The object of research, development or design (in Russian) : Биокомпозитный перевязочный материал на основе бактериальной целлюлозы (BC) с включением биоактивных молекул MXenes, хитозана (CHS) и фактора роста фибробластов (FGF2).

The object of research, development or design (in Kazakh) : MXenes биоактивті молекулалары, хитозан (CHS) және фибробласт өсу факторы (FGF2) косылған бактериялық целлюлоза (BC) негізіндегі биокомпозиттік таңғыш материалы.

Aim of work (in Russian) : Создание технологии многофункциональных ранозаживляющих биокомпозитных материалов с улучшенными антибактериальными и репаративными свойствами.

Aim of work (in Kazakh) : Бактерияға қарсы және репаративті қасиеттері жақсартылған, жараларды емдейтін көпфункционалды биокомпозиттік материалдар технологиясын құру.

Методы исследования (на русском) : Цитотоксичность определяли с помощью МТТ-теста, LDH-анализа и флуоресцентной визуализации фибробластов NIH-3T3 после контакта с экстрактами композита. Гемосовместимость оценивали по гемолизу эритроцитов (2%) после инкубации с композитом при 37 °C; оптическую плотность измеряли при 540 нм, использовали физиологический раствор и дистиллированную воду как контроль. Морфологию эритроцитов анализировали микроскопически. Антимикробные свойства изучали методами «диффузии в агар» и Time-kill. Антибиоплёночную активность исследовали на S. aureus и P. aeruginosa в 96-луночных планшетах с окрашиванием кристаллическим фиолетовым и определением метаболизма (MTT). Фототермические свойства изучали при облучении 808 нм (0.5 Вт/см², 10 мин) с тепловизионным контролем; затем проводили чашечный тест для оценки зон ингибирования.

Методы исследования (на казахском) : Цитотоксикалықтық композиттік экстракттарға ұшырағаннан кейін NIH-3T3 фибробласттарының MTT талдауын, LDH талдауын және флуоресцентті бейнелеуін қолдану арқылы анықталды. Гемосәйкестік 37°C температурада композитпен инкубациядан кейін эритроциттердің гемолизі (2%) арқылы бағаланды; оптикалық тығыздық 540 нм-де өлшенді; тұзды және дистилденген су бақылау ретінде пайдаланылды. Эритроциттер морфологиясы микроскопиялық түрде талданды. Микробқа қарсы қасиеттері агар диффузиясы және уақытты өлтіру әдістерін қолдану арқылы зерттелді. Антибиоүлбір белсенділігі кристалды күлгін бояу және метаболиттерді тасымалдау (MTT) талдауларын қолдана отырып, 96 ұңғылы пластиналарда S. aureus және P. aeruginosa-ға қарсы сыналды. Фототермиялық қасиеттер 808 нм сәулелену кезінде (0,5 Вт/см², 10 мин) термиялық бейнелеу арқылы зерттелді; содан кейін тежеу аймақтарын бағалау үшін пластина сынағы жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Установлена безопасность материала в отношении культуры фибробластов NIH-3T3. Показана высокая биосовместимость композита (гемолиз 70% снижения биомассы и метаболической активности), что подтверждает его потенциал для лечения хронических инфекций. Новизна заключается в: (1) создании гибридной платформы ТБЦ/хитозан/MXene с фототермическими и антимикробными свойствами; (2) определении оптимального ИК-режима (808 нм, 0.5 Вт/см², 10 мин); (3) демонстрации синергетического усиления антибактериального действия в 3.2–4.8 раза.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : NIH-3T3 фибробласт дақылына қатысты материалдың қауіпсіздігі анықталды. Композиттің жоғары биоүйлесімділігі көрсетілді (гемолиз 70% төмендеуі) байқалды, бұл оның созылмалы инфекцияларды емдеудегі әлеуетін растайды. Жаңалық мыналарда: (1) фототермиялық және микробқа қарсы қасиеттері бар гибридті ТБЦ/хитозан/MXene платформасын жасауда; (2) оңтайлы ИҚ режимін анықтауда (808 нм, 0,5 Вт/см², 10 мин); (3) бактерияға қарсы әсердің синергетикалық күшеюін 3,2–4,8 есеге көрсетуде.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Гибридный биокомпозит (ТБЦ/1% хитозан/5% MXene) обладает высокой механической стабильностью, биосовместимостью и фототермической активируемостью при ИК-облучении (808 нм). Используемые компоненты (бактериальная целлюлоза, хитозан и низкие концентрации MXene) экономически доступны, обеспечивают низкую материалоёмкость и возможность масштабирования без дорогостоящего оборудования. Материал устойчив к многократному облучению, достигает 42–50 °C, что достаточно для подавления патогенов. Демонстрирует низкую цитотоксичность и минимальный гемолиз (

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Гибридті биокомпозит (ТБЦ/1% хитозан/5% MXene) инфрақызыл сәулелену кезінде (808 нм) жоғары механикалық тұрақтылықты, биоүйлесімділікті және фототермиялық белсенділікті көрсетеді. Қолданылатын компоненттер (бактериалды целлюлоза, хитозан және MXene төмен концентрациясы) экономикалық тұрғыдан қолжетімді, материалды аз тұтынуды және қымбат жабдықсыз масштабтау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Материал қайталанатын сәулеленуге төзімді, 42-50°C температураға жетеді, бұл патогендерді тежеуге жеткілікті. Ол төмен цитотоксикалық және минималды гемолизге (

Level of implementation (in Russian) : Согласно календарному плану в 2025 году внедрение не запланировано.

Level of implementation (in Kazakh) : Кестеге сәйкес 2025 жылы іске асыру жоспарланбаған.

Efficiency (in Russian) : Биокомпозит ТБЦ/хитозан/MXene демонстрирует выраженную биологическую активность и эффективность против возбудителей раневых инфекций. Гемолиз составляет 0.9–1.8% (ниже 5% по ISO 10993-4), подтверждая безопасность. Ингибирование биоплёнок достигает 72–84% для S. aureus и 68–80% для P. aeruginosa; метаболическая активность снижается до 15–32% от контроля. Фототермическая активация (808 нм, 0.5 Вт/см², 10 мин) повышает температуру до 42–50 °C и усиливает антибактериальный эффект в 3.2–4.8 раза, увеличивая зону ингибирования на 40%, что обеспечивает высокую эффективность даже против устойчивых штаммов.

Efficiency (in Kazakh) : ТБЦ/хитозан/MXene биокомпозиті жара инфекциясының қоздырғыштарына қарсы айқын биологиялық белсенділік пен тиімділікті көрсетеді. Гемолиз 0,9–1,8% құрайды (ISO 10993-4 стандартына сәйкес 5%-дан төмен), бұл оның қауіпсіздігін растайды. Биопленканың тежелуі S. aureus үшін 72–84%-ға, ал P. aeruginosa үшін 68–80%-ға жетеді; метаболикалық белсенділік бақылауда 15–32%-ға дейін төмендейді. Фототермиялық белсендіру (808 нм, 0,5 Вт/см², 10 мин) температураны 42–50°C дейін көтереді және бактерияға қарсы әсерді 3,2–4,8 есеге арттырады, тежеу аймағын 40%-ға арттырады, бұл тіпті төзімді штамдарға қарсы да жоғары тиімділікті қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Медицинская биотехнология и производство современных многофункциональных раневых покрытий, способствующих импортозамещению.

Field of application (in Kazakh) : Медициналық биотехнология және импортты алмастыруға ықпал ететін заманауи көпфункционалды жара жабындарын өндіру.