The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследований являлись овцы дегересской породы и бараны-производители эдильбаевской породы. Исследования реализуются в ТОО«QAZAQ STEPPE SHEEP»,ТОО Ассоциации крестьянских хозяйств "Жамшы" КХ "Руслан". Молекулярно–генетические исследования проводяться в «Научно-производственной платформе сельскохозяйственной биотехнологии» и аккредитованной «Совместно-Казахстанско-Китайской лаборатории по биологической безопасности» НАО«КазАТИУ им.С.Сейфуллина». Зоотехнический анализ кормов также будет проведен в аккредитованной лаборатории «Зоотехнического анализа кормов».

The object of research, development or design (in Kazakh) : Дегерес тұқымды қойлармен еділбай асыл тұқымды қошқарлар. Зерттеу«QAZAQ STEPPE SHEEP»ЖШС және «Жамшы»ЖШС "Руслан" ҚШ жүргізілді. Молекулярлық-генетикалық зерттеулер және азықтарға зоотехникалық талдаулар «Ауылшаруашылық биотехнологиясының ғылыми-өндіріс платформасы»және«С.Сейфуллинат.ҚазТЗУ»КеАҚ, аккредиттелген«Биологиялық қауіпсіздік бойынша бірлескен Қазақстан-Қытай зертханасында»зерттеулер жүргізілді.

Aim of work (in Russian) : Использовать генетический потенциал баранов эдильбаевской породы для совершенствования продуктивных качеств дегересской породы овец и получить помесное потомство 1-го поколения.

Aim of work (in Kazakh) : Дегерес қой тұқымының өнімділік қасиеттерін жақсарту үшін Еділбай тұқымды қошқарлардың генетикалық әлеуетін пайдаланып 1 ұрпақтын жас төлдерін алу.

Методы исследования (на русском) : Зоотехнический анализ проводили с помощью инфракрасного анализатора FOSS NIRS D2500 с программным обеспечением, изучение экстерьерно - продуктивных качеств овец и помесей 1 поколения определены при помощи циркуля, мерной палки, мерной ленты, весов. Для проведения молекулярных методов были использованы следующие методы: выделения ДНК фенол-хлороформом, постановка ПЦР-теста, электрофарезна 1% агарозномгеле, очистка ПЦР-продукта, секвенирование по Сэнгеру. SNP-аллелей анализированы в программном обеспечения Mwsnap. Гомологичное сравнение последовательности генов DGAT1, POU1F1, IGF-1, CAST было проведено с использованием модуля BLAST вNCBI. Морфологический состав мяса определяли по ГОСТу 7596-81.

Методы исследования (на казахском) : Азықтарға зоотехникалық талдауды жүргізгенде FOSS NIRS D2500 инфрақызыл анализаторының есептеу құрылғысы арқылы анықталды, қойларының және туған төлдердің сыртқы-өнімділік касиеттері өлшеуіш таяқшасы, циркуль, өлшеуіш лента және таразы көмегі арқылы жүргізілді. Молекулалық зерттеулерді жүргізу үшін әдістер қолданылды: ДНҚфенол-хлороформмен бөліп алу, ПТР-тест, 1% агарозды гельде электроферез, ПТР өнімін тазарту, Сэнгер әдісімен секвенирлеу. SNP аллельдері Mwsnap бағдарламалық құралында сараланды. DGAT1, POU1F1, IGF-1, CAST гендерінің реттілігін гомологиялық салыстыру NCBI-де BLAST модулі арқылы жүзеге асырылды

