The object of research, development or design (in Russian) : собаки

The object of research, development or design (in Kazakh) : иттер

Aim of work (in Russian) : Мониторинг собак, обитающих в рамках мегаполиса, фактор распространения опасных инфекционных и паразитарных болезней и разработка мер безопасности для человека и животных.

Aim of work (in Kazakh) : Мегаполис аумағында мекендеуші иттерді мониторингтеу: қауіпті инфекциялық және паразитарлық аурулардың таралу факторлары және адам мен жануарлардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Источниками информации в данном исследовании являются результаты эпизоотических наблюдений и анализа состояния территории города Уральска по инфекционным и паразитарным заболеваниям. С целью получения достоверных данных проводится планомерный отлов безнадзорных собак и забор у них биоматериала, включающего кровь и образцы фекалий. Полученные материалы подвергаются комплексному исследованию с использованием современных методов: гематологического анализа для оценки состояния крови и выявления патологических изменений, биохимико-иммунологических и серологических методов для определения специфических антител к инфекционным агентам, а также гельминтологических методов для выявления инвазий паразитов. Применяется метод полимеразной цепной реакции (ПЦР), обеспечивающий высокочувствительное обнаружение ДНК возбудителей инфекций и иммуноферментный анализ (ИФА).

Методы исследования (на казахском) : Осы зерттеудің ақпарат көздері Орал қаласы аумағы бойынша инфекциялық және паразитарлық аурулардың эпизоотиялық бақылау нәтижелері мен жағдайды талдау деректері болып табылады. Дәл және сенімді деректер алу мақсатында бақылаусыз иттерді жоспарлы түрде ұстау және олардан биоматериал – қан мен нәжіс үлгілерін алу жүргізіледі. Алынған материалдар кешенді зерттеуге жіберіледі, онда қазіргі заманғы әдістер қолданылады: қанның жағдайын бағалау және патологиялық өзгерістерді анықтау үшін гематологиялық талдау, инфекциялық агенттерге қарсы нақты антиденелерді анықтау үшін биохимиялық-иммунологиялық және серологиялық әдістер, сондай-ақ паразиттік инвазияларды анықтау үшін гельминтологиялық әдістер. Сонымен қатар, инфекция қоздырғыштарының ДНҚ-ын жоғары сезімталдықпен анықтайтын полимераздық тізбекті реакция (ПЦР) және иммуноферменттік талдау (ИФТ) әдістері қолданылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : В 2025 году для исследований собрано 479 образцов у безнадзорных собак в различных ареалах Уральска (декабрь 2024 – март 2025): 142 крови, 160 сывороток, 116 кала и 61 мочи. Территориальное распределение: Деркул, Селекционный – запад; Зачаганск – юго-запад; ул. Шолохова, рынок Алтын Алма – север; центр города, рынок Мирлан – центр; Затон Чапаева, мясокомбинат, Желаево – восток; район Старый аэропорт, микрорайоны 6–10 – северо-восток. ПЦР крови выявила пастереллёз у 6 образцов, лептоспироз не обнаружен. ИФА сывороток показала высокую серопозитивность по токсокарозу (88,8%) и листериозу (85,6%), наименьшую – туберкулёз (41,3%). ПЦР кала выявила паразитарные инфекции с экстенсивностью 42–52% в разных ареалах. Исследование агрессивности 30 собак показало зависимость поведения от массы тела и социализации: мелкие чаще проявляли страховую агрессию, крупные – стабильное поведение. На основе данных составлен алгоритм мониторинга, включающий сбор статистики, отбор животных, диагностику ПЦР и ИФА, оценку заражённости, профилактику инфекций и дегельминтизацию. При высокой заражённости проводится изоляция, лечение, эвтаназия и усиленный контроль территории.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылы Орал қаласының әртүрлі аумақтарында бақылаусыз иттерден зерттеу мақсатында жалпы 479 үлгі жиналды (2024 жылғы желтоқсан – 2025 жылғы наурыз): 142 қан, 160 қан сарысу, 116 нәжіс және 61 несеп үлгісі. Территориялық бөлініс: Деркул, Селекционный – батыс; Зачаганск – оңтүстік-батыс; Шолохова көшесі, Алтын Алма нарығы – солтүстік; қала орталығы Мирлан нарығы – орталық; Затон Чапаева, ет комбинаты, Желаево – шығыс; Ескі әуежай ауданы, 6–10 микрорайондар – солтүстік-шығыс. Қан үлгілерінің ПТР зерттеуі бойынша 6 үлгіде пастереллёз анықталды, лептоспироз табылмады. Плазма үлгілерінің ИФТ зерттеуі токсокароз бойынша жоғары серопозитивтілікті (88,8%) және листериоз бойынша (85,6%) көрсетті, ал ең төмен көрсеткіш – туберкулёз (41,3%). Нәжіс үлгілерінің ПТР зерттеуі паразитарлық ауруларды әртүрлі аумақтарда 42–52% экстенсивтікпен анықтады. 30 иттің агрессивтілігін зерттеу нәтижесінде мінез-құлық дене массасына және социализацияға тәуелді екені анықталды: кішкентай иттер көбінесе қорқыныштық агрессия көрсетсе, ірі иттер тұрақты мінез-құлықты көрсетті. Жиналған деректер негізінде мониторинг алгоритмі әзірленді, ол статистикалық деректерді жинау, иттерді таңдау, ПТР және ИФТ диагностикасын жүргізу, жұқтыру деңгейін бағалау, инфекцияларды алдын алу және дегельминтизация шараларын қамтиды. Жоғары жұқтыру деңгейінде иттер оқшауланып, емделіп, эвтаназияланады және аумақтық бақылау күшейтіледі.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Объём и состав собранного материала: Всего образцов: 479 Кровь: 142 Сыворотка: 160 Фекалии: 116 Моча: 61 Результаты молекулярной диагностики (ПЦР): Пастереллёз выявлен у 6 образцов крови, лептоспироз не обнаружен. ПЦР кала выявила паразитарные инфекции с экстенсивностью 42–52%. Серологические показатели (ИФА): Токсокароз – 88,8%, Листериоз – 85,6%, Туберкулёз – 41,3%. Исследование поведения и агрессивности собак: Зависимость агрессии и социализации от массы тела, мелкие собаки – страховая агрессия, крупные – стабильное и предсказуемое поведение. Мониторинг и профилактика: Алгоритм мониторинга включает: сбор статистики, отбор животных, диагностику ПЦР и ИФА, оценку заражённости, профилактику инфекций и дегельминтизацию. При высокой заражённости: изоляция, лечение, эвтаназия и усиленный контроль территории

