The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования: проведение археологических раскопок, этнографических исследований последних стоянок жизни Шакарима, сбор воспоминаний жителей района, данных из архивных фондов, осуществление их систематизации и экспертизы

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны: Шәкәрім өмірінің соңғы тұрақтарына археологиялық қазба жұмыстарын, этнографиялық зерттеулерді жүргізу, ел арасындағы естеліктерді, архив қорларындағы деректерді жинау, оларды жүйелеуді және сараптауды іске асыру

Aim of work (in Russian) : Цель проекта: Изучение последнего этапа жизни Шакарима в историческом и этно-археологическом контексте, анализ устных данных и документов, материалов, не включенных в научный оборот, собранных в рамках проекта, на основе новых методологических позиций.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты, Шәкәрім өмірінің соңғы кезеңін тарихи және этно-археологиялық тұрғыда зерттеу, жоба аясында жинақталған ғылыми айналымға енгізілмеген ауызша деректер мен құжаттарды, материалдарды жаңа методологиялық ұстанымдар негізінде талдау.

Методы исследования (на русском) : Для достижения поставленных задач используются традиционные методы археологических исследований, в том числе: картирование наиболее перспективных регионов является способом археологической документации, детальное изучение планиграфии, классификационно-типологический подход, характеристика отдельных категорий. Этот метод помогает определить хронологию и показателей этнокультурных признаков. Ожидается, что будут применены новаторские методы исследования. Для анализа, хранения, графической визуализации, обработки территориальных карт, создания 3D – моделей артефактов, используется дистанционное зондирование территорий, современные методы ландшафтного размещения-моделирование ГИС. Все данные будут объединены в единую координатную ГИС-систему. Это позволяет решать ряд научных и практических исследовательских задач: - высокоточная цифровая трехмерная запись артефактов, документирование памятника. - различных объектов в трехмерном пространстве

Методы исследования (на казахском) : Алға қойылған міндеттерге қол жеткізу үшін археологиялық зерттеудің дәстүрлі әдістері пайдаланылады, оның ішінде: неғұрлым перспективалы аймақтарды картаға түсіру археологиялық құжаттаманың тәсілі болып табылады, планиграфияны егжей-тегжейлі зерттеу, классификациялық-типологиялық көзқарас, жеке категориялардың сипаттамалары болып табылады. Бұл әдіс этномәдени белгілердің хронологиясы мен көрсеткіштерін анықтауға көмектеседі. Жаңашыл зерттеу әдістері қолданылады деп күтілуде. Талдау, сақтау, графикалық визуализация, аумақтық карталарды өңдеу, артефактілердің 3D модельдерін құру үшін аумақтарды қашықтықтан зондтау, ландшафтты орналастырудың заманауи әдістері – ГИС модельдеу қолданылады. Барлық деректер бір координаталық ГИС жүйесіне біріктірілетін болады. Бұл бірқатар ғылыми және практикалық зерттеу мәселелерін шешуге мүмкіндік береді: - артефактілерді жоғары дәлдіктегі цифрлық үш өлшемді жазу, ескерткішті құжаттау. - үш өлшемді кеңістіктегі әртүрлі объектілердің типологиялық байланысын егжей-тегжейлі талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе реализации проекта будут выявлены новые архивные, археологические данные по заявленной тематике. Все материалы после систематизации проходят тщательный источниковедческий анализ и сравнительную экспертизу. Представленные исследования являются четким шагом к сохранению и защите исторического и этно-археологического памятника «Саяткора» как памятного объекта для будущих поколений. Этноархеологический комплекс требует дальнейшего всестороннего изучения. С этой точки зрения подход к проблеме и расположение комплекса в Абайском районе с большим количеством исторических объектов позволяют развивать туристский кластер в крае. В результате исследования на сегодняшний день представлена наиболее полно оформленная база данных исторических, археологических объектов на исследуемой территории. Для достижения поставленных задач используются традиционные методы археологических исследований, в том числе: картографирование наиболее перспективных регионов, что является подходом к археологической документации.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаны іске асыру барысында мәлімделген тақырып бойынша жаңа архивтік, археологиялық деректер анықталатын болады. Жүйелеуден кейінгі барлық материалдар мұқият деректанулық талдаудан және салыстырмалы сараптаудан өтеді. Ұсынылған зерттеулер «Саятқора» тарихи және этно-археологиялық орнын ескерткіш нысан ретінде болашақ ұрпақ үшін сақтауға және қорғауға жасалған нақты қадам. Этноархеологиялық кешен одан әрі жан-жақты зерттеуді қажет етеді. Мәселеге осы тұрғыдан келу және кешеннің тарихи нысандары мол Абай ауданында орналасуы өлкедегі туристік кластерді дамытуға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижесінде, бүгінгі күнге дейін зерттелетін аумақтағы тарихи, археологиялық нысандардың ең толық ресімделген деректер базасын ұсынады. Алға қойылған міндеттерге қол жеткізу үшін археологиялық зерттеудің дәстүрлі әдістері пайдаланылады, оның ішінде: неғұрлым перспективалы аймақтарды картаға түсіру, археологиялық құжаттаманың тәсілі болып табылады планиграфияны егжей-тегжейлі зерттеу, классификациялық-типологиялық көзқарас, жеке категориялардың сипаттамалары болып табылады. Соңғы әдіс этномәдени белгілердің хронологиясы мен көрсеткіштерін анықтауға көмектеседі.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проведена работа с фондами Архива Президента Республики Казахстан, Центрального государственного архива (Алматы), Государственного архива области Абай (Семей) и государственного архива города Астаны. Была оценена источниковедческая ценность и возможность включения архивных данных в научный оборот, оцифрованы документы. С использованием выявленных архивных документов были подготовлены статьи и опубликованы в журналах, рекомендованных КОКСНВО. В ходе реализации раздела возникла необходимость изменения сроков выполнения некоторых задач в утвержденном календарном плане. В связи с этим в Комитет Науки направлено письмо о переносе сроков подготовки статей для журналов на базе СКОПУС в пункте 4, запланированных на 2025 год, на январь-май 2026 года. Разработана научная структура монографии, посвященная жизни и творчеству Шакарима Кудайбердиевича, определены его основные главы. В 2025 году были проведены археологические раскопки в Саяткора, где Шакарим Кудайбердиевич провел последние годы своей жизни, было определено его внутреннее и внешнее строение и сохранившиеся стены.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстан Республикасы Президенті архиві, Орталық мемлекеттік архив (Алматы), Абай облысының мемлекеттік архиві (Семей) және Астана қаласының мемлекеттік архиві қорларымен жұмыс жүргізілді. Архивтік деректердің деректанулық құндылығы мен ғылыми айналымға енгізілу мүмкіндігі бағаланып, құжаттар цифрландырылды. Анықталған мұрағат құжаттарын пайдалана отырып мақалалар дайындалып, БҒСКҚ ұсынған журналдарға басылып шықты. Бөлімді іске асыру барысында бекітілген күнтізбелік жоспардағы кейбір міндеттердің мерзімін өзгерту қажеттілігі туындады. Осыған байланысты 2025 жылға жоспарланған 4-тармақтағы СКОПУС базасындағы журналдарға мақала дайындау мерзімін 2026 жылдың қаңтар–мамыр айларына ауыстыру жөнінде Ғылым комитетіне хат жолданды. Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығына арналған монографияның ғылыми құрылымы жасалып, оның негізгі тараулары анықталды. 2025 жылы Шәкәрім Құдайбердіұлы өмірінің соңғы жылдарын өткізген Саят қорада археологиялық қазба жұмыстары жүргізіліп, оның ішкі-сыртқы құрылысы мен сақталған қабырғалары анықталды.

