The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследований являются функциональные шоколадные изделия на основе козьего и верблюжьего молока, обогащенные биологически активными ингредиентами, включая полиненасыщенные жирные кислоты, продукты пчеловодства, пре- и пробиотики, а также белковые компоненты

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектілері ретінде ешкі және түйе сүті негізіндегі, көптойғыздаған май қышқылдары, ара өнімдері, пре- және пробиотиктер, сондай-ақ ақуыздық компоненттерді қамтыған биологиялық белесенді ингредиенттермен байытылған функционалды шоколад өнімдері қызмет етеді.

Aim of work (in Russian) : Разработка научных основ создания нового специализированного шоколада диетического профилактического питания, с национальным содержанием, на основе комбинации сухого козьего и верблюжьего молока, с добавлением комплекса биологически активных ингредиентов, являющихся алиментарными факторами повышения иммунитета и оптимизации нутритивного статуса населения.

Aim of work (in Kazakh) : Иммунитетті арттырудың және халықтың нутритивтік статусын оңтайландырудың алиментарлық факторлары болып табылатын биологиялық белсенді ингредиенттер кешенін қоса отырып, ұлттық құрамы бар диеталық профилактикалық тамақтануға арналған жаңа мамандандырылған шоколад түрлерін жасаудың ғылыми негіздерін әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Для комплексной оценки пищевой и биологической ценности разрабатываемых шоколадных изделий применяли физико-химические, аналитические и статистические методы анализа. Массовую долю белка определяли по методу Кьельдаля, жира – методом Фолча, влаги – определяли гравиметрическим методом при высушивании до постоянной массы, золы – методом озоления. Содержание углеводов определяли расчетным методом. На основании полученных данных рассчитывали пищевую и энергетическую ценность исследуемых образцов шоколада. Определение жирнокислотного состава проводили методом газовой хроматографии метиловых эфиров жирных кислот после метилирования липидной фракции с использованием метанольного раствора КОН. Аминокислотный состав исследовали методом высокоэффективной жидкостной хроматографии (ВЭЖХ) после предварительного кислотного гидролиза образцов и последующей дериватизации аминокислот. Минеральный состав исследовали после сухого озоления образцов с последующим анализом золы методом атомно-абсорбционной спектрометрии. Все исследования проводились в трёх повторностях. Полученные данные подвергались статистической обработке с использованием стандартных статистических методов. Достоверность различий между средними значениями оценивали при уровне значимости p < 0,05 с применением программного обеспечения Statistica.

Методы исследования (на казахском) : Әзірленіп жатқан шоколад өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығын кешенді бағалау үшін физика-химиялық, аналитикалық және статистикалық талдау әдістері қолданылды. Ақуыздың массалық үлесі Кьельдаль әдісімен, майдың массалық үлесі Фолч әдісімен, ылғалдылықтың массалық үлесі тұрақты массаға дейін кептіру арқылы гравиметриялық әдіспен, ал күлдің массалық үлесі күйдіру әдісімен анықталды. Көмірсулардың құрамы есептеу әдісімен анықталды. Алынған мәліметтер негізінде зерттелетін шоколад үлгілерінің тағамдық және энергетикалық құндылығы есептелді. Май қышқылдары құрамын газды хроматография әдісімен анықтау үшін липидті фракцияны КОН-дың метанолды ерітіндісін пайдаланып метилдендіруден кейін май қышқылдарының метил эфирлерін талдады. Аминқышқылдар құрамы үлгілерді алдын ала қышқылды гидролиздеу және аминқышқылдарды туындыландыру арқылы жоғары тиімді сұйықтық хроматографиясы (ЖТСХ) әдісімен зерттелді. Минералдық құрам үлгілерді құрғақ күйдіру арқылы дайындалған күлді атомдық-абсорбциялық спектрометрия әдісімен талдау арқылы зерттелді. Барлық зерттеулер үш рет қайталанып жүргізілді. Алынған мәліметтер стандартты статистикалық әдістерді қолдану арқылы статистикалық өңеден өткізілді. Орташа мәндер арасындағы айырмашылықтардың сенімділігі Statistica бағдарламалық жасақтамасын қолданып, p < 0,05 маңыздылық деңгейінде бағаланды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработаны четыре рецептуры специализированного шоколада на основе козьего и верблюжьего молока – обогащённые омега-3 жирными кислотами, пчелиным маточным молочком, пробиотическими культурами и высокобелковый с сывороточным белком и гидролизатом коллагена – характеризующиеся сбалансированным химическим составом, стабильными физико-химическими и органолептическими свойствами, а также повышенной биологической ценностью, включая оптимальное содержание макро- и микроэлементов. Кроме того, в рамках исследований была успешно апробирована технология производства шоколада на основе сухого кобыльего молока, обогащённого ресвератролом. Проведена комплексная оценка пищевой и биологической ценности разработанных шоколадных изделий, включающая определение содержания белков, жиров, углеводов, минеральных веществ и витаминов, а также расчёт энергетической ценности. Результаты проведённых исследований опубликованы в рецензируемых научных журналах, включённых в базы Web of Science и Scopus, и были представлены для обсуждения и апробации на Международной научной конференции XX International Scientific Conference (London, Great Britain, 30–31 января 2025 г.).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ешкі және түйе сүті негізінде арнайы мақсаттағы шоколадтың төрт рецептурасы әзірленді – омега-3 май қышқылдарымен, ара сүті, пробиотикалық дақылдармен байытылған, сондай-ақ сарысу ақуызы мен коллаген гидролизаты қосылған жоғарыақуызды шоколад. Олар теңгерімді химиялық құраммен, тұрақты физика-химиялық және органолептикалық қасиеттермен, сонымен қатар макро- және микроэлементтердің онтайлы мөлшерін қамтыған жоғары биологиялық құндылығымен сипатталады. Сонымен қатар, зерттеулер шеңберінде ресвератролмен байытылған құрғақ бие сүті негізінде шоколад өндіру технологиясы сәтті апробациядан өткізілді. Әзірленген шоколад өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығына ақуыз, май, көмірсу, минералды заттар мен витаминдердің құрамын анықтауды, сондай-ақ энергетикалық құндылығын есептеуді қамтытан кешенді баға берілді. Зерттеу нәтижелері Web of Science және Scopus дерекқорларына енгізілген, рецензияланатын ғылыми журналдарда жарияланды және «XX International Scientific Conference» (Лондон, Ұлыбритания, 2025 жылдың 30-31 қаңтары) халықаралық ғылыми конференциясында талқылау және апробациялау үшін ұсынылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основным конструктивным показателем проекта выступает разработка технологии и рецептур новых видов специализированного шоколада, основанных на комбинации сухого козьего и верблюжьего молока с комплексом биологически активных ингредиентов. Ключевым техническим результатом является получение опытных партий продукта с подтвержденными показателями пищевой, энергетической и биологической ценности. Выбор нетрадиционного молочного сырья – козьего и верблюжьего молока – научно обоснован их уникальным нутритивным профилем, включающим повышенное содержание белка, витаминов, минеральных веществ, а также гипоаллергенными и выраженными функционально-профилактическими свойствами.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның негізгі конструктивтік көрсеткіші ретінде құрғақ ешкі және түйе сүті мен биологиялық белесенді ингредиенттер кешенін біріктіру негізінде арнайы мақсаттағы шоколадтың жаңа түрлерінің технологиясы мен рецептураларын әзірлеу көзделеді. Негізгі техникалық нәтиже ретінде тағамдық, энергетикалық және биологиялық құндылығы расталған өнімнің тәжірибелік партияларын алу есептеледі. Дәстүрлі емес сүт шикізаты – ешкі және түйе сүті – таңдауы олардың жоғары ақуыз, витаминдер, минералды заттар мөлшерін қамтыған бірегей нутритивтік профилімен, сондай-ақ гипоаллергендік және айқын функционалды-профилактикалық қасиеттерімен ғылыми негізделген.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Проект имеет высокую эффективность в плане научных инноваций, технологической оптимизации, улучшения экономических показателей за счет использования местных сырьевых ресурсов и удовлетворения растущего спроса на здоровое питание. Он также играет важную социальную роль в улучшении здоровья населения и поддержке национальной экономики путем решения вопросов импортозамещения продуктов массового потребления и специализированного назначения.

Efficiency (in Kazakh) : Бұл жоба ғылыми-инновациялық әлеуеті, технологияны оңтайландыруы, жергілікті шикізат ресурстарын пайдалану арқылы экономикалық көрсеткіштерді жақсартуы және денсаулықты тамақтануға деген өсіп келе жатқан сұранысты қанағаттандыруы тұрғысынан жоғары тиімділікке ие. Сонымен қатар, жоба халықтың денсаулығын нығайту және күнделікті тұтыным мен арнайы мақсаттағы өнімдерді импортты ауыстыру мәселелерін шешу арқылы ұлттық экономиканы қолдау жолымен маңызды әлеуметтік рөл атқарады.

Field of application (in Russian) : Пищевая промышленность, сельскохозяйственная биотехнология, нутрициология.

Field of application (in Kazakh) : Азық-түлік өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы биотехнологиясы, нутрициология.