The object of research, development or design (in Russian) : Объектами данного исследования является зеленые насаждения и почвы городской среды городов Атырау и Актау

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бұл зерттеудің нысандары – Атырау және Ақтау қалаларының қалалық ортасындағы жасыл екпелер мен топырақтар.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является оценка современного геоэкологического состояния зеленых насаждений и качества почв городской среды городов Актау и Атырау с помощью ГИС-технологии. Идея проекта заключается в создании Атласа современного геоэкологического состояния зеленых насаждений и почв городских территорий исследуемых городов по результатам лабораторных, полевых, дендрологических и картографических исследований, а также на основе анализа материалов дистанционного зондирования.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – ГАЖ технологияларын қолдана отырып, Ақтау және Атырау қалаларының қалалық ортасындағы жасыл екпелердің қазіргі геоэкологиялық жағдайын және топырақ сапасын бағалау. Жобаның идеясы – зерттелетін қалалардың қалалық аумақтарындағы жасыл екпелер мен топырақтардың қазіргі геоэкологиялық жағдайының атласын зертханалық, далалық, дендрологиялық және картографиялық зерттеулер нәтижелері негізінде, сондай-ақ қашықтан зондтау материалдарын талдау арқылы жасау.

Методы исследования (на русском) : Для геоэкологической оценки сосвременного состояния зеленых насаждений и качества почв городкой среды будут использованы спутниковые карты для выявления процессов нарушенности, а также будут использованы различные тематические карты компонентов окружающей среды. Путем использования данных карт будут проводится полевые, дендрологические исследования, а также будет проведен фитохимический анализ зеленых насаждений и анализ почвы на содержание тяжелых металлов для выявления современного геоэкологическое состояния зеленых насаждений и качества почв городских территорий. Одновременно проводится измерение возраста и роста зеленых насаждений, будет изученены наиболее учтойчивые виды зеленых насаждений к неблагоприятным фактором среды исследуемых городов. Также, будет проведена инвентаризации всех видов зеленых насаждений городов Актау и Атырау, и будет составлен электронный дендроплан, для дальнейшей оценки экологической ситуации городской среды.

