The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являлись образцы поверхностных и сточных вод из различных поверхностных водоемов г. Астана и его окрестностей, а также источники научной литературы в виде опубликованных работ, материалов конференций, электронных ресурсов с оценкой текущей ситуации по загрязнению окружающей среды ПФАС, особенно сточных и поверхностных вод.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны Астана мен оның айналасындағы әртүрлі жер үсті су айдындарынан алынған жер үсті және ағынды сулардың үлгілері, сондай-ақ жарияланған еңбектер, конференция материалдары және қоршаған ортаның PFAS-пен, әсіресе ағынды сулар мен жер үсті суларымен ластануының қазіргі жағдайын бағалайтын электрондық ресурстар түріндегі ғылыми әдебиет көздері болды.

Aim of work (in Russian) : Целью является получение данных о присутствии ПФАС в поверхностных и сточных водах г. Астана и его окрестностей, а также оптимизация метода LC-MC для их определения.

Aim of work (in Kazakh) : Мақсат - Астана қаласы мен оның айналасындағы жер үсті және ағынды суларда PFAS бар екендігі туралы деректер алу, сондай-ақ оларды анықтау үшін LC-MS әдісін оңтайландыру.

Методы исследования (на русском) : Экспериментальное исследование включало использование лабораторных аналитических методов, таких как метод ион-хроматографии с использованием ион-хроматографа IC 930 Compact IC Flex (Metrohm, USA) и сверхчистой воды (Millipore Milli-Q Ultrapure Water Purification System, Германия). Определение ТОС, TC, TIC проводили на анализаторе Multi N / C 3100 (Analytik Jena AG, Германия). WTW inoLab 9310 IDS pHметр (Германия) применяли для определения рН, растворенного кислорода (DO, мг/л) и значений кондуктивности (µ/S). Для анализа образцов ПФАС использовали метод спектроскопии FTIR с использованием прибора Attenuated Total Reflectance Fourier Transform Infrared (ATR-FTIR) Spectrometer - Nicolet iS12 (Thermo Scientific). Был проведен анализ научной литературы для изучения метода определения ПФАС в воде и определен порядок и условия проведения анализа методом LC-MC.

