исследований по определению теплофизических свойств угольных отходов.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында келесі әдістер қолданылды: - шикізат базасының әлеуетін және құрамында жанғыш заттар аз органикалық қалдықтарды кәдеге жарату тәсілдерін талдау; - көмір қалдықтарының жылу-физикалық қасиеттерін анықтау бойынша эксперименттік зерттеулерді орындаудың қолданыстағы стандартты әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : В период 2015-2024 гг в Казахстане производство каменного угля составляло в среднем от 110 до 118 млн тонн в год. Основными центрами добычи угля являются Карагандинская и Павлодарская области. Ежегодно в ходе добычи каменного угля образуется от 2000 до 2400 тыс.тонн угольной мелочи. Это говорит о достаточно большом потенциале угольной мелочи в стране. К возможным схемам утилизации углесодержащих отходов с генерацией теплоты можно отнести прямое сжигание в котлах, т.е. использование их как энергетического сырья путем сжигания в качестве низкосортного топлива. Наиболее перспективным является сжигание угольных отходов в ретортных горелках с возможностью добавления угля (при низком содержании горючих в отходах). Ретортные горелки применяются для сжигания угольных отходов, особенно мелкодисперсных фракций. Они обеспечивают стабильное горение за счет равномерной подачи топлива и воздуха в зону горения. Исследованные угольные отходы обладают низкой влажностью, что положительно скажется на процессе их сжигания в соответствующей утилизационной установке. Высокое значение зольности образца №3 ТОО «Богатырь Комир» (71%) делает дальнейшие исследования по нему нецелесообразными. Остальные образцы характеризуются умеренными значениями зольности (47,6–61 %) и могут рассматриваться как перспективное вторичное сырьё для дальнейшей утилизации. Теплота сгорания образцов угольной мелочи варьируется от 3659 кДж/кг до 15780 кДж/кг в зависимости от месторождения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2015-2024 жылдар кезеңінде Қазақстанда тас көмір өндірісі жылына орта есеппен 110-нан 118 млн тоннаға дейін құрады. Көмір өндірудің негізгі орталықтары Қарағанды және Павлодар облыстары болып табылады. Жыл сайын көмір өндіру барысында 2000-нан 2400 мың тоннаға дейін көмір ұсақ-түйектері түзіледі. Бұл елдегі көмір ұсақтарының әлеуеті туралы айтады. Жылуды тудыратын көміртегі бар қалдықтарды жоюдың мүмкін схемаларына қазандықтарда тікелей жағу, яғни оларды төмен сортты отын ретінде жағу арқылы энергетикалық шикізат ретінде пайдалану жатады. Көмір қосу мүмкіндігі бар реторт оттықтарында көмір қалдықтарын жағу ең перспективалы болып табылады (қалдықтарда жанғыш заттар аз болған кезде). Реторт оттықтары көмір қалдықтарын, әсіресе ұсақ фракцияларды жағу үшін қолданылады. Олар тұрақты жануы есебінен біркелкі берілуін ауа мен отынның жану аймағына. Зерттелген көмір қалдықтарының ылғалдылығы төмен, бұл оларды тиісті кәдеге жарату қондырғысында жағу процесіне оң әсер етеді. №3 үлгідегі күлдің жоғары мәні "Богатырь Көмір" ЖШС (71%) ол бойынша одан әрі зерттеулерді тиімсіз етеді. Қалған үлгілер орташа күл мәндерімен сипатталады (47,6–61 %) және одан әрі кәдеге жарату үшін перспективалы қайталама шикізат ретінде қарастырылуы мүмкін. Көмір ұсақ-түйегінің жылулық құндылығы 3659 кДж/кг-нан 15780 кДж/кг-ға дейін өзгереді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : - Средняя влажность угольных отходов по всем образцам с обоих разрезов находится в пределах от 0,94 % до 1,01 %. - Зольность угольной мелочи варьируется в пределах от 47,6 % до 71,0 %. - Теплота сгорания угольной мелочи варьируется от 3659 кДж/кг до 15780 кДж/кг.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : - Екі разрезден алынған барлық үлгілер бойынша көмір қалдықтарының орташа ылғалдылығы 0,94% - дан 1,01 % - ға дейін. - Көмір ұсақ-түйегінің күлі 47,6% - дан 71,0% - ға дейін өзгереді. - Көмір ұсақ-түйегінің таза жылулық құндылығы 3659 кДж/кг-нан 15780 кДж/кг-ға дейін өзгереді.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Анализ способов утилизации дает исходную информацию для дальнейшей разработки устройства для теплогенерации при утилизации отходов с низким содержанием горючих веществ. Экспериментальное определение теплофизических свойств органических отходов с низким содержанием горючих веществ – основа для разработки устройства для утилизации угольной мелочи с низким содержанием горючих веществ. Значения теплоты сгорания, зольности и влажности во всём диапазоне изменения состава и свойств топливного сырья будут определять удельную производительность, эффективность и технические параметры эксплуатации будущей установки.

Efficiency (in Kazakh) : Кәдеге жарату әдістерін талдау жанғыш заттары аз қалдықтарды кәдеге жарату кезінде жылу генерациялау құрылғысын одан әрі дамыту үшін бастапқы ақпаратты береді. Жанғыш заттары аз органикалық қалдықтардың жылу физикалық қасиеттерін эксперименттік анықтау, жанғыш заттары аз көмір қалдықтарын жоюға арналған құрылғыны әзірлеуге негіз болып табылады. Жанармай шикізатының құрамы мен қасиеттерінің өзгеруінің барлық диапазонындағы жану жылуының, күл мен ылғалдылықтың мәндері болашақ қондырғының нақты өнімділігін, тиімділігін және техникалық жұмыс параметрлерін анықтайды.

Field of application (in Russian) : Предприятия, эксплуатирующие теплогенерирующее оборудование малой и средней производительности

Field of application (in Kazakh) : Шағын және орташа өнімділігі бар жылу шығаратын жабдықты пайдаланатын кәсіпорындар