The object of research, development or design (in Russian) : Минеральные сорбенты на основе кремнистой породы опоки и бентонитовой глины

The object of research, development or design (in Kazakh) : Опока кремнийлі жынысы мен бентонит сазына негізделген минералды сорбенттер

Aim of work (in Russian) : Создание отечественных минеральных сорбентов для ветеринарии на основе природных ресурсов Западного Казахстана и исследование их терапевтической эффективности при микотоксикозах у птиц.

Aim of work (in Kazakh) : Батыс Қазақстанның табиғи ресурстарына негізделген отандық минералды сорбенттерді жасау және оларды құстардағы микотоксикоз кезінде терапиялық әсерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Химический и минералогический анализ: Исследование структуры опоки и бентонита: пористость, удельная поверхность, микропоры, макропоры, мезопоры, истинная плотность. Используемые приборы: сканирующий электронный микроскоп (СЭМ) и энергодисперсионная спектроскопия (EDS). Изучение сорбционных свойств минеральных сорбентов: Смешивание опоки и бентонита в различных соотношениях и проведение термической обработки при 250–300 °C для обеспечения раскрытия пор. Оптимальная пропорция: опока : бентонит = 1 : 1,5.

Методы исследования (на казахском) : Химиялық және минералогиялық талдау: Опока мен бентониттің құрылымын зерттеу: кеуектілік, беткілік сипаттамасы, микрокеуектер, макрокеуектер, мезокеуектер, нағыз тығыздығы. Пайдаланылатын құралдар: сканерлейтін электрондық микроскоп (СЭМ) және энергодисперсиялық спектроскопия (EDS). Минералды сорбенттердің сорбциялық қасиеттерін зерттеу: Опока мен бентонитті әртүрлі қатынастарда араластыру және кеуектердің ашылуын қамтамасыз ету үшін 250-300 °C температурада термиялық өңдеу жүргізу. Оңтайлы қатынас: опока : бентонит = 1 : 1,5.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате обзора литературы были определены самые эффективные местные источники сорбентов в Западно-Казахстанской области: опока Таскалинского месторождения и бентонит Погодаевского месторождения. Доказано, что их свойства взаимно дополняют друг друга, а оптимальное соотношение составляет 1 : 1,5 (опока : бентонит). Исследованы структурные особенности сырья: опока характеризуется мезо- и макропористостью, а бентонит - микропористостью и выраженными ионообменными свойствами. Термообработка при 250–300°C повысила эффективность сорбента на 25–30 %. Токсикологические исследования по ГОСТ 31674–2012 показали, что материалы нетоксичны и безопасны для применения в ветеринарии. Анализ корма ТОО «Уральская птицефабрика» выявил наличие грибов родов Aspergillus и Fusarium. Афлатоксин B₁ и Т-2 были обнаружены в концентрациях ниже допустимых норм, а зеараленон и дезоксиниваленол не выявлены. В целом результаты исследования подтверждают, что сорбент на основе опоки и бентонита является эффективным и безопасным. Новизна: Впервые для Западно-Казахстанского региона доказана эффективность комбинированного сорбента из опоки и бентонита (соотношение 1:1,5) с термоактивацией 250–300 °C. Сочетание свойств опоки и бентонита обеспечивает синергетический эффект, повышая сорбционную ёмкость на 25–30 %.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Әдебиеттерге жасалған шолу нәтижесінде Батыс Қазақстан облысындағы ең тиімді жергілікті сорбент көздері анықталды: Тасқала опокасы және Погодаев бентониті. Олардың қасиеттері бірін-бірі толықтыратыны дәлелденіп, оңтайлы қатынасы 1 : 1,5 (опока : бентонит) болып белгіленді. Шикізаттың құрылымдық ерекшеліктері зерттелді: опока мезо- және макрокеуектілігімен, бентонит микрокеуектілік және ионалмасу қабілетімен ерекшеленеді. 250–300°C температурада термоөңдеу сорбенттің тиімділігін 25–30 % арттырды. МЕМСТ 31674–2012 бойынша жүргізілген токсикологиялық зерттеулер материалдардың уытсыз және ветеринарияда қолдануға қауіпсіз екенін көрсетті. «Орал құс фабрикасы» ЖШС жеміне жасалған талдау Aspergillus және Fusarium тұқымдарының бар екенін көрсетті. Афлатоксин B₁ және Т-2 рұқсат етілген деңгейден төмен концентрацияда анықталды, ал зеараленон мен дезоксиниваленол табылмады. Жалпы зерттеу нәтижелері опока мен бентонит негізіндегі сорбенттің тиімді әрі қауіпсіз екенін дәлелдеді. Жаңашылдығы Батыс Қазақстан өңірі үшін алғаш рет опока мен бентониттен жасалған комбинирленген сорбенттің (қатынасы 1:1,5) термоактивация 250–300 °C кезінде тиімділігі дәлелденді. Опока мен бентониттің қасиеттерінің үйлесуі синергетикалық эффект береді, сорбциялық сыйымдылықты 25–30 % арттырады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Сорбент из местной опоки и бентонита (соотношение 1:1,5) обладает пористой структурой и высокой адсорбционной способностью. Термообработка при 250–300 °C усиливает связывание микотоксинов. Материал нетоксичен, безопасен, технология проста и снижает себестоимость на 30–40 %. Применение в птицеводстве повышает продуктивность на 3–7 % и экономическую эффективность.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жергілікті опока мен бентониттен жасалған сорбент (қатынасы 1:1,5) ұялы құрылымға және жоғары сіңіру қабілетіне ие. 250–300 °C температурада термоөңдеу микотоксиндерді байыту қабілетін арттырады. Материал уытсыз, қауіпсіз, технологиясы қарапайым және өзіндік құнын 30–40 % төмендетеді. Құс шаруашылығында қолдану өнімділікті 3–7 % арттырып, экономикалық тиімділікті жоғарылатады.

Level of implementation (in Russian) : На основе проведённых исследований подтверждена безопасность и эффективность местных минеральных сорбентов, что позволяет рекомендовать их для дальнейшего применения в качестве кормовых добавок с профилактической целью. Результаты работы использованы в лабораторной практике для оптимизации контроля качества кормов и предупреждения микотоксикозов у сельскохозяйственной птицы.

Level of implementation (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері жергілікті минерал сорбенттердің қауіпсіздігі мен тиімділігін дәлелдеп, оларды профилактикалық мақсатта жемдік қоспалар ретінде ұсынуға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері құстарға арналған жемдердің сапасын бақылауды оңтайландыру және микотоксикоздардың алдын алу мақсатында зертханалық практикада қолданылды.

Efficiency (in Russian) : В ходе исследований определены структурные характеристики минералов, включая пористость и распределение пор, что позволило оценить сорбционные возможности. Также установлено оптимальное сочетание бентонита и опоки. Функциональные свойства сорбента будут проверяться в практических условиях для уточнения областей применения в птицеводстве.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу барысында минералдардың құрылымдық сипаттамалары, соның ішінде ұялы құрылымы мен микро- және мезопорлардың таралуы анықталды, бұл материалдардың сорбциялық қабілетін бағалауға мүмкіндік берді. Сондай-ақ бентонит пен опоканың оңтайлы үйлесімі анықталды. Сорбенттің функционалдық қасиеттері практикалық жағдайда тексеріліп, оны құс шаруашылығында қолдану салалары толықтай анықталатын болады.

Field of application (in Russian) : Ветеринария

Field of application (in Kazakh) : Ветеринария