The object of research, development or design (in Russian) : AxB1-xZr2O7 керамики.

The object of research, development or design (in Kazakh) : AxB1-xZr2O7 керамикалары.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта заключается в определении механизмов накопления и последующей эволюции радиационных повреждений в керамиках на основе цирконатов, а также установлению взаимосвязи между кинетикой накопления структурно – деформированных областей в приповерхностном слое и связанных с ними фазовых трансформаций типа «пирохлор → аморфноподобный (сильноразупорядоченный) флюорит» на изменение механических и термобарьерных свойств.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – цирконаттар негізіндегі керамикалардағы радиациялық зақымдардың жинақталу механизмдерін және олардың кейінгі эволюциясын анықтау, сондай-ақ механикалық және термобарьерлік қасиеттердің өзгеруіне «пирохлор → аморфтық тәрізді (күшті ретсізденген) флюорит» түрдегі фазалық түрленулермен байланысты беткі қабаттағы құрылымдық-деформацияланған аймақтардың жинақталу кинетикасы арасындағы өзара байланысты анықтау.

Методы исследования (на русском) : Механохимический синтез, растровая электронная микроскопия, рентгено-структурная дифрактометрия.

Методы исследования (на казахском) : Механохимиялық синтез, расторлық электронды микроскопия, рентген-құрылымдық дифрактометрия.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе проведенных исследований установлена кинетика фазовых изменений в составе Sm2Zr2O7 при вариации условий синтеза, а также определены температуры при которых происходит формирование устойчивой фазы Sm2Zr2O7 без примесей. Результаты оценки влияния стабилизирующих допантов для модификации Sm2Zr2O7 показали, что основные структурные изменения в составе обусловлены эффектом катионного замещения и изменением количества кислородных вакансий, образование которых обусловлено необходимостью сохранения электронейтральности в кристаллической решетки. Результаты прочностных характеристик показали положительную динамику влияния стабилизирующих допантов на упрочнение и повышение сопротивляемости к внешним воздействиям керамик.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулер барысында синтез жағдайлары өзгерген кезде Sm2Zr2O7 құрамындағы фазалық өзгерістердің кинетикасы анықталды, сондай-ақ қоспасыз Sm2Zr2O7 тұрақты фазасының қалыптасуы болатын температуралар анықталды. Sm2Zr2O7 модификациясы үшін тұрақтандырушы допанттардың әсерін бағалау нәтижелері құрамдағы негізгі құрылымдық өзгерістер катионды алмастыру әсеріне және түзілуі кристалдық торда электронейтралдылықты сақтау қажеттілігіне байланысты оттегі вакасиялар санының өзгеруіне байланысты екенін көрсетті. Беріктік сипаттамаларының нәтижелері тұрақтандырғыш допанттардың керамикалардың сыртқы әсерлеріне беріктігі мен төзімділігін арттыруға әсерінің оң динамикасын көрсетті.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В получении новых знаний, позволяющих расширить понимание механизмов накопления радиационных повреждений и связанных с ними фазовых трансформаций, что в свою очередь откроет новые возможности для разработок керамических материалов, эксплуатирующихся в экстремальных условиях, в том числе подвергающихся воздействию высокодозного облучения ионизирующим излучением.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Радиациялық зақымданулардың жинақталу механизмдерін және олармен байланысты фазалық трансформацияларды түсінуді кеңейтуге мүмкіндік беретін жаңа білім алуда, бұл өз кезегінде экстремалды жағдайларда пайдаланылатын, оның ішінде иондаушы сәулеленудің жоғары дозалы сәулеленуіне ұшырайтын керамикалық материалдарды әзірлеу үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.

Level of implementation (in Russian) : не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Экономический эффект заключается в снижении ресурсных издержек, связанных со снижением себестоимости эксплуатации за счет увеличения срока службы и возможности увеличения рабочих температур компонент ядерного топлива, термобарьерных покрытий, работающих в экстремальных условиях.

Efficiency (in Kazakh) : Экономикалық тиімділік қызмет ету мерзімін ұлғайту және ядролық отынның құрамдас бөліктерінің жұмыс температурасын, экстремалды жағдайларда жұмыс істейтін термобарьерлік жабындарды ұлғайту мүмкіндігі есебінен пайдалану құнын төмендетуге байланысты ресурстық шығындарды азайту болып табылады.

Field of application (in Russian) : Конструкционные материалы для ядерной энергетики.

Field of application (in Kazakh) : Ядролық энергетикаға арналған конструкциялық материалдар.