The object of research, development or design (in Russian) : Агропромышленные предприятия РК

The object of research, development or design (in Kazakh) : ҚР агроөнеркәсіптік кәсіпорындары

Aim of work (in Russian) : Цель проекта: Разработка теоретико-методического обоснования процесса цифровой трансформации агропромышленного предприятия Казахстана на основе принятия управленческих решений в условиях адаптации к требованиям потребителей, регуляторов и экономической конъюнктуры.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты: Тұтынушылардың, реттеушілердің және экономикалық конъюктура талаптарына бейімделген басқару шешімдерін қабылдау негізінде Қазақстандағы агроөнеркәсіптік кәсіпорынды цифрлық трансформациялау үдерісінің теориялық және әдістемелік негіздемесін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Методология исследования строится на основе интеграции нескольких аналитических и управленческих подходов, способствующих систематизированному подходу к цифровой трансформации агропромышленных предприятий. Метод анализа иерархий Саати (AHP) позволяет структурировать и количественно оценить факторы, влияющие на трансформацию, расставляя приоритеты среди технологических инноваций и изменений в бизнес-процессах. Дополнительно, применение системного инжиниринга обеспечивает целостное проектирование моделей трансформации с учетом сложных взаимосвязей между компонентами бизнес-процессов и их адаптивностью к внешним изменениям. Использование Agile-методологии позволяет гибко тестировать модели в кратких циклах, что помогает оперативно реагировать на изменения требований. Смешанный подход качественного и количественного анализа оценивает как текущие состояния и потенциал цифровизации, так и экономическую эффективность внедрения, дополняясь кейс-стади и пилотными внедрениями для минимизации рисков. Также предусмотрено взаимодействие с пользователями и стейкхолдерами через интервью и опросы для учета их мнений. Внедрение искусственного интеллекта и методологии "Сбалансированная система показателей" (BSC) направлено на улучшение процессов и стратегическое развитие предприятий, что способствует успешной цифровой трансформации и устойчивому развитию отрасли.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістемесі агроөнеркәсіптік кәсіпорындарды цифрлық трансформациялауға жүйелі көзқарасқа ықпал ететін бірнеше аналитикалық және басқарушылық тәсілдерді біріктіру негізінде құрылады. Саати иерархиясын талдау әдісі (AHP) технологиялық инновациялар мен бизнес-процестердегі өзгерістерге басымдық бере отырып, трансформацияға әсер ететін факторларды құрылымдауға және сандық бағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жүйелік инженерияны қолдану бизнес-процестердің компоненттері мен олардың сыртқы өзгерістерге бейімделуі арасындағы күрделі қатынастарды ескере отырып, трансформация модельдерінің біртұтас дизайнын қамтамасыз етеді. Agile әдістемесін қолдану қысқа циклдарда модельдерді икемді түрде тексеруге мүмкіндік береді, бұл талаптардың өзгеруіне жедел жауап беруге көмектеседі. Сапалық және сандық талдаудың аралас тәсілі тәуекелдерді азайту үшін кейс-стади мен пилоттық енгізулермен толықтырыла отырып, цифрландырудың ағымдағы жай-күйі мен әлеуетін де, енгізудің экономикалық тиімділігін де бағалайды. Сондай-ақ, олардың пікірлерін ескеру үшін сұхбаттар мен сауалнамалар арқылы пайдаланушылармен және стейкхолдерлермен өзара әрекеттесу қарастырылған. Жасанды интеллект пен "Теңдестірілген көрсеткіштер жүйесі" (BSC) әдіснамасын енгізу процестерді жақсартуға және кәсіпорындарды стратегиялық дамытуға бағытталған, бұл саланың табысты цифрлық трансформациясы мен тұрақты дамуына ықпал етеді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе второго года реализации проекта получены результаты, направленные на практическое обеспечение цифровой трансформации агропромышленных предприятий. 1. Разработаны нормативные документы, включающие стандарты и процедуры управления основными бизнес-процессами (производство, снабжение, сбыт, финансы, персонал, сервис). Каждый процесс описан по методологии IDEF0/SADT, что позволило формализовать взаимодействие участников и определить цифровые точки интеграции (ERP, 1С, Qoldau). 2. Создана система ключевых показателей эффективности, основанная на методологии сбалансированных показателей (BSC), адаптированная к специфике молочно-товарных хозяйств. Определены метрики для оценки производственной, технологической, ветеринарной, логистической и управленческой эффективности. 3. Проведён научный анализ зарубежного опыта цифровизации молочного животноводства, выявлены адаптивные модели для внедрения в условиях Казахстана. 4. Разработаны учебные модули, основанные на научных результатах проекта, направленные на внедрение разработанных стандартов и процедур цифрового управления агропредприятиями Научная новизна проекта заключается в разработке методологической и нормативной основы цифровизации бизнес-процессов агропредприятий, создании интегрированной системы KPI и адаптации международных практик к национальному контексту Казахстана