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведены зоотехнические анализы кормов, определены их питательная ценность, составлены сбалансированные рационы кормления овец и баранов производителей. В результате промышленного скрещивания (прилитие крови) овцематок дегересской породы семенем баранов-производителей эдильбаевской породы получено помесное потомство 1-го поколения с более высокой живой массой, улучшенной скороспелостью, а также с улучшенной мясной продуктивностью помесей. Изучены воспроизводительные качества помесного молодняка 1 поколения. Проведен ПЦР анализ по определению полиморфизмов DGAT1, POU1F1, IGF-1, CAST с использованием метода аллельной дискриминации на основе ПЦР анализа венозной крови у 4-месячных ягнят-помесей 1 поколения. В результате исследований у 4-месячных ягнят-помесей 1 поколения, полученных методом скрещивания маток дегересской породы семенем баранов – производителей эдильбаевской породы были получены ПЦР-продукты: ген DGAT1 482 п.н., ген POU1F1 453 п.н., ген IGF-1 426 п.н., ген CAST 354 п.н. Проведена ветеринарно-санитарная оценка сортового и морфологического состава туш, изучение качественных показателей и пищевой ценности мяса помесного молодняка 1-го поколения. Проведен статанализ корреляционной связи полиморфных генов DGAT1, POU1F1, IGF-1, CAST на продуктивные качества чистопородных овец и помесей 1 поколения. Проведены 36 часовые курсы повышения квалификации-обучающий семинар на тему: «Искусственное осеменение овец» с выдачей сертификата.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зоотехникалық жағдайда азық өнімдеріне талдау жүргізілді, олардың тағамдық құндылығы анықталды, өндірушілердің қошқарлармен мен қойларын азықтандырудың теңдестірілген рационы жасалды. Дегерес тұқымды қойларын еділбай тұқымды қошқарлардың тұқымымен өнеркәсіптік шағылыстыру арқылы тірі салмағы жоғары мен ет өнімділігі жоғары, жетілуі ерте будандастырылған 1 ұрпақтын жас төлдері алынды. Еділбай тұқымы қошқарларымен, Дегерес тұқымының аналықтарын қолдан ұрықтандыру, будандастыру әдісімен алынған 1 ұрпақтын жас төлдерінің репродуктивті қасиеттері зерттелді. Зерттеу көрсеткіштері Dgat1, POU1F1, IGF-1, cast полиморфизмдерін анықтау бойынша ПТР талдауы 4 айлық қозылардағы веноздық қан анализі негізінде аллельдік көрсеткіш әдісін қолдана отырып жүргізілді. Еділбай тұқымы қошқарларымен Дегерес аналық қойларын қолдан ұрықтандыру әдісімен алынған 4 айлық 1 будан қозыларды зерттеу нәтижесінде ПТР өнімдері алынды: DGAT1 гені 482 а. к., POU1F1 гені 453 а. к., IGF-1 гені 426 а. к., CAST гені 354 а. к. Ұшалардың сорттық-морфологиялық құрамына ветеринариялық-санитариялық бағалау жүргізіліп, бірінші ұрпақ будандастырылған жас малдардың етінің сапалық көрсеткіштері мен тағамдық құндылығына зерттеу жүргізілді. DGAT1, POU1F1, IGF-1, CAST полиморфты гендері мен таза тұқымды қойлар мен бірінші ұрпақ будандағының өнімділік қасиеттері арасындағы корреляцияға статистикалық талдау жүргізілді. «Қойды қолдан ұрықтандыру» 36 сағаттық біліктілікті арттыру курсы өткізілді, сертификат берілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Социально-экономический эффект от реализации проекта заключается в использовании потенциала эдильбаевской породы баранов для совершенствования продуктивных качеств овец дегересской породы, что будет способствовать повышению мясной продуктивности, улучшению племенных качеств помесных овец 1-го поколения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаны іске асырудың әлеуметтік-экономикалық әсері дегерес тұқымды қойларды жетілдіру үшін еділбай тұқымының потенциалын пайдалану, бұл ет өнімділігін арттыруға, бірінші ұрпақ будандарының асыл тұқымдық қасиеттерін жақсартуға ықпал ететін болады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Жүзеге асырылмаған

Efficiency (in Russian) : В результате осеменения овец дегересской породы, баранами производителями Эдильбай породы в ТОО «Qazag Steppe Sheep» рождаемость овцематок составила – 95%, выход ягнят на100 маток – 104,4 головы.

Efficiency (in Kazakh) : «Qazag Steppe Sheep» ЖШС «Дегерес» тұқымды аналық қойларды Еділбай тұқымды қошқарлармен ұрықтандыру нәтижесінде аналықтардың туу пайызы 95% құраса, 100 аналық 104,4 басты қозы құрады.

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство, овцеводство

Field of application (in Kazakh) : Ауылшарушылығы, қой шаруашылығы