Level of implementation (in Russian) : Результат исследовательской работы разработка научной монографии. Публикации научных и научно-популярных статей, тезисов докладов в сборниках материалов международных и региональных конференций. В целях привлечения внимания и пропаганды широкой общественности к вопросу сохранения памятников региона, последние результаты научно-исследовательских работ будут опубликованы в социальных сетях, а также в периодических изданиях.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу жұмысының нәтижесі ретінде ғылыми монографияның қолжазбасын әзірлеу. Зерттеу нәтижелерін апробациялау ғылыми және ғылыми-көпшілік мақалаларды, баяндамалардың тезистерін халықаралық және өңірлік конференциялар материалдарының жинақтарында жариялау арқылы жүзеге асырылады. Өңір ескерткіштерін сақтау мәселесіне қалың жұртшылықтың назарын аудару және насихаттау мақсатында ғылыми-зерттеу жұмыстарының соңғы нәтижелері әлеуметтік желілерде, сондай-ақ мерзімді басылымдарда жарияланатын болады.

Efficiency (in Russian) : Эффективность работы проекта – является проведение археологических раскопок поселения Саяткора, сбор доселе неопубликованных документов из архивных фондов и воспоминаний и их научное осмысление.

Efficiency (in Kazakh) : Саятқора қонысына археологиялық қазба жұмыстарын жүргізу, архив қорларындағы осы кезге дейін жарияланбаған құжаттар мен ел арасындағы естеліктерді жинау және оларға ғылыми тұрғыда тұжырым жасау жоба жұмысының тиімділігі болып табылады

Field of application (in Russian) : В результате комплексных исследований собираются и регламентируются материалы, необходимые для монографии, полностью охватывающей объект исследования. Во-вторых, создается предпосылка для того, чтобы места, в которых жил мыслитель, в будущем стали объектами туристической направленности. В-третьих, в качестве объекта, который будет считаться охраняемым государством культурно-историческим памятником, предлагается провести реставрационные работы. В-четвертых, к журналам, утвержденным КОКНВО, представляются 4 статьи, к изданиям, входящим в базу СКОПУС, 2 статьи. В-пятых, проводятся археологические исследования стоянок последнего периода жизни хаджа. В-шестых, в ходе исследования будет проведен анализ ранее не изученных архивных материалов, написанных арабской графикой. В-седьмых, в научный оборот вводятся фактологические материалы, полученные путем интервьюирования поколений свидетелей происшествия

Field of application (in Kazakh) : Кешенді зерттеулердің нәтижесінде зерттеу нысанын толық қамтитын монографияға қажетті материалдар жиналып, реттеледі. Екіншіден, ойшылдың өмір сүрген тұрақ-мекендерінің болашақта туристік бағыттағы нысандарға айналуына алғышарт жасалады. Үшіншіден, мемлекет тарапынан қорғалатын мәдени-тарихи ескерткіштер қатарына алынатын нысан ретінде, оған қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу ұсынылады. Төртіншіден, ҒЖБССҚК бекітілген журналдарға 4, СКОПУС базасына кіретін басылымдарға 2 мақала ұсынылады. Бесіншіден, қажы өмірінің соңғы кезеңіндегі тұрақтарға археологиялық зерттеулер жүргізіледі. Алтыншыдан, зерттеу барысында араб графикасында жазылған бұрын зерттелмеген архив материалдарына талдау жасалынады. Жетіншіден, оқиға куәгерлерінің ұрпақтарымен сұхбат жүргізу арқылы алынғн фактологиялық материалдар ғылыми айналымға енгізіледі.