The object of research, development or design (in Russian) : Месторождения твердых полезных ископаемых Республики Казахстан, подверженные природно-техногенным процессам при их промышленной разработке.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасындағы өндірістік игерілуі барысында табиғи-техногендік үдерістерге ұшырайтын қатты пайдалы қазбалар кенорындары.

Aim of work (in Russian) : Целью Проекта является разработка единой технологической последовательности системы научных и практических процедур, обеспечивающих эффективность геодинамического мониторинга (ГДМ) при изучении природно-техногенных процессов в районах интенсивной добычи твердых полезных ископаемых Республики Казахстан путем применения космических и геоинформационных технологий (ГИС и ДЗЗ).

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – Қазақстан Республикасындағы қатты пайдалы қазбаларды белсенді өндіретін аудандардағы табиғи-техногендік үдерістерді зерттеу барысында геодинамикалық мониторингтің (ГДМ) тиімділігін қамтамасыз ететін ғылыми және практикалық процедуралар жүйесінің біртұтас технологиялық ретін әзірлеу және ол үшін ғарыштық және геоинформациялық технологияларды (ГАЖ және ЖҚЗ) қолдану.

Методы исследования (на русском) : В ходе исследований применяются: • методы дистанционного зондирования Земли (ДЗЗ) с использованием спутниковых радарных данных; • геоинформационные системы (ГИС) для пространственной интерпретации данных геодинамических наблюдений; • статистический и экспертный анализ архивных и опубликованных данных; • сравнительно-аналитический метод для оценки опыта ведения геодинамического мониторинга в РК и за рубежом; • систематизация и типизация горнорудных объектов по технологическим и геолого-структурным признакам; • анализ результатов дистанционных наблюдений для выявления закономерностей деформационных процессов и уточнения параметров геодинамического состояния месторождений твердых полезных ископаемых с целью обоснования эффективности применения в геодинамическом мониторинге космические технологии.

Методы исследования (на казахском) : Жоба барысында қолданылатын әдістер: • Спутниктік радарлық деректерді пайдалана отырып, Жерді дистанциялық зондтау әдістері; • Геодинамикалық бақылау деректерін кеңістіктік интерпретациялау үшін геоақпараттық жүйелер; • Мұрағаттық және жарияланған деректерді статистикалық және эксперттік талдау; • Қазақстан мен шетелдерде геодинамикалық мониторинг жүргізу тәжірибесін бағалау үшін салыстырмалы-аналитикалық әдіс; • Тау-кен нысандарын технологиялық және геологиялық-құрылымдық ерекшеліктеріне қарай жүйелеу және типизациялау; • Дистанциялық бақылау нәтижелерін талдау арқылы деформациялық үдерістердің заңдылықтарын анықтау және қатты пайдалы қазбалар кенорындарының геодинамикалық күй параметрлерін нақтылау, геодинамикалық мониторингте ғарыштық технологияларды қолданудың тиімділігін негіздеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате выполненных исследований в 2025 году: • Создана фактографическая база данных, включающая сведения об опыте мониторинговых работ на месторождениях твердых полезных ископаемых Республики Казахстан и других стран. • Проведен анализ горно-геологических условий основных типов месторождений твердых полезных ископаемых и выполнена их типизация по способу разработки (открытому, подземному и комбинированному). • Выполнена систематизация методов, методик и технических средств, применяемых при наблюдениях за деформационными процессами на горных объектах. Дана характеристика основным видам мониторинговых наблюдений (геодезические, спутниковые, геофизические и др.), а также их применимости для условий месторождений Республики Казахстан. • Определены перспективные направления совершенствования методик на основе интеграции спутниковых и геоинформационных данных. Научная новизна Проекта заключается в разработке подхода к комплексному геодинамическому мониторингу с использованием спутниковых данных ДЗЗ, адаптированного к условиям месторождений ТПИ Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылы жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде: • Қазақстан Республикасындағы және басқа елдердегі қатты пайдалы қазбалар кенорындарында мониторингтік жұмыстар жүргізу тәжірибесі туралы мәліметтерді қамтитын фактографиялық деректер базасы құрылды. • Қатты пайдалы қазбалар кенорындарының негізгі түрлерінің тау-геологиялық жағдайлары талданып, оларды игеру әдісі бойынша (ашық, жер асты және комбинирленген) типизациялау жүргізілді. • Тау-кен нысандарында деформациялық үдерістерді бақылауға қолданылатын әдістер, тәсілдер мен техникалық құралдар жүйелендірілді. Негізгі бақылау түрлері (геодезиялық, спутниктік, геофизикалық және т.б.) сипатталып, олардың Қазақстандағы кенорындарының жағдайында қолданылу мүмкіндіктері анықталды. • Спутниктік және геоинформациялық деректерді біріктіру негізінде әдістемелерді жетілдірудің перспективалы бағыттары анықталды. Жобаның ғылыми жаңалығы — спутниктік ДЗЗ деректерін пайдалана отырып, Қазақстандағы қатты пайдалы қазбалар кенорындарының жағдайына бейімделген кешенді геодинамикалық мониторинг жүргізу тәсілін әзірлеу болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В 2025 году в рамках Проекта выполнен комплекс работ по анализу состояния недропользования и геодинамического мониторинга месторождений твердых полезных ископаемых РК. Проведен сбор и систематизация информации по лицензиям, контрактам, видам ПИ и степени освоенности месторождений. Изучены способы и системы разработки, горнотехнические и инженерно-геологические условия. Собраны материалы по последствиям сейсмо-деформационных событий, их влиянию на добычу и безопасность, разработаны рекомендации по снижению рисков. Выполнен анализ применяемого оборудования и технологий ГДМ, включая спутниковые и геофизические системы, а также изучен международный опыт для сопоставления методов мониторинга. На основе полученных данных проведена оценка текущих подходов и предложены меры по совершенствованию систем наблюдения и безопасности. Определены закономерности проявления геологических процессов и их влияние на устойчивость выработок. Разработаны предложения по внедрению новых технологий мониторинга, повышению эффективности и снижению рисков. Оценена освоенность месторождений и даны рекомендации по улучшению технических и экономических показателей отрасли.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылы Жоба аясында Қазақстан Республикасындағы қатты пайдалы қазбалар кенорындарының геодинамикалық жағдайын бағалау және мониторинг жүйесін жетілдіру бойынша кешенді жұмыстар атқарылды. Лицензиялар мен келісімшарттар, пайдалы қазба түрлері және кенорындарының игерілу деңгейі бойынша деректер жиналып, жүйеленді. Кенорындарын игеру әдістері, тау-кен және инженерлік-геологиялық жағдайлары зерттелді. Сейсмо-деформациялық құбылыстардың салдарлары талданып, олардың өндіріске және қауіпсіздікке әсерін азайту жөнінде ұсыныстар әзірленді. Геодинамикалық мониторингте қолданылатын жабдықтар мен технологиялар, соның ішінде спутниктік және геофизикалық жүйелер қарастырылды. Халықаралық тәжірибе зерттеліп, мониторинг әдістері салыстырылды. Нәтижесінде ағымдағы тәсілдер бағаланып, бақылау мен қауіпсіздік жүйелерін жетілдіру шаралары ұсынылды. Геологиялық процестердің заңдылықтары анықталып, олардың тау-кен қазбаларының тұрақтылығына әсері бағаланды. Мониторингтің жаңа технологияларын енгізу, тиімділікті арттыру және тәуекелдерді азайту бойынша ұсыныстар дайындалды. Кенорындарының игерілу деңгейі мен қолданылып жатқан технологиялардың жағдайы бағаланып, техникалық және экономикалық көрсеткіштерді жақсарту бағыттары айқындалды.

