The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются действующие участки железных дорог с различными системами интервального регулирования движения поездов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зеттеу нысаны – пойыздар қозғалысын интервалды реттеудің әртүрлі жүйелері пайдаланылатын қолданыстағы теміржол телімдері.

Aim of work (in Russian) : Исследование влияния систем интервального регулирования движения поездов на пропускную способность железнодорожных линий, и разработка рекомендаций по оценке эффективности существующих систем на сети железных дорог Республики Казахстан.

Aim of work (in Kazakh) : Пойыздар қозғалысын интервалды реттеу жүйелерінің теміржол желілерінің өткізу қабілетіне әсерін зерттеу және Қазақстан Республикасының теміржол желісіндегі қолданыстағы жүйелердің тиімділігін бағалау бойынша ұсынымдар әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : При выполнении данного этапа исследования был использован взаимосвязанный комплекс аналитических, сравнительных и имитационно-моделирующих методов исследования. Моделирование пропускной способности участка железной дороги выполнено с применением математических расчетов и дискретно-событийного моделирования. Для повышения реалистичности использовался стохастический подход с применением нормального, экспоненциального и эмпирического типов распределений. Выполнение сравнительного анализа трех видов систем интервального регулирования движения поездов осуществлялось с применением графо-аналитических и статистических методов. Таким образом, применение математического моделирования, имитационных экспериментов и статического анализа позволило количественно оценить влияние систем управления движением поездов на пропускную способность железнодорожных линий.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеудің осы кезеңін орындау барысында өзара байланысты аналитикалық, салыстырмалы және имитациялық-модельдеу әдістерінің кешені қолданылды. Теміржол телімінің өткізу қабілеттілігі математикалық есептеулер мен дискретті-оқиғалық модельдеу арқылы жүзеге асырылды. Нәтиженің шынайылығын арттыру мақсатында нормальды, экспоненциалды және эмпирикалық үлестірім түрлерін қолдану арқылы стохастикалық тәсіл пайдаланылды. Пойыз қозғалысын интервалды реттеудің үш түрін салыстырмалы талдау графо-аналитикалық және статистикалық әдістерді қолдану арқылы жүргізілді. Осылайша, математикалық модельдеу, имитациялық эксперименттер және статистикалық талдау тәсілдерін қолдану пойыз қозғалысын басқару жүйелерінің теміржол желілерінің өткізу қабілетіне әсерін сандық тұрғыда бағалауға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследования разработана модель оценки пропускной способности железнодорожного участка при различных системах интервального регулирования движения поездов. Впервые в формулу расчета пропускной способности был введен дополнительный параметр, учитывающий влияние случайных задержек передачи разрешения на движение, что позволило повысить точность оценки фактической пропускной способности. Проведено количественное сравнение межпоездных интервалов и производительности систем с учетом стохастических факторов. Впервые для анализа влияния неопределенностей был применен метод стохастического моделирования с использованием нормального, экспоненциального и эмпирического типов распределений. Установлено, что система интервального регулирования движения поездов на базе радиоканала обеспечивает минимальный интервал и наибольшую пропускную способность при сохранении требуемого уровня безопасности. Научная новизна работы заключается в комплексном применении математического, имитационного и статистического моделирования для количественной оценки влияния случайных факторов на эффективность различных систем интервального регулирования движения поездов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде пойыздар қозғалысын интервалды реттеудің әртүрлі жүйелерінде теміржол телімінің өткізу қабілетін бағалау моделі әзірленді. Алғаш рет қозғалысқа рұқсат беру кезіндегі кездейсоқ кідірістердің әсерін ескеретін қосымша параметр телімнің өткізу қабілетін есептеу формуласына енгізіліп, нақты өткізу қабілетін бағалау дәлдігі артты. Стохастикалық факторларды ескере отырып, пойызаралық интервалдар мен жүйелердің түрлеріне салыстырмалы талдау жүргізілді. Белгісіздіктердің әсерін талдау үшін алғаш рет нормалды, экспоненциалды және эмпирикалық үлестірім түрлерін қолданатын стохастикалық модельдеу әдісі пайдаланылды. Радиоканал негізінде пойыздар қозғалысын интервалды реттеу жүйесі ең аз интервал мен ең жоғары өткізу қабілетін қамтамасыз ететіні анықталды. Зерттеудің ғылыми жаңалығы – пойыздар қозғалысын интервалды реттеу жүйелерінің тиімділігіне кездейсоқ факторлардың әсерін сандық тұрғыда бағалау үшін математикалық, имитациялық және статистикалық модельдеу әдістерін кешенді түрде қолдану болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели исследования отражают характеристики железнодорожных участков и параметров систем интервального регулирования. В работе учитывались длина блок-участков, средняя скорость движения поездов, время занятия и освобождения блок-участков, а также интервалы безопасности и задержки при передаче разрешения на движение. На основе этих данных определялась пропускная способность и производительность каждой системы. Проведенный анализ показал, что система интервального регулирования движения поездов на базе радиоканала обеспечивает наилучшее соотношение между технической сложностью, затратами на внедрение и эксплуатационными преимуществами, обеспечивая максимальную эффективность использования железнодорожной инфраструктуры.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеудің негізгі конструктивтік және техникалық-экономикалық көрсеткіштері теміржол учаскелерінің сипаттамалары мен пойыздар қозғалысын интервалды реттеу жүйелерінің параметрлерін қамтиды. Жұмыста блок-учаскелердің ұзындығы, пойыздардың орташа қозғалыс жылдамдығы, блок-учаскелерге кіру және босату уақыты, сондай-ақ қозғалысқа рұқсат беру кезіндегі қауіпсіздік интервалдары мен кідірістер ескерілді. Осы деректер негізінде әр жүйенің өткізу қабілеті мен өнімділігі анықталды. Жүргізілген талдау радиоканал негізіндегі пойыздар қозғалысын интервалды реттеу жүйесі техникалық күрделілік, енгізу шығындары және пайдалану артықшылықтарының оңтайлы арақатынасын қамтамасыз етіп, теміржол инфрақұрылымын пайдаланудың ең жоғары тиімділігін беретінін көрсетті.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проведенного исследования заключается в разработке научно обоснованных подходов к анализу и оценке систем интервального регулирования движения поездов. Предложенная модель позволила более точно определить пропускную способность железнодорожного участка, выявить преимущества и ограничения различных систем управления движением. Учет стохастических факторов повысил достоверность результатов и обеспечил возможность более надежного прогнозирования эксплуатационной устойчивости. Полученные результаты могут быть использованы для совершенствования цифровых технологий управления движением и повышения эффективности функционирования железнодорожного транспорта.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеудің тиімділігі пойыздар қозғалысын интервалды реттеу жүйелерін талдау мен бағалаудың ғылыми негізделген тәсілдерін әзірлеуде маңыздылығын көрсетті. Ұсынылған модель теміржол телімінің өткізу қабілетін дәлірек анықтауға, қозғалысты басқарудың әртүрлі жүйелерінің артықшылықтары мен шектеулерін айқындауға мүмкіндік берді. Стохастикалық факторларды ескеру – нәтижелердің нақтылығын арттырып, пайдалану тұрақтылығын жоғары деңгейде сенімді болжауға мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер пойыздар қозғалысын басқарудың цифрлық технологияларын жетілдіру және теміржол көлігінің жұмыс тиімділігін арттыру үшін пайдаланылуы мүмкін.

Field of application (in Russian) : Полученные результаты могут быть использованы при проектировании и моделировании систем сигнализации, централизации и блокировки, в процессе оценки пропускной способности существующих участков железных дорог, а также в научно-исследовательских и учебных целях.

Field of application (in Kazakh) : Алынған нәтижелер белгі беру, орталықтандыру және блоктау жүйелерін жобалау мен модельдеу барысында, қолданыстағы теміржол телімдерінің өткізу қабілетін бағалау процессінде, сонымен қатар ғылыми-зерттеу және оқу мақсаттарында пайдаланылуы мүмкін.