The object of research, development or design (in Russian) : Галактические горячие сверхгиганты

The object of research, development or design (in Kazakh) : Галактикалық ыстық сверхгиганттар

Aim of work (in Russian) : Создание методики определения фундаментальных параметров галактических горячих сверхгигантов, основанной на комплексном подходе, который сочетает анализ существующих данных с получением новых наблюдений.

Aim of work (in Kazakh) : Қолданыстағы деректерді талдауды жаңа бақылауларды алумен біріктіретін кешенді тәсілге негізделген галактикалық ыстық сверхгиганттардың іргелі параметрлерін анықтау әдістемесін құру.

Методы исследования (на русском) : Фотометрические и спектральные наблюдения (ТШАО, Обсерватория Ассы-Тургень, обсерватория TCO); сбор информации о расстояниях и пространственном положении (Gaia EDR3/DR3); обработка данных (IRAF, MIDAS, Python); анализ спектральных данных (собственный код на Python и IRAF) и собственный код для SED-моделей.

Методы исследования (на казахском) : Фотометриялық және спектрлік бақылаулар (ТШАО, Ассы-Түрген обсерваториясы, TCO обсерваториясы); қашықтықтар мен кеңістіктегі орналасу туралы деректерді жинау (Gaia EDR3/DR3); деректерді өңдеу (IRAF, MIDAS, Python); спектрлік деректерді талдау (Python және IRAF бағдарламаларында әзірленген жеке кодтар) және SED-модельдерге арналған жеке кодты пайдалану.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана и апробирована оригинальная методика определения фундаментальных параметров (Teff, L, log g) горячих галактических сверхгигантов, основанная на совмещении астрометрических, фотометрических и спектроскопических данных. Проведён перерасчёт расстояний с учётом систематических смещений параллаксов Gaia EDR3/DR3, реализованный в собственном статистическом модуле на языке Python. Создан каталог из объектов с обновлёнными, статистически скорректированными расстояниями. Построены новые эмпирические зависимости между эквивалентными ширинами (EW) диагностических спектральных линий и эффективной температурой (Teff), позволившие определять параметры звёзд по наблюдаемым спектрам среднего разрешения. В частности, получены калибровочные соотношения для линий Fe II 5316 Å, C II 6578 Å, Si II 6347 Å, O I 7772–7775 Å и отношения He I 4471 / Mg II 4482 Å. Также, проведено исследование фотометрической и спектральной переменности ряда объектов с эмиссионными компонентами в линии Hα, демонстрирующих нестационарные проявления звёздного ветра.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұлдыздардың негізгі параметрлерін (Teff, L, log g) анықтауға арналған түпнұсқа әдістеме әзірленіп, сынақтан өткізілді. Бұл әдістеме астрометриялық, фотометриялық және спектроскопиялық деректерді біріктіруге негізделген. Gaia EDR3/DR3 параллакстарындағы жүйелік ығысулары ескеріліп, қашықтықтар қайта есептелді; есептеу Python тілінде жасалған жеке статистикалық модуль арқылы жүзеге асырылды. Нәтижесінде жаңартылған және статистикалық тұрғыда түзетілген қашықтықтары бар нысандар каталогы құрылды. Диагностикалық спектрлік сызықтардың эквиваленттік ендері (EW) мен тиімді температурасы (Teff) арасындағы жаңа эмпирикалық тәуелділіктер анықталды, бұл орташа айырымдылықтағы спектрлер бойынша жұлдыз параметрлерін бағалауға мүмкіндік берді. Атап айтқанда, Fe II 5316 Å, C II 6578 Å, Si II 6347 Å, O I 7772–7775 Å және He I 4471 / Mg II 4482 Å сызықтарына арналған калибрлеу қатынастары алынды. Сонымен қатар, Hα сызығындағы эмиссиялық компоненттері бар бірқатар нысандардың фотометриялық және спектрлік айнымалылығы зерттелді, олар жұлдыз желінің тұрақсыз көріністерін көрсетеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные автоматизированные скрипты и статистические модули на Python обеспечили ускорение обработки и анализа данных, включая перерасчёт расстояний по Gaia EDR3/DR3 и построение калибровочных зависимостей между эквивалентными ширинами спектральных линий и эффективной температурой. Публикация методики и кода в открытом доступе (репозиторий GitHub) обеспечивает возможность многократного использования разработанных инструментов в последующих исследованиях без дополнительных затрат, способствуя экономии ресурсов и расширению научной репликации полученных результатов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Python тілінде әзірленген автоматтандырылған скрипттер мен статистикалық модульдер деректерді өңдеу мен талдау үдерісін жеделдетуге мүмкіндік берді. Олардың көмегімен Gaia EDR3/DR3 деректері бойынша қашықтықтар қайта есептеліп, спектрлік сызықтардың эквиваленттік ендері мен тиімді температурасы арасындағы калибрлеу тәуелділіктері тұрғызылды. Әдістеме мен кодтың ашық қолжетімді түрде (GitHub репозиторийінде) жариялануы әзірленген құралдарды кейінгі зерттеулерде қосымша шығынсыз бірнеше рет пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл ресурстарды үнемдеуге және алынған нәтижелердің ғылыми репликациясын кеңейтуге ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Астрофизика.

Field of application (in Kazakh) : Астрофизика.