The object of research, development or design (in Russian) : Сельскохозяйственные и природные комплексы низовий р. Шу

The object of research, development or design (in Kazakh) : Шу өзенінің төменгі ағысының ауылшаруашылығы және табиғи кешендері

Aim of work (in Russian) : Оценка потребностей, разработка рекомендаций и мероприятий по улучшению водообеспечения низовьев реки Шу на основе проведения исследований современного состояния сельскохозяйственных и природных комплексов речного бассейна.

Aim of work (in Kazakh) : Өзен бассейнінің ауылшаруашылық және табиғи кешендерінің қазіргі жағдайын зерттеу негізінде Шу өзенінің төменгі ағысындағы сумен қамтамасыз етуді жақсарту бойынша қажеттіліктерді бағалау, ұсыныстар мен шаралар әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Сбор, сопоставление и анализ количественных и качественных показателей по основным направлениям проекта. Анализ использования водных ресурсов низовьев реки Шу, выполнен на основании информации по водным ресурсам по данным отчетов Бассейновых инспекций по регулированию использования и охране водных ресурсов, РГП «Казводхоз» и других водохозяйственных организаций. Использованы следующие типы исследований: описательное исследование, предполагающее наблюдение и описание поведения, характеристик, условий и динамики изменения водообеспечения сельскохозяйственных и природных комплексов; экспериментальное исследование, проводимое с использованием научного подхода с двумя наборами переменных (постоянные и измеренные); корреляционное исследование, изучающее связи между основными параметрами водообеспечения низовьев р. Шу.

Методы исследования (на казахском) : Жобаның негізгі бағыттары бойынша сандық және сапалық көрсеткіштерін жинау, салыстыру және талдау. Шу өзенінің төменгі ағысындағы су ресурстарын пайдалануды талдау жұмыстары, Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі бассейндік инспекциялардың, «Қазсушар» РМК және басқа да су шаруашылығы ұйымдары есептерінің деректері бойынша алынған су ресурстары жөніндегі ақпаратты талдау негізінде орындалды. Зерттеулердің мынадай түрлері пайдаланылды: ауылшаруашылық және табиғи кешендерді сумен қамтамасыз етудегі өзгерістердің мінез-құлқын, сипаттамаларын, жағдайлары мен динамикасын бақылау мен сипаттауды қамтитын сипаттамалық зерттеулер; екі айнымалылар жиынтығымен (тұрақты және өлшенген) ғылыми тәсілді пайдалана отырып жүргізілетін эксперименттік зерттеу; Шу өзенінің төменгі ағыстарын сумен қамтамасыз етудің негізгі параметрлері арасындағы байланысты зерттейтін корреляциялық зерттеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты работы. 1 Определены основные параметры водообеспечения низовьев р. Шу, для оценки антропогенного воздействия на водные ресурсы речного бассейна. 2 Проведены натурные исследования современного состояния сельскохозяйственных и природных комплексов низовий р. Шу, для практического дополнения имеющихся теоретических материалов при реализации последующих задач проекта. 3 Разработаны водохозяйственные мероприятия водообеспечения низовьев р. Шу, для комплексного решения проблем по сохранению и улучшению водообеспечения в низовьях реки, с учетом интересов каждого потребителя, ирригационной системы и низовья в целом. Представлен промежуточный отчет НИР за 2025 г. Научная новизна проекта заключается в: разработке научно-методического обоснования оптимизации водообеспечения водными ресурсами низовьев реки Шу, что будет способствовать укреплению и расширению сельскохозяйственного производства; сохранению и восстановлению сельскохозяйственных и природных комплексов; рационализации водораспределения для обоснованного и экономного использования водных ресурсов в бессточных речных бассейнах.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыстың нәтижелері. 1. Өзен алабындағы су ресурстарына антропогендік әсерді бағалау үшін Шу өзенінің төменгі сағысын сумен қамтамсыздандырудың негізгі параметрлері анықталды. 2. Жобаның кейінгі мақсаттарын жүзеге асыру кезеңінде қолданылатын теориялық мағлұматтарды толықтыру үшін Шу өзенінің төменгі сағысындағы ауылшаруашылық және табиғи кешендерінің қазіргі жағдайын далалық зерттеулер жүргізілді. 3. Әрбір тұтынушының, суару жүйесінің және тұтастай алғанда төменгі сағысының мүдделерін ескере отырып, өзеннің төменгі ағысындағы сумен қамтамасыздығын сақтау және жақсарту мәселелерін кешенді шешу үшін Шу өзенінің төменгі сағысын сумен қамтамсыздандыру шаралары әзірленді. 2025 жылға арналған аралық зерттеу есебі ұсынылды. Жобаның ғылыми жаңалығы Шу өзенінің төменгі ағысындағы сумен қамтамасыздандыруды оңтайландырудың ғылыми-әдістемелік негіздемесін әзірлеуде жатыр, бұл ауылшаруашылық өндірісін нығайтуға және кеңейтуге; ауылшаруашылық және табиғи кешендердi сақтауға және қалпына келтiруге; және су ресурстарын үнемдi және үнемдi пайдалану үшін суды бөлуді рационализациялауға ықпал етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Выполнен прогноз изменения речного стока и использования водных ресурсов бассейна реки Шу за период 2019-2024 гг. Уточнены параметры и уровень изменения современного состояния сельскохозяйственных и природных комплексов и водообеспечения низовий р. Шу. Разработаны водохозяйственные мероприятия водообеспечения низовьев р. Шу.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Шу өзені алабындағы өзен ағыны мен су ресурстарын пайдаланудың 2019-2024 жылдарға арналған өзгерістерінің болжамы дайындалды. Шу өзенінің төменгі ағысындағы ауылшаруашылық және табиғи жүйелер мен сумен жабдықтаудың қазіргі жағдайындағы параметрлері мен өзгеру деңгейі нақтыланды. Шу өзенінің төменгі ағысындағы сумен жабдықтаудың суды басқару шаралары әзірленді.

Level of implementation (in Russian) : Внедрение результатов исследований в 2025 г. не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : 2025 жылы зерттеу нәтижелерін іске асыру қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта обеспечивается укреплением и расширением сельскохозяйственного производства, рационализацией водораспределения для обоснованного и экономного использования водных ресурсов.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі ауыл шаруашылығы өндірісін нығайту және кеңейту, су ресурстарын орынды және үнемді пайдалану үшін суды бөлуді ұтымды ету арқылы қамтамасыз етіледі.

Field of application (in Russian) : Сельскохозяйственное производство

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы өндірісі