The object of research, development or design (in Russian) : Талые воды Акмолинской области

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ақмола облысының еріген қар сулары

Aim of work (in Russian) : Определение оптимального географического положения водохранилища сбора талых вод для устойчивого водоснабжения Акмолинской области в условиях глобального изменения климата, создание его научной основы, оценка воздействия на окружающую среду

Aim of work (in Kazakh) : Ғаламдық климаттың өзгеруі жағдайында Ақмола облысын тұрақты сумен жабдықтау үшін еріген қар суын жинайтын су қоймасының оптимальды географиялық орнын анықтау, оның ғылыми негізін жасау, қоршаған ортаға әсерін бағалау

Методы исследования (на русском) : Для проведения комплексных гидрометеорологических исследований применяются следующие методы: - гидрографический метод (повышение уровня воды в реке под влиянием снежных вод и осадков, создание гидрографов рек и ручьев); - гидробалансный метод ( рассчитываются входы и выходы водных ресурсов в регионе, для чего используется формула P=ET+R+ΔS где, P-осадки, ET-испарение, R — поверхностный сток, ΔS-изменение водоема); - метеорологический метод (тест Манна-Кендалла на показатели о температуре, осадках, экстремальных погодных явлениях в регионе, рассчитывается наклон Сен, на основе которого проводится анализ годового, сезонного тренда, стандартизованный индекс осадков SPI = (P−Pavg)/σ определяется по формуле, где, P-фактическое количество осадков— количество осадков, Pavg-среднее количество осадков, σ — стандартное отклонение); - метод дистанционного зондирования (проводится мониторинг водных ресурсов в пространственном и временном масштабе, для чего изображения со спутника будут обрабатываться программой ArcGIS).

Методы исследования (на казахском) : Кешенді гидрометеорологиялық зерттеулер жүргізу үшін мынадай әдістер қолданылады: - гидрографиялық әдіс (қар суы мен жауын-шашынның әсерінен өзендегі су деңгейінің көтерілуі, өзендер мен ағындардың гидрографтарын құру); - гидробаланстық әдіс (аймақтағы су ресурстарының кірісі мен шығысы есептеледі, ол үшін мына формула қолданылады P=ET+R+ΔS мұндағы, P — жауын-шашын, ET — булану, R — жер беті ағыны, ΔS — су қоймасындағы өзгеріс); - метеорологиялық әдіс (аймақтағы температура, жауын-шашын, экстремальды ауа-райы құбылыстары туралы көрсеткіштерге Манн-Кендалл тесті, Сен еңістігі есептеледі, соның негізінде жылдық, маусымдық тренд анализ жасалады, стандартталған жауын-шашын индексі SPI= (P−Pavg)/σ формула бойынша анықталады, мұндағы, P — нақты жауын-шашын мөлшері, Pavg — орташа жауын-шашын мөлшері, σ — стандартты ауытқу); - қашықтықтан зондтау әдісі (кеңістіктік және уақыттық масштабта су ресурстарына бақылау жүргізіледі, ол үшін спутниктен алынған суреттер ArcGIS бағдарламасы арқылы өңделетін болады).

Obtained results and novelty (in Russian) : За последние 50 лет создана гидрометеорологическая база данных, разрабатывается гидрологическая модель Акмолинской области. На основе многолетних данных и полевых исследований был определен среднегодовой объем талых вод, поступающих на потенциальную площадь водохранилища.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Соңғы 50 жылдағы гидрометеорологиялық мәліметтер базасы құрылып, Ақмола облысының гидрологиялық моделі әзірленуде. Көп жылдық мәліметтер мен далалық зерттеулер негізінде су қоймасының потенциалды ауданына түсетін еріген сулардың орташа жылдық көлемі анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате проекта были рассчитаны следующие показатели: районы оптимального расположения водоемов; площадь водосборного бассейна (в среднем 150-300 км2); расчетная емкость водохранилищ (1,5-5,0 млн м3); средняя глубина (6-10 м) высота плотины (8-12 м. С помощью гидрологической модели определяются годовые коэффициенты стока и накопления талых вод и предлагаются технические решения по управлению водными ресурсами. С экономической точки зрения проект позволит повысить устойчивость сельского хозяйства и экосистем за счет эффективного использования водных ресурсов, повысить продуктивность орошаемых земель и снизить риск паводков.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның нәтижесінде келесі көрсетікштер есептелді: су қоймаларының тиімді орналасу аудандары; су жинау алаптарының ауданы (орташа 150–300 км²); су қоймаларының болжамды сыйымдылығы (1,5–5,0 млн м³); орташа тереңдігі (6–10 м) бөгет биіктігі (8–12 м. Гидрологиялық модель арқылы еріген қар суының жылдық ағыны мен жинақталу коэффициенттері анықталып, су ресурстарын басқарудың техникалық шешімдері ұсынылады. Экономикалық тұрғыдан жоба су ресурстарын тиімді пайдалану есебінен ауыл шаруашылығы мен экожүйелердің тұрақтылығын арттыруға, суармалы жерлердің өнімділігін арттыруға және су тасқыны қаупін төмендетуге мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : нет

Efficiency (in Kazakh) : жоқ

Field of application (in Russian) : Гидрология, экология и природопользование

Field of application (in Kazakh) : Гидрология, экология және табиғатты пайдалану