The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследований являются аллергены, микобактерии, вакцина БЦЖ, лабораторные и сельскохозяйственные животные.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны аллергендер, микобактериялар, БЦЖ вакцинасы, зертханалық және ауылшаруашылық жануарлары болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Целью наших исследований явилось установить возможность повышения диагностической ценности туберкулина путем внесения в аллерген формальдегида вместо фенола, используемого в препарате как консервант.

Aim of work (in Kazakh) : Біздің зерттеулеріміздің мақсаты — препаратта консервант ретінде қолданылатын фенолдың орнына формальдегид енгізу арқылы туберкулиннің диагностикалық маңыздылығын арттыру мүмкіндігін айқындау болды.

Методы исследования (на русском) : В работе использовали общепринятые бактериологические методы диагностики туберкулёза (ГОСТ 26072). Микобактерии культивировали на среде Левенштейна–Йенсена, окраску мазков проводили по Циль–Нильсену, идентификацию выполняли по ГОСТ 27318. Туберкулин получали по стандартной технологии ППД (СТ РК 1130, ГОСТ 16739): культуры микобактерий выращивали на жидкой среде Сотона при 38 °C в течение 60 суток, инактивировали автоклавированием и выделяли продукт трихлоруксусной кислотой. Концентрацию белка определяли фотоэлектроколориметрически, стерильность — высевом на питательные среды (ГОСТ 28085). Были изготовлены серии туберкулина с формальдегидом 0,1–10% вместо фенола. Биологические свойства оценивали согласно ГОСТ 16739-88 и рекомендациям МЭБ и Европейской фармакопеи. В опыте использовали телят текущего года рождения, разделённых на пять групп и сенсибилизированных M. bovis, M. kansasii, M. scrofulaceum, M. avium, M. phlei. Испытуемые туберкулины вводили внутрикожно, реакцию сравнивали с коммерческим ППД по величине гиперемии и утолщения кожной складки.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыста туберкулёзді диагностикалаудың жалпы қабылданған бактериологиялық әдістері қолданылды (ГОСТ 26072). Микобактериялар Левенштейн–Йенсен ортасында өсірілді, жағындылар Циль–Нильсен әдісімен боялды, идентификация ГОСТ 27318 бойынша жүргізілді. Туберкулин СТ РК 1130 және ГОСТ 16739 талаптарына сай дайындалды: микобактериялар Сотонның сұйық ортасында 38 °C-та 60 тәулік өсіріліп, автоклавпен залалсыздандырылды, трихлорсірке қышқылымен тұндыру арқылы мақсатты өнім алынды. Ақуыз концентрациясы фотоэлектроколориметриямен, стерильдігі ГОСТ 28085 бойынша анықталды. Фенолдың орнына 0,1–10% формальдегид қосылған туберкулиннің бірнеше сериясы дайындалды. Биологиялық қасиеттері ГОСТ 16739-88, МЭБ және Еуропалық фармакопея ұсынымдары бойынша бағаланды. Тәжірибеге ағымдағы жылы туған бұзаулар пайдаланылды; олар бес топқа бөлініп, M. bovis, M. kansasii, M. scrofulaceum, M. avium, M. phlei микобактерияларымен сенсибилизацияланды. Тәжірибелік туберкулиндер тері ішіне енгізіліп, реакция коммерциялық ППД-мен гиперемия және тері қатпарының қалыңдауы бойынша салыстырылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате проведенных исследований установлена наибольшая активность туберкулина с 3% формальдегидом. Сумма размеров утолщений кожной складки у телят составила 199 мм по группе. Средний размер утолщения кожной складки у телят составил 12,44 мм, что превышало контроль (11 мм) на 13,1 %. Все туберкулины, в том числе и контрольный коммерческий ППД-туберкулин, были специфичны. Ни один теленок, сенсибилизированные атипичными микобактериями не реагировал на введение опытных туберкулинов. С учётом средних показателей, стабильности результатов и биобезопасности, оптимальной концентрацией формальдегида для замены фенола в составе туберкулина является 3%. Она обеспечивает наибольшую среднюю активность, сопоставимую или превышающую ППД, и при этом не оказывает заметного угнетающего влияния на специфическую кожную реакцию.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде 3% формальдегид қосылған туберкулин ең жоғары белсенділік көрсететіні анықталды. Топ бойынша бұзаулардағы тері қатпарының қалыңдауының жиынтық көрсеткіші 199 мм болды. Орташа қалыңдау мөлшері 12,44 мм құрап, бұл бақылау көрсеткішінен (11 мм) 13,1%-ға жоғары. Барлық туберкулиндер, оның ішінде бақылау ретінде қолданылған коммерциялық ППД-туберкулин де, спецификалық реакция көрсетті. Атипиялық микобактериялармен сенсибилизацияланған бірде-бір бұзауда тәжірибелік туберкулиндерге оң реакция байқалмады. Орташа көрсеткіштерді, нәтижелердің тұрақтылығын және биологиялық қауіпсіздікті ескере отырып, туберкулин құрамындағы фенолды алмастыру үшін формальдегидтің оңтайлы концентрациясы — 3%. Бұл концентрация ППД деңгейіне жеткізетін немесе одан да жоғары орташа белсенділікке қол жеткізуді қамтамасыз етеді және арнайы тері реакциясына айтарлықтай тежегіш әсер етпейді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : разработка аллергена для диагностики туберкулеза животных, подбор концентрации формальдегида в аллергене для повышения диагностической ценности препарата.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : жануарлардың туберкулезін диагностикалау үшін аллергенді әзірлеу, препараттың диагностикалық құндылығын арттыру үшін аллергендегі формальдегид концентрациясын таңдау.

Level of implementation (in Russian) : предложенные разработки будут апробироваться в хозяйствах республики для аллергической диагностики туберкулеза животных и будут внедрены в ветеринарную практику.

Level of implementation (in Kazakh) : ұсынылған әзірлемелер Республика шаруашылықтарында жануарлар туберкулезін аллергиялық диагностикалау үшін сынақтан өткізілетін болады және ветеринариялық практикаға енгізілетін болады.

Efficiency (in Russian) : Эффективность разработок заключается в повышении активности и специфичности туберкулина для аллергической диагностики туберкулеза животных. Улучшение диагностической ценности аллергена предотвратит неоправданный убой крупного рогатого скота и необоснованное проведение противотуберкулезных мероприятий.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірлемелердің тиімділігі жануарлардың туберкулезін аллергиялық диагностикалау үшін туберкулиннің белсенділігі мен ерекшелігін арттыру болып табылады. Аллергеннің диагностикалық құндылығын жақсарту ірі қара малды негізсіз союдың және туберкулезге қарсы іс-шаралардың негізсіз жүргізілуінің алдын алу.

Field of application (in Russian) : Практические ветеринарные специалисты, хозяйствующие животноводческие субъекты и др.

Field of application (in Kazakh) : Тәжірибелік ветеринариялық мамандар, шаруашылық жүргізуші мал шаруашылығы субъектілері және т. б.