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаны іске асырудың екінші жылы агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың цифрлық трансформациясын практикалық тұрғыдан қамтамасыз етуге бағытталған нәтижелер алынды. 1. Нормативтік құжаттар әзірленді, олар негізгі бизнес-процестерді (өндіріс, жабдықтау, өткізу, қаржы, персоналды басқару және сервис) басқару стандарттары мен рәсімдерін қамтиды. Әрбір процесс IDEF0/SADT әдіснамасына сәйкес сипатталып, қатысушылардың өзара іс-қимылын формализациялауға және цифрлық интеграция нүктелерін (ERP, 1С, Qoldau) анықтауға мүмкіндік берді. 2. Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері жүйесі әзірленді, ол теңдестірілген көрсеткіштер жүйесі (BSC) әдістемесіне негізделген және сүт бағытындағы шаруашылықтардың ерекшелігіне бейімделген. Өндірістік, технологиялық, ветеринариялық, логистикалық және басқарушылық тиімділікті бағалау метрикалары айқындалды. 3. Шетелдік сүт шаруашылығын цифрландыру тәжірибесіне ғылыми талдау жүргізілді, Қазақстан жағдайында бейімдеуге болатын үлгілік тәсілдер мен шешімдер айқындалды. 4. Жобаның ғылыми нәтижелеріне негізделген оқу модульдері әзірленді, олар агрокәсіпорындарды цифрлық басқарудың жаңа стандарттары мен рәсімдерін енгізуге бағытталған. Жобаның ғылыми жаңалығы агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың бизнес-процестерін цифрландырудың әдіснамалық және нормативтік негіздерін әзірлеуде, KPI интеграцияланған жүйесін құруда және халықаралық тәжірибелерді Қазақстанның ұлттық контексіне бейімдеуде көрініс табады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанная модель цифрового управления агропромышленными предприятиями характеризуется следующими технико-экономическими показателями: - Количество разработанных нормативных документов - 6 (включая стандарты и процедуры по основным бизнес-процессам: производство, снабжение, сбыт, финансы, персонал, сервис). - Количество KPI-метрик, включённых в систему оценки эффективности – 25 показателей, сгруппированных по четырём блокам BSC (финансовые, производственные, инновационные, организационные). - Предполагаемое снижение трудоёмкости управленческих процессов – до 20 % за счёт внедрения цифровых процедур и автоматизации документооборота.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Агроөнеркәсіптік кәсіпорындарды цифрлық басқару үлгісінің негізгі техника-экономикалық көрсеткіштері төмендегідей сипатталады: - Әзірленген нормативтік құжаттар саны – 6 (өндіріс, жабдықтау, өткізу, қаржы, персонал және сервис процестерін басқаруға арналған стандарттар мен рәсімдер). - Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері (KPI) жүйесіндегі метрикалар саны – 25, олар төрт негізгі блок бойынша топтастырылған (қаржылық, өндірістік, инновациялық және ұйымдастырушылық). - Басқару процестерінің еңбек сыйымдылығын азайту – цифрлық рәсімдер мен құжат айналымын автоматтандыру есебінен шамамен 20%-ға дейін.

Level of implementation (in Russian) : Результаты проекта внедряются поэтапно и используются в практической деятельности агропромышленных предприятий и образовательных организаций. 1. Разработанная система стандартов и процедур управления бизнес-процессами прошла апробацию на базе ТОО «КТК-888». 2. На основе научных результатов проекта разработаны два прикладных учебных модуля (по 72 часа каждый). 3. Система ключевых показателей эффективности и разработанные методические материалы подготовлены для дальнейшей передачи агропромышленным предприятиям и отраслевым организациям. 4. Научные результаты проекта представлены в публикациях баз Scopus, WoS и изданиях КОКСНВО, а также в виде аналитических отчётов и презентаций.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижелері кезең-кезеңімен агроөнеркәсіптік кәсіпорындар мен білім беру ұйымдарының басқару тәжірибесіне енгізілуде. 1. Әзірленген стандарттар мен бизнес-процестерді басқару рәсімдері «КТК–888» ЖШС базасында апробациядан өтті. 2. Жобаның ғылыми нәтижелері негізінде көлемі 72 сағаттан тұратын екі қолданбалы оқу модулі әзірленді. 3. Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері жүйесі мен әзірленген әдістемелік материалдар агроөнеркәсіптік кәсіпорындарға және салалық ұйымдарға кейіннен беру үшін дайындалды. 4. Жоба нәтижелері Scopus, WoS базаларындағы және КОКСНВО журналдарындағы жарияланымдарда, сондай-ақ аналитикалық есептер мен презентацияларда ұсынылды.

Efficiency (in Russian) : Разработанные нормативные документы и процедуры управления бизнес-процессами могут быть использованы агропромышленными предприятиями для совершенствования организационной структуры, оптимизации взаимодействия между подразделениями и внедрения цифрового документооборота. Их применение позволит повысить согласованность управленческих действий, прозрачность производственных операций и качество контроля исполнения на всех уровнях управления. Созданная система ключевых показателей эффективности обеспечивает количественную оценку производственных и управленческих процессов, что способствует более объективному планированию и мониторингу деятельности. Научная стажировка и анализ зарубежных практик позволили уточнить методические подходы и определить возможности адаптации успешных зарубежных решений к национальным условиям. Разработанные учебные модули внедрены в программы дополнительного образования и направлены на развитие цифровых компетенций работников отрасли.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген нормативтік құжаттар мен бизнес-процестерді басқару рәсімдері агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың ұйымдастырушылық құрылымын жетілдіру, бөлімшелер арасындағы өзара әрекетті оңтайландыру және цифрлық құжат айналымын енгізу үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл басқарушылық іс-әрекеттердің үйлесімділігін, өндірістік операциялардың ашықтығын және бақылау сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері жүйесі өндірістік және басқарушылық процестерді сандық тұрғыдан бағалауға мүмкіндік беріп, қызметті жоспарлау мен мониторинг жүргізудің объективтілігін арттырады. Ғылыми тағылымдама мен шетелдік тәжірибені талдау әдістемелік тәсілдерді нақтылауға және табысты шетелдік шешімдерді ұлттық жағдайларға бейімдеу мүмкіндіктерін анықтауға мүмкіндік берді. Дайындалған оқу модульдері қосымша білім беру бағдарламаларына енгізіліп, сала қызметкерлерінің цифрлық құзыреттерін дамытуға бағытталған.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта направлены на совершенствование системы управления и цифровизацию бизнес-процессов агропромышленных предприятий. Разработанные нормативные документы и стандарты могут быть использованы фермерскими хозяйствами, перерабатывающими предприятиями и агрокластерами для регламентации производственных, финансовых, логистических и кадровых процессов. Система ключевых показателей эффективности может применяться в планировании, мониторинге и оценке деятельности агробизнеса, обеспечивая количественную оценку и повышение прозрачности управленческих решений. Полученные научные результаты и учебные модули предназначены для использования в высших учебных заведениях, центрах повышения квалификации и системе профессиональной подготовки специалистов сельского хозяйства. Методические и практические решения проекта могут служить основой для повышения эффективности управления, внедрения цифровых технологий и формирования современной цифровой экосистемы аграрного сектора.

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелері агроөнеркәсіптік кәсіпорындардың басқару жүйесін жетілдіру және өндірістік процестерін цифрландыру саласында қолдануға бағытталған. Әзірленген нормативтік құжаттар мен стандарттар фермерлік және қайта өңдеу кәсіпорындарында, сондай-ақ агрокластерлік құрылымдарда өндірістік, қаржылық, логистикалық және кадрлық процестерді реттеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері жүйесі агробизнесті жоспарлау, мониторинг және бағалау үдерістерінде қолдануға бейімделген. Ғылыми нәтижелер мен оқу модульдері жоғары оқу орындарында, біліктілікті арттыру орталықтарында және ауыл шаруашылығы мамандарының кәсіби даярлығы жүйесінде білім беру ресурсы ретінде қолданылуы мүмкін. Жобаның әдістемелік және тәжірибелік шешімдері агроөнеркәсіп кешенінде басқарудың тиімділігін арттыруға және цифрлық экожүйені қалыптастыруға бағытталған.