Методы исследования (на казахском) : Тәжірибелік зерттеуге IC 930 Compact IC Flex иондық хроматографын (Metrohm, АҚШ) және аса таза суды (Millipore Milli-Q Ultrapure Water Purification System, Германия) пайдаланатын иондық хроматография сияқты зертханалық аналитикалық әдістер кірді. TOC, TC және TIC Multi N/C 3100 анализаторын (Analytik Jena AG, Германия) пайдаланып анықталды. РН, еріген оттегіні (DO, мг/л) және өткізгіштікті (µ/S) анықтау үшін WTW inoLab 9310 IDS рН өлшегіші (Германия) пайдаланылды. PFAS үлгілерін талдау үшін Nicolet iS12 әлсіретілген толық шағылысу фурье түрлендіру инфрақызыл (ATR-FTIR) спектрометрін (Thermo Scientific) пайдаланып FTIR спектроскопиясы қолданылды. Судағы PFAS анықтау әдісін зерттеу үшін ғылыми әдебиеттерге талдау жүргізілді және LC-MS әдісін қолдана отырып талдау жүргізу тәртібі мен шарттары анықталды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Следовательно, за 2025 год был получен следующий конечный результат: Был произведен отбор проб воды, их хранение, транспортировка и подготовка к анализу. Был произведен отбор проб из поверхностных водных объектов и образцов сточных вод со станции очистки городских сточных вод «Астана Су Арнасы» г. Астана и проведены их пробоподготовка и химический анализ методами ионной хроматографии и определения ТОС. Были определены рН, содержание кислорода, анионы и катионы. Были изучены источники научной литературы по методам определения ПФАС в воде. Была оценена текущая ситуация и проведено обоснование выбора приоритетных ПФАС для исследования. Был подготовлен аналитический обзор по оценке загрязнения ПФАС окружающей среды, в котором представлены результаты изучения влияния ПФАС на окружающую среду, установленные пути их поступления в водные объекты и сточные воды, а также дана характеристика основным методам удаления ПФАС из водной среды с проведением их сравнительной эффективности. Был разработан протокол проведения LC-MC на определение ПФАС. Был произведен закуп аналитических стандартов, необходимых химикатов. Были закуплены Магнитная мешалка AREC 7 (VELP (Италия), Регулируемая щелевая ячейка SurPASS 3 Adjustable Gap Cell для измерения зета-потенциала плоских образцов, Регулируемая щелевая ячейка SurPASS 3 Measuring Cell for Ceramic Membrane для измерения зета-потенциала керамических мембран. Исследование будет продолжено.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Сондықтан 2025 жылға келесі қорытынды нәтижелер алынды: Су үлгілері жиналды, сақталды, тасымалданды және талдауға дайындалды. Астанадағы «Астана Су Арнасы» муниципалдық ағынды суларды тазарту қондырғысынан жер үсті суларының үлгілері мен ағынды сулардың үлгілері жиналды, дайындалды және иондық хроматография және TOC анықтау арқылы химиялық талдаудан өтті. рН, оттегі мөлшері, аниондар және катиондар анықталды. Судағы PFAS анықтау әдістері бойынша ғылыми әдебиеттер қарастырылды. Ағымдағы жағдай бағаланды және зерттеу үшін басым PFAS таңдау негіздемесі жасалды. Қоршаған ортаның PFAS ластануын бағалайтын аналитикалық шолу дайындалды, онда PFAS қоршаған ортаға әсерін зерттеу нәтижелері ұсынылды, олардың су айдындары мен ағынды суларға түсу жолдары анықталды және PFAS-ты су ортасынан шығарудың негізгі әдістері сипатталды және олардың тиімділігі салыстырылды. PFAS анықтау үшін LC-MS жүргізу хаттамасы жасалды. Аналитикалық стандарттар мен қажетті химиялық заттар сатып алынды. AREC 7 магнитті араластырғышы (VELP, Италия), жазық үлгілердің дзета потенциалын өлшеуге арналған SurPASS 3 реттелетін саңылаулы ұяшығы және керамикалық мембраналардың дзета потенциалын өлшеуге арналған керамикалық мембраналарға арналған SurPASS 3 өлшеу ұяшығы сатып алынды. Зерттеу жалғасады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Начата экспериментальная работа по реализации разделов календарного плана за 2025 год. При реализации проекта получены результаты анализа FTIR тефлона, непромокаемой одежды, пены и порошка из огнетушителей, а также косметических средств на наличие ПФАС в их составе. Были обнаружены характерные пики во всех обнаруженных образцах, что свидетельствует о присутствии ПФАС в данных объектах. Начата работа по адаптации известных методов LC-MC для обнаружения ПФАС в образцах воды из поверхностных источников и сточных вод, с учетом их характеристик.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылғы кестенің бөлімдерін енгізу бойынша эксперименттік жұмыстар басталды. Жоба тефлондағы PFAS, су өткізбейтін киім, өрт сөндіргіш көбік пен ұнтақ, сондай-ақ косметика үшін FTIR талдау нәтижелерін берді. Барлық үлгілерде PFAS бар екенін көрсететін тән шыңдар анықталды. Жер үсті көздерінен және ағынды сулардан алынған су үлгілерінде PFAS анықтаудың белгіленген LC-MS әдістерін олардың сипаттамаларын ескере отырып бейімдеу жұмыстары басталды.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) : Полученные результаты могут быть использованы для предварительной оценки загрязнения ПФАС поверхностных водоемов и сточных муниципальных вод.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған нәтижелерді жер үсті су айдындары мен муниципалдық ағынды сулардың PFAS ластануын алдын ала бағалау үшін пайдалануға болады.

Field of application (in Russian) : ПФАС, экологический мониторинг, методы удаления, очистка воды, 3D принтинг, мембранные технологии

Field of application (in Kazakh) : PFAS, қоршаған ортаны бақылау, жою әдістері, суды тазарту, 3D басып шығару, мембраналық технологиялар