The object of research, development or design (in Russian) : аграрный сектор экономики Костанайской области Республики Казахстан

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасы Қостанай облысы экономикасының аграрлық секторы

Aim of work (in Russian) : Цель проекта — разработка научно обоснованных адаптационных стратегий для повышения устойчивости сельскохозяйственного производства Казахстана в условиях изменения климата с использованием предиктивных моделей, что позволит минимизировать риски, повысить продуктивность сельского хозяйства и повысить эффективность сельскохозяйственного производства.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – климаттың өзгеруі жағдайында Қазақстанның ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын арттыру үшін тәуекелдерді барынша азайтуға, ауыл шаруашылығының өнімділігін арттыруға және өндірістің тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік беретін предиктивті модельдерді қолдана отырып, ғылыми негізделген бейімделу стратегияларын әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включают: • Анализ данных: анализ климатических данных, полученных из метеорологических станций, а также данных о продуктивности сельскохозяйственных культур, собранных из государственных и частных источников. Эти данные будут использоваться для построения предиктивных моделей. • Моделирование: применение математических моделей и методов машинного математического анализа для создания предсказательных моделей, учитывающих изменения температур, осадков и экстремальных погодных явлений. • Корреляционный анализ: выявление взаимосвязей между изменением климатических факторов и урожайностью культур с помощью статистических методов. • Экспериментальные методы: проведение полевых испытаний для тестирования разработанных стратегий.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістеріне мыналар кіреді: Деректерді талдау: метеорологиялық станциялардың климаттық деректерін, сондай-ақ мемлекеттік және жекеменшік дереккөздерден алынған ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігі туралы мәліметтерді талдау. Бұл деректер предиктивті модельдерді құру үшін пайдаланылады. Модельдеу: температура, жауын-шашын және экстремалды ауа райы құбылыстарындағы өзгерістерді ескеретін болжау модельдерін жасау үшін математикалық модельдер мен машиналық математикалық талдау әдістерін қолдану. Корреляциялық талдау: климаттық факторлар өзгерісі мен дақылдардың өнімділігі арасындағы өзара байланыстарды статистикалық әдістер арқылы анықтау. Эксперименттік әдістер: әзірленген стратегияларды сынақтан өткізу мақсатында далалық зерттеулер жүргізу.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1.Разработана и создана предиктивная математическая модель, предсказывающая урожайность сельскохозяйственных культур в зависимости от климатических условий. 2.В рамках проекта получено Свидетельство о внесении сведений в государственный реестр прав на объекты, охраняемые авторским правом № 64212 от 13 ноября 2025 года: «Предиктивная модель прогнозирования урожайности сельскохозяйственных культур, на основе корреляционно-регрессионного анализа». Проект включает в себя разработку предиктивных математических моделей, которые учитывают множество факторов: температурные изменения, количество факторов, риск экстремальных погодных явлений и их влияние на различные сельскохозяйственные культуры. Это позволит создавать прогнозы, которые будут более точными и применимыми к различным регионам Костанайской области. Ключевым отличием проекта является акцент на локальных климатических и агрономических особенностях, что делает его более актуальным для Казахстана по сравнению с существующими зарубежными моделями.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Климаттық жағдайларға байланысты ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін болжауға арналған предиктивті математикалық модель әзірленіп, жасалды. 2. Жоба аясында 2025 жылғы 13 қарашадағы № 64212 авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтар туралы мемлекеттік тізілімге енгізілген мәліметтер туралы Куәлік алынды: «Корреляциялық-регрессиялық талдау негізінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін болжауға арналған предиктивті модель». Жоба температуралық өзгерістерді, факторлар санын, экстремалды ауа райы құбылыстарының тәуекелін және олардың әртүрлі ауыл шаруашылығы дақылдарына әсерін қамтитын предиктивті математикалық модельдерді әзірлеуді көздейді. Бұл Қостанай облысының әртүрлі өңірлеріне бейімделген әрі дәлірек болжамдар жасауға мүмкіндік береді. Жобаның негізгі ерекшелігі – жергілікті климаттық және агрономиялық жағдайларға басымдық берілуі, бұл оны шетелдік қолданыстағы модельдермен салыстырғанда Қазақстан үшін неғұрлым өзекті етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели: 1.Разработка и внедрение предиктивной математической модели прогнозирования урожайности сельскохозяйственных культур в зависимости от климатических условий: -Подтверждено свидетельством о регистрации в госреестре № 64212 от 13.11.2025 г. -Модель основана на корреляционно-регрессионном анализе климатических данных и урожайности. 2.Анализ климатических изменений за последние 20–30 лет в Костанайской области и их влияние на агроэкосистемы. -Результаты анализа опубликованы в журнале «3i: intellect, idea, innovation» № 2 за 2025 год. 3.Формирование научных основ адаптационных стратегий для устойчивого сельхозяйственного производства в условиях климатических изменений. 4.Экономический эффект: Оптимизация прогнозов урожайности и повышение устойчивости аграрного сектора экономики

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және техникалық-экономикалық көрсеткіштер: 1. Климаттық жағдайларға байланысты ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін болжауға арналған предиктивті математикалық модельді әзірлеу және енгізу: - 2025 жылғы 13.11 күнгі № 64212 мемлекеттік тіркеу куәлігімен расталған. - Модель климаттық деректер мен өнімділік көрсеткіштерінің корреляциялық-регрессиялық талдауына негізделген. 2. Қостанай облысындағы соңғы 20–30 жылдағы климаттық өзгерістерді және олардың агроэкожүйелерге әсерін талдау. - Талдау нәтижелері «3i: intellect, idea, innovation» журналының 2025 жылғы № 2 санында жарияланған. 3. Климаттық өзгерістер жағдайында ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған бейімделу стратегияларының ғылыми негіздерін қалыптастыру. 4. Экономикалық әсер: Өнімділікті болжау дәлдігін арттыру және аграрлық сектордың тұрақтылығын күшейту.

Level of implementation (in Russian) : Проект находится на стадии научно-технической апробации и защиты интеллектуальной собственности: -разработана и зарегистрирована предиктивная модель, -опубликованы результаты анализа, -полученные результаты проекта находится на стадии апробации в производственной деятельности сельскохозяйственных предприятий и государственных структур аграрного сектора экономики

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба ғылыми-техникалық апробациядан және зияткерлік меншік құқығын қорғаудан өту кезеңінде: - предиктивті модель әзірленіп, тіркелді; - талдау нәтижелері жарияланды; - жобаның алынған нәтижелері ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының өндірістік қызметінде және аграрлық сектордың мемлекеттік құрылымдарында апробация сатысында тұр.

Efficiency (in Russian) : Проект обеспечил: -получение нового научного знания; -создание защищённой предиктивной модели; -публикацию научных результатов; Экономический и производственный эффект ожидается после внедрения предиктивной модели в производственную деятельность сельскохозяйственных предприятий (в 2026-2027 гг.).

Efficiency (in Kazakh) : Жоба қамтамасыз етті: - жаңа ғылыми білімнің алынуын; - қорғалған предиктивті модельдің жасалуын; - ғылыми нәтижелердің жариялануын. Экономикалық және өндірістік әсер предиктивті модельді ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының өндірістік қызметіне енгізгеннен кейін (2026–2027 жж.) күтіледі.

Field of application (in Russian) : Аграрный сектор экономики

Field of application (in Kazakh) : Экономиканың аграрлық секторы