Level of implementation (in Russian) : На отчетный период (2025 год) выполнено создание и первичное наполнение файловой базы данных, проведена интеграция информации из открытых и ведомственных источников; На текущем этапе выполнено накопление и систематизация данных, подготовлена структура базы данных и методические рекомендации по проведению ГДМ. В дальнейшем планируется расширение базы данных, проведение пилотных испытаний на реальном горнорудном объекте, где ведется активная добыча твердых полезных ископаемых и включение предложенной методики в практику промышленного мониторинга. Далее на основании результатов экспериментальных работ планируется выпустить статьи в период 2026-2027 гг. согласно требованиям Проекта и плану-графику работ.

Level of implementation (in Kazakh) : Есептік кезеңде (2025 жыл) файлдық деректер базасы құрылып, бастапқы толтыру жұмыстары жүргізілді, ашық және ведомстволық көздерден ақпараттар интеграцияланды. Қазіргі кезеңде деректер жинақталып, жүйелендірілді, деректер базасының құрылымы және геодинамикалық мониторинг жүргізуге арналған әдістемелік ұсыныстар дайындалды. Алдағы уақытта деректер базасын кеңейту, қатты пайдалы қазбаларды белсенді өндіретін нақты тау-кен объектісінде пилоттық сынақтар өткізу, сондай-ақ ұсынылған әдістемені өндірістік мониторинг тәжірибесіне енгізу жоспарлануда. Эксперименттік жұмыстардың нәтижелері негізінде 2026–2027 жылдарға Жоба талаптары мен жұмыс кестесіне сәйкес ғылыми мақалалар шығару көзделген.

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта позволит: • повысить эффективность геодинамического мониторинга на месторождениях ТПИ; • сократить риски техногенных аварий и несанкционированных деформаций земной поверхности; • обеспечить научно-обоснованное управление безопасностью добычи; • способствовать созданию национальной базы данных по геодинамическим наблюдениям, применимой для проектирования и контроля горных работ.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны жүзеге асыру мыналарды қамтамасыз етеді: • Қатты пайдалы қазбалар кенорындарында геодинамикалық мониторингтің тиімділігін арттыруды; • Техногендік апаттар мен жер бетінің деформацияларының қауіптерін азайтуды; • Пайдалы қазбаларды қауіпсіз өндіруге ғылыми негізделген басқаруды қамтамасыз етуді; • Геодинамикалық бақылаулар бойынша ұлттық деректер базасын құруға ықпал етуге, тау-кен жұмыстарын дұрыс жобалау және бақылау үшін қолдануға болады.

Field of application (in Russian) : Мониторинг недр, разведка и добыча твердых полезных ископаемых, дистанционное зондирование земли

Field of application (in Kazakh) : Жер қыртысын бақылау, пайдалы қазбаларды іздеу және игеру, Жерді қашықтықтан зондтау