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жиналған материалдың көлемі және құрамы: Жалпы үлгілер саны: 479 қан: 142 қан сарысу: 160 нәжіс: 116 несеп: 61 Молекулалық диагностика нәтижелері (ПТР): Қан үлгілерінің 6-сы пастереллёзге оң нәтиже көрсетті, лептоспироз анықталған жоқ. Нәжіс үлгілерінің ПТР зерттеуі паразитарлық инфекцияларды 42–52% экстенсивтікпен көрсетті. Серологиялық көрсеткіштер (ИФТ): Токсокароз – 88,8% Листериоз – 85,6% Туберкулёз – 41,3% Иттердің мінез-құлқы мен агрессивтілігін зерттеу: Агрессия мен социализацияның дене массасына тәуелділігі анықталды Кішкентай иттер – қорқыныштық агрессия Ірі иттер – тұрақты және болжамды мінез-құлық Мониторинг және профилактика: Мониторинг алгоритміне статистикалық деректерді жинау, иттерді таңдау, ПТР және ИФТ диагностикасын жүргізу, жұқтыру деңгейін бағалау, инфекцияларды алдын алу және дегельминтизация кіреді Жоғары жұқтыру деңгейінде иттер оқшауланып, емделіп, эвтаназияланады және аумақтық бақылау күшейтіледі

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Проведённый в 2024–2025 гг. мониторинг оказался эффективным благодаря широкому охвату территорий Уральска и репрезентативной выборке из 479 образцов. Лабораторные методы ПЦР и ИФА обеспечили выявление ключевых патогенов: пастереллёза (6 случаев), высокой серопозитивности по токсокарозу (88,8%) и листериозу (85,6%), а также паразитарных инфекций с экстенсивностью 42–52%. Этологическое обследование подтвердило зависимость агрессивности от массы тела и социализации. На основе данных создан рабочий алгоритм мониторинга, позволяющий эффективно выявлять угрозы и своевременно применять меры - от профилактики и дегельминтизации до изоляции и лечения при высокой заражённости.

Efficiency (in Kazakh) : 2024–2025 жылдары жүргізілген мониторинг Орал қаласы аймағын кеңінен қамтуы және 479 үлгіден тұратын репрезентативті таңдамасы арқасында тиімді болды. ПТР мен ИФТ зертханалық әдістері негізгі патогендерді анықтауға мүмкіндік берді: пастереллёз (6 жағдай), токсокароз бойынша жоғары серопозитивтілік (88,8%) және листериоз (85,6%), сондай-ақ паразиттік инфекциялар (42–52% экстенсивтілік). Этологиялық зерттеу барысында агрессия деңгейінің жануар массасына және әлеуметтенуіне тәуелді екенін көрсетті. Осы деректер негізінде иттерден туындайтын қауіптерді тиімді анықтауға және профилактика мен дегельминтизациядан бастап, инфекцияның жоғары деңгейі жағдайында оқшаулау мен емдеуге дейінгі шараларды ұтымды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін мониторинг пен жұмыс алгоритмі әзірленді.

Field of application (in Russian) : ветеринария, сельское хозяйство, экология

Field of application (in Kazakh) : ветеринария, ауылшаруашылығы, экология