The object of research, development or design (in Russian) : Детонационное покрытие на основе NiCrAl, подвергнутое дополнительной обработке (термическая обработка, нанокристаллическая обработка, ультразвуковая обработка поверхности, импульсная плазменная обработка).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қосымша өңдеу (термиялық өңдеу, беттік ультрадыбысты нанокристалды өңдеу, импульсті плазмалық өңдеу) жүргізілген NiCrAl негізіндегі детонациялық жабыны.

Aim of work (in Russian) : Определение оптимальных методов обработки (термическая обработка, ультразвуковая нанокристаллическая обработка и импульсная плазменная обработка) для повышения защитных свойств покрытия на основе NiCrAl, полученного методом детонационного напыления.

Aim of work (in Kazakh) : Детонациялық бүрку әдісімен алынған NiCrAl негізіндегі жабынның қорғаныштық қасиеттерін арттыру үшін оңтайлы өңдеу әдістерін (термиялық өңдеу, беттік ультрадыбысты нанокристалды өңдеу және импульстік плазымалық өңдеу) анықтау

Методы исследования (на русском) : • технология поверхностной ультразвуковой нанокристаллической обработки (USNM); • определение шероховатости покрытий на профилометре модели 130; • оценка адгезионной прочности покрытий методом отрыва с использованием автоматического адгезиометра Elcometer 510; • исследование распределения элементов и морфологии поверхности покрытий на сканирующем электронном микроскопе TESCAN MIRA3, оснащённом энергодисперсионным спектрометром INCA Energy 350; • испытание износостойкости покрытий по схеме «шар–диск» на трибометре TRB3; • измерение микротвёрдости покрытий на приборе «Метолаб 502»; • определение интенсивности износа покрытий с помощью профилометра Surtronic S-100 Series.

Методы исследования (на казахском) : - USNM беттік ультрадыбысты нанокристалды өңдеу технологиясы - модель 130 профилометрінде жабындардың кедір-бұдырлығын анықтау - Elcometer 510 автоматты адгезиметрлерінде жұлу әдісімен жабындардың адгезиялық беріктігін бағалау; - INCA Energy 350 энергодисперсиялық спектрометрі бар TESCAN MIRA3 сканерлеуші электронды микроскопында жабын бетінің элементтері мен морфологиясының таралуын зерттеу; - TRB3 трибометріндегі «шар-диск» схемасы бойынша жабындардың тозуға төзімділігін сынау - Метолаб 502 құрылғысында жабындардың микроқаттылығын өлшеу - Surtronic S-100 Series профилометр көмегімен жабындардың тозу қарқындылығын анықтау.

Obtained results and novelty (in Russian) : На основе полученных результатов оптимальным режимом поверхностной ультразвуковой нанокристаллической обработки детонационных покрытий NiCrAl является режим с амплитудой 20 мкм и нагрузкой 20 Н. Эффективность данного режима, выражающаяся в повышении износостойкости детонационных покрытий NiCrAl, объясняется выравниванием микрорельефа поверхности, сформированным в результате ультразвуковой нанокристаллической обработки. Более гладкая и упрочнённая поверхность выделяет меньше тепла при трении, что способствует снижению адгезии продуктов износа и, как следствие, повышает износостойкость при трибологических испытаниях.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алынған нәтижелерге сүйене отырып NiCrAl детонациялық жабындарын беттік ультрадыбысты нанокристалды өңдеудің оңтайлы параметрі: амплитудасы 20мкм және жүктемесі 20Н болатын режим. Осы зерттеу нәтижелірнің оңтайлы шығуы, яғни NiCrAl детонациялық жабындарының тозуға төзімділігінің артуы, ол беттік ультрадыбысты нанокристалды өңдеу арқылы қалыптасқан беттік микрорельефтің тегістелуі және тегіс және қатайған бетте үйкеліс кезінде аз жылу бөлініп, бұл тозу өнімдерінің адгезиясын төмендетуге ықпал етеді және трибологиялық сынауда тозуға төзімділікті арттырады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Улучшая защитные свойства покрытий NiCrAl, можно улучшить экспуатационный срок изделий из металла или стали, применяемых в машиностроительной и энергетической отраслях. Использование разработанных в рамках проекта методов дополнительной обработки (термическая обработка, обработка поверхностного ультразвука нанокристаллом, импульсная плазменная обработка) расширяет область применения детонационных покрытий. Фундаментальные закономерности в материаловедении, полученные в рамках проекта, вносят вклад в развитие науки о поверхностной инженерии в Казахстане.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : NiCrAl жабындарының қорғаныштық қасиеттерін жақсарту арқылы машинажасау және энергетика салаларында қолданылатын метал немесе болаттан жасалатын бұйымдарың экспуатациялық мерзімін жақсартуға болады. Жоба аясында әзірлететін қосымша өңдеу әдістерді (термиялық өңдеу, беттік ультрадыбысты нанокристалды өңдеу, импульсті плазмалық өңдеу) пайдалану детонациялық жабындардың қолдану аясын кеңейтеді. Жоба аясында алынған материалтану бойынша іргелі заңдылықтар Қазақстандағы беттік инженерия ғылымының дамуына үлес қосады.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : не внедрено

Efficiency (in Russian) : Улучшение защитных свойств покрытий NiCrAl может повысить срок эксплуатации изделий из металла или стали, используемых в машиностроении и энергетике.

Efficiency (in Kazakh) : NiCrAl жабындарының қорғаныштық қасиеттерін жақсарту арқылы машинажасау және энергетика салаларында қолданылатын метал немесе болаттан жасалатын бұйымдарың экспуатациялық мерзімін жақсартуға болады

Field of application (in Russian) : Улучшая защитные свойства покрытий NiCrAl, можно увеличить экспуатационный срок изделий из металла или стали, применяемых в машиностроительной и энергетической отраслях.

Field of application (in Kazakh) : NiCrAl жабындарының қорғаныштық қасиеттерін жақсарту арқылы машинажасау және энергетика салаларында қолданылатын метал немесе болаттан жасалатын бұйымдарың экспуатациялық мерзімін жақсартуға болады.