Методы исследования (на казахском) : Қалалық ортаның жасыл екпелерінің қазіргі жағдайын және топырақ сапасын геоэкологиялық бағалау үшін бұзылу үдерістерін анықтауда спутниктік карталар, сондай-ақ қоршаған ортаның жекелеген компоненттеріне арналған түрлі тақырыптық карталар қолданылатын болады. Осы карталардың деректерін пайдалану арқылы далалық және дендрологиялық зерттеулер жүргізіліп, жасыл екпелердің фитохимиялық талдауы мен топырақтағы ауыр металдардың құрамына талдау жасалады. Бұл зерттеулер қалалық аумақтардағы жасыл екпелердің қазіргі геоэкологиялық жағдайы мен топырақ сапасын анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жасыл екпелердің жасы мен өсуі өлшеніп, зерттелетін қалаларда қоршаған ортаның қолайсыз факторларына төзімді түрлер анықталатын болады. Ақтау және Атырау қалаларындағы барлық жасыл екпелерге түгендеу жүргізіліп, қалалық ортаның экологиялық жағдайын одан әрі бағалау үшін электрондық дендроплан жасалады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна работы заключается в созданий Атласа современного геоэкологического состояния зеленых насаждений и качества почв в городах Атырау и Актау, разработки системы практических рекомендаций по созданию системы мониторинга зеленых насаждений по результатам анализа дендрологических, фенологических, лабораторных, фитохимических, картографических, полевых исследований и наблюдений по городам Атырау и Актау, позволяющего достичь поставленной цели и задачи проекта. По результатам научного-исследовательского проекта на 2025 год получены следующие результаты: 1) Путем обработки данных составлена база геоданных по городам Атырау и Актау, полученных из метеостанции и космоснимков дистанционного зондирования; 2) По результатам полевых и дендрологичесих исследовний по городам Атырау и Актау, полученны новые данные о современном экологическом состояний зеленых насаждений, городской среды и возрастов деревьев; 3) Впервые проведена инвентаризация зеленных насаждений и составлен паспорт парков, аллеи, скверов, некоторых микрорайонов исследуемых городов; 4) Впервые были составлены электронные дендропланы зеленых насаждений парков, аллеи, скверов, некоторых микрорайонов городов Актау и Атырау; 5) Опубликованы 2 (две) научные статьи в отечественных журналах включенных в перечень ККСНВО МНВО РК в 2 список.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыстың жаңашылдығы Атырау және Ақтау қалаларындағы жасыл екпелердің қазіргі геоэкологиялық жағдайы мен топырақ сапасының Атласын жасауда, сондай-ақ Атырау және Ақтау қалалары бойынша дендрологиялық, фенологиялық, зертханалық, фитохимиялық, картографиялық, далалық зерттеулер мен бақылаулардың нәтижелері негізінде жасыл екпелер мониторинг жүйесін құруға арналған практикалық ұсынымдар жүйесін әзірлеуде көрініс табады. Бұл жобаның мақсаты мен міндеттеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Ғылыми-зерттеу жобасы аясында 2025 жылға алынған нәтижелер: 1) Деректерді өңдеу арқылы метеостанциядан және қашықтан зондтау ғарыштық суреттерінен алынған мәліметтер негізінде Атырау және Ақтау қалалары бойынша геодеректер базасы жасалды; 2) Атырау және Ақтау қалаларында жүргізілген далалық және дендрологиялық зерттеулер нәтижесінде жасыл екпелердің қазіргі экологиялық жағдайы, қалалық орта және ағаштардың жас ерекшеліктері туралы жаңа деректер алынды; 3) Зерттелетін қалалардағы парктердің, аллеялардың, скверлердің және кейбір шағын аудандардың жасыл екпелеріне алғаш рет инвентаризация жүргізіліп, олардың паспорттары жасалды; 4) Ақтау және Атырау қалаларындағы парктер, аллеялар, скверлер және кейбір шағын аудандардың жасыл екпелерінің электрондық дендропландары алғаш рет жасалды; 5) ҚР ҒЖБМ ҒЖБССКК тізіміне енген отандық журналдардың 2-тізіміндегі журналдарда 2 (екі) ғылыми мақала жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Ожидаемый социально-экономический эффект будет заключаться в улучшении экологического состояния и повышению устойчивости зеленых насаждений городов Актау и Атырау к неблагоприятным условиям среды и антропогенной нагрузке.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Күтілетін әлеуметтік-экономикалық тиімділік Ақтау және Атырау қалаларындағы жасыл екпелердің экологиялық жағдайын жақсартуға және оларды қоршаған ортаның қолайсыз жағдайлары мен антропогендік жүктемеге төзімділігін арттыруға негізделеді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Результаты проекта успешно подтверждены на полевом уровне и проходят этап апробации в рамках ГИС-технологии. Достоверность полученных данных о современном геоэкологическом состоянии зеленых насаждений подтверждена комплексными дендрологическими, полевыми исследованиями. В настоящее время разрабатываются методические рекомендации для дальнейшего применения результатов в мониторинге городской среды. Разработанная ГИС-методика имеет высокий потенциал внедрения в природоохранные организации городского, областного уровня для повышения эффективности управления зелёными насаждениями и улучшения экологической ситуации в городах Атырау и Актау.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері далалық деңгейде табысты расталып, ГИС-технологиясы аясында апробация кезеңінен өтуде. Жасыл екпелердің қазіргі геоэкологиялық жағдайы туралы алынған деректердің шынайылығы кешенді дендрологиялық және далалық зерттеулер арқылы дәлелденді. Қазіргі уақытта зерттеу нәтижелерін қалалық ортаны мониторингте қолдану үшін әдістемелік ұсынымдар дайындалуда. Әзірленген ГИС-әдістеме Атырау және Ақтау қалаларындағы жасыл екпелерді басқару тиімділігін арттыру және экологиялық жағдайды жақсарту мақсатында қалалық және облыстық деңгейдегі табиғат қорғау ұйымдарына енгізуге жоғары әлеуетке ие.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов: экологический мониторинг, контроль качества окружающей среды, управление устойчивым развитием городов, охрана окружающей среды, лесное хозяйство

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану саласы: экологиялық мониторинг, қоршаған ортаның сапасын бақылау, қалалардың тұрақты дамуын басқару, қоршаған ортаны қорғау, орман шаруашылығы.