The object of research, development or design (in Russian) : Агрессивное поведение подростков в образовательных учреждениях и система условий, факторов и механизмов, влияющих на его формирование, проявление и коррекцию.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Білім беру ұйымдарындағы жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқы, сондай-ақ оның қалыптасуына, көрінуіне және түзетілуіне әсер ететін жағдайлар, факторлар мен тетіктер жүйесі.

Aim of work (in Russian) : Разработать, научно обосновать и внедрить комплексную систему управления агрессивным поведением подростков в образовательных учреждениях, направленную на раннее выявление, коррекцию и профилактику агрессии на основе согласованного взаимодействия учащихся, педагогов и родителей.

Aim of work (in Kazakh) : Білім беру ұйымдарындағы жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқын ерте анықтауға, түзетуге және алдын алуға бағытталған, оқушылар, педагогтар мен ата-аналардың үйлесімді өзара әрекеттесуіне негізделген кешенді басқару жүйесін әзірлеу, ғылыми негіздеу және оны енгізу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включают теоретический анализ и обобщение научной литературы, сравнительный и системно-функциональный подходы, а также эмпирические методы — анкетирование, применение психодиагностических методик для выявления уровня агрессивности, наблюдение и экспертные оценки. Для обработки результатов используются статистические методы, включая количественный анализ, корреляционный и сравнительный анализ, а также построение моделей риска.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері ғылыми әдебиеттерді теориялық талдау және жинақтауды, салыстырмалы және жүйелі-функционалдық тәсілдерді, сондай-ақ эмпирикалық әдістерді — сауалнама жүргізу, агрессивтілік деңгейін анықтауға арналған психодиагностикалық әдістемелерді қолдану, бақылау және сараптамалық бағалауды қамтиды. Алынған нәтижелерді өңдеу үшін сандық талдау, корреляциялық және салыстырмалы талдау, сондай-ақ тәуекел модельдерін құрастыру сияқты статистикалық әдістер пайдаланылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе проекта сформирована научно обоснованная система выявления и коррекции агрессивного поведения подростков, включающая современные психодиагностические инструменты, алгоритмы оценки риска и рекомендации для педагогов и родителей. Получены новые данные о структуре и факторах агрессивности у подростков, выявлены наиболее уязвимые группы и ключевые детерминанты, влияющие на формирование агрессивного поведения. Разработана интегрированная модель риска, позволяющая комплексно оценивать уровень агрессивности и прогнозировать поведенческие отклонения. Научная новизна проекта заключается в сочетании системного подхода, многокомпонентной диагностики и практико-ориентированного инструментария, адаптированного к условиям образовательных учреждений Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоба барысында жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқын анықтау және түзетуге арналған ғылыми негізделген жүйе қалыптастырылды, оған заманауи психодиагностикалық құралдар, тәуекелді бағалау алгоритмдері, педагогтар мен ата-аналарға арналған ұсынымдар енгізілді. Жасөспірімдердегі агрессивтіліктің құрылымы мен оған әсер ететін факторлар бойынша жаңа деректер алынып, ең осал топтар мен агрессивті мінез-құлықтың негізгі детерминанттары анықталды. Агрессивтілік деңгейін кешенді бағалауға және мінез-құлықтағы ауытқуларды болжауға мүмкіндік беретін интеграцияланған тәуекел моделі әзірленді. Жобаның ғылыми жаңашылдығы Қазақстанның білім беру ұйымдарының ерекшеліктеріне бейімделген жүйелі тәсілдің, көпқұрамды диагностиканың және практикаға бағытталған құралдар жиынтығының үйлесімінде көрінеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Продолжительность исследования: проект рассчитан на 36 месяцев (с января 2025 года по декабрь 2027 года), что позволяет провести комплексное исследование и добиться высоких научных и практических результатов. Объем финансирования: бюджет проекта составляет 92 210 663,00 тенге, распределенный по годам на оплату труда, командировки, научно-организационное сопровождение, приобретение оборудования и программного обеспечения, что обеспечивает полноценное выполнение всех этапов исследования. Ожидаемые результаты: проект предполагает публикацию не менее 2 (двух) статей и (или) обзоров в рецензируемых научных изданиях, индексируемых в Science Citation Index Expanded и входящих в 1 (первый) и (или) 2 (второй) квартиль по импакт-фактору в базе Web of Science и (или) имеющих процентиль по CiteScore в базе Scopus не менее 65 (шестидесяти пяти); не менее 2 (двух) статей или обзоров в рецензируемом зарубежном или отечественном издании, рекомендованном КОКНВО; Одна из статей будет с категорией - multidisciplinary (мультидисциплинарного или междисциплинарного практического применения) по задачам предприятий из реального сектора экономики Казахстана с Проектно-конструкторской документацией, подготовленной по ЕСКД. По итогам реализации проекта будет подготовлен 1 (один) доктор философии (PhD).

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу ұзақтығы: жоба 36 айға жоспарланған (2025 жылдың қаңтарынан 2027 жылдың желтоқсанына дейін), бұл кешенді зерттеу жүргізуге және жоғары ғылыми әрі практикалық нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Қаржыландыру көлемі: жобаның бюджеті 92 210 663,00 теңгені құрайды, ол жылдар бойынша еңбекақы төлеуге, іссапарларға, ғылыми-ұйымдастырушылық сүйемелдеуге, жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуға бөлінген, бұл зерттеудің барлық кезеңдерін толыққанды орындауды қамтамасыз етеді. Күтілетін нәтижелер: жоба аясында Science Citation Index Expanded базасында индекстелетін және Web of Science деректер қорындағы импакт-фактор бойынша 1 (бірінші) және (немесе) 2 (екінші) квартилге кіретін, сондай-ақ Scopus деректер қорындағы CiteScore көрсеткіші кемінде 65 (алпыс бес) пайыздық деңгейге ие рецензияланатын ғылыми басылымдарда кемінде 2 (екі) мақала және (немесе) шолу жариялау жоспарланған; КОКНВО ұсынған отандық немесе шетелдік рецензияланатын басылымдарда кемінде 2 (екі) мақала немесе шолу жарияланады. Мақалалардың бірі Қазақстанның нақты сектор кәсіпорындарының міндеттеріне арналған, ЕСКД талаптарына сәйкес дайындалған жобалық-конструкторлық құжаттамасы бар multidisciplinary (көпсалалы немесе пәнаралық практикалық қолдану) санатында болады. Жобаны жүзеге асыру нәтижесінде 1 (бір) философия докторы (PhD) дайындалады.

Level of implementation (in Russian) : Разработанные в рамках проекта методики, диагностические инструменты и алгоритмы оценки риска агрессивного поведения подростков обладают высокой практической применимостью и готовы к внедрению в деятельность образовательных организаций. Система может быть интегрирована в работу школьных психологов, социальных педагогов и администраций школ без необходимости значительных финансовых и организационных затрат. Предложенные коррекционные и профилактические мероприятия могут быть включены в действующие программы психологической службы и планы воспитательной работы. Методические рекомендации для педагогов и родителей обеспечивают широкое практическое использование результатов проекта. Таким образом, степень внедрения является высокой: проект может быть реализован на уровне отдельных школ, районных и городских отделов образования, а также масштабирован на региональный и национальный уровни.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба аясында әзірленген әдістемелер, диагностикалық құралдар және жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқын бағалау алгоритмдері жоғары практикалық қолданбалы әлеуетке ие және білім беру ұйымдарының жұмысына енгізуге толық дайын. Жүйені мектеп психологтары, әлеуметтік педагогтар және мектеп әкімшілігі айтарлықтай қаржылық немесе ұйымдастырушылық шығындарсыз қолдана алады. Ұсынылған түзету және профилактикалық шаралар қолданыстағы психологиялық қызмет бағдарламаларына және тәрбие жұмысының жоспарларына енгізілуі мүмкін. Педагогтар мен ата-аналарға арналған әдістемелік ұсынымдар жобаның нәтижелерін кең көлемде пайдалануға жағдай жасайды. Осылайша, жобаның енгізу деңгейі жоғары болып табылады: оны жекелеген мектептерде, аудандық және қалалық білім бөлімдерінде, сондай-ақ өңірлік және ұлттық деңгейде масштабтауға болады.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта определяется его способностью обеспечивать измеримые улучшения в выявлении, профилактике и коррекции агрессивного поведения подростков. Разработанные диагностические инструменты и алгоритмы оценки риска позволяют значительно повысить точность и своевременность идентификации проблемного поведения, что способствует раннему вмешательству и снижению частоты агрессивных проявлений в школьной среде. Внедрение коррекционных и профилактических программ повышает психоэмоциональное благополучие учащихся, укрепляет взаимодействие «учитель–ученик–родитель» и снижает нагрузку на педагогов и психологов. Экономическая эффективность достигается за счет использования доступных методик, отсутствия необходимости в дорогостоящем оборудовании и возможности масштабирования системы без значительных дополнительных затрат. Социальная эффективность выражается в снижении уровня школьных конфликтов, улучшении дисциплины, повышении академической успеваемости и создании безопасной образовательной среды. В совокупности проект демонстрирует высокую практическую, социальную и экономическую результативность.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқын анықтау, алдын алу және түзету үдерістерін айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік беруімен анықталады. Әзірленген диагностикалық құралдар мен тәуекелді бағалау алгоритмдері проблемалық мінез-құлықты дер кезінде және дәл анықтауға жағдай жасап, ерте араласуды қамтамасыз етеді және мектеп ортасындағы агрессия көріністерінің жиілігін төмендетеді. Түзету және профилактикалық бағдарламаларды енгізу оқушылардың психоэмоционалдық әл-ауқатын арттырып, «мұғалім–оқушы–ата-ана» қарым-қатынасының нығаюына және педагогтар мен психологтардың жүктемесінің азаюына ықпал етеді. Экономикалық тиімділік қымбат жабдықты талап етпейтін қолжетімді әдістерді қолдану мен жүйені қосымша шығынсыз кең ауқымда енгізу мүмкіндігі арқылы қамтамасыз етіледі. Әлеуметтік тиімділік мектептегі жанжалдардың азаюы, тәртіптің жақсаруы, оқу үлгерімінің өсуі және қауіпсіз білім беру ортасының қалыптасуы арқылы көрінеді. Осылайша, жоба жоғары практикалық, әлеуметтік және экономикалық нәтижелілікке ие.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов проекта: Результаты проекта могут быть широко использованы в системе образования для повышения эффективности работы по профилактике и коррекции агрессивного поведения подростков. Разработанные методики, диагностические инструменты, модели риска и коррекционные программы могут быть применены в деятельности школьных психологов, социальных педагогов, классных руководителей и администраций образовательных учреждений. Материалы проекта могут служить основой для разработки локальных нормативных актов, программ воспитательной работы и школьных планов по обеспечению психологической безопасности. Результаты могут использоваться в центрах психолого-педагогической коррекции, организациях дополнительного образования, учреждениях профессионально-технического обучения, а также в органах управления образованием на районном, городском и региональном уровнях. Кроме того, проект может быть интегрирован в подготовку и повышение квалификации педагогических и психологических кадров.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқын алдын алу және түзету жұмыстарының тиімділігін арттыру мақсатында білім беру жүйесінде кеңінен қолданылуы мүмкін. Әзірленген әдістемелер, диагностикалық құралдар, тәуекел модельдері және түзету бағдарламалары мектеп психологтарының, әлеуметтік педагогтардың, сынып жетекшілердің және білім беру ұйымдары әкімшіліктерінің практикалық жұмысында пайдалануға қолайлы. Жоба материалдары тәрбиелік жұмыс жоспарларын, психологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған мектептің жергілікті нормативтік құжаттарын әзірлеуге негіз бола алады. Нәтижелер психологиялық-педагогикалық түзету орталықтарында, қосымша білім беру ұйымдарында, техникалық және кәсіптік білім беру орындарында, сондай-ақ аудандық, қалалық және өңірлік білім басқармаларында қолдануға қолайлы. Сонымен қатар, жоба педагогтер мен психологтардың кәсіби даярлығы мен біліктілігін арттыру бағдарламаларына кіріктірілуі мүмкін.