The object of research, development or design (in Russian) : Виды рода Aegilops L., растущих в Казахстане

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстанда өсетін Aegilops L. туысы түрлері

Aim of work (in Russian) : Изучение генетического разнообразия видов рода Aegilops L., растущих в Казахстане, с использованием методов ботаники и молекулярной генетики.

Aim of work (in Kazakh) : Ботаника және молекулалық генетика әдістерін қолдана отырып, Қазақстанда өсетін Aegilops L. туысы түрлерінің генетикалық алуантүрлілігін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Выделение ДНК, электрофорез в 1,5 % агарозном геле, электрофорез в полиакриламидном геле, полимеразная цепная реакция. ДНК-генотипирование с использованием SSR-маркеров, ДНК-баркодирование с использованием ITS-маркера. Полевые опыты.

Методы исследования (на казахском) : ДНҚ бөлу, 1,5% агарозды гель электрофорезі, полиакриламидті гель электрофорезі, полимеразды тізбекті реакция. SSR маркерлерінің көмегімен ДНҚ генотиптеу, ITS маркері арқылы ДНҚ-баркодтау. Далалық тәжірибелер.

Obtained results and novelty (in Russian) : Составлены маршруты ботанических экспедиций с целью сбора видов Aegilops L. (Ae. cylindrica, Ae. crassa, Ae. tauschii, Ae. triuncialis, Ae. juvenalis), произрастающих на юго-востоке Казахстана. В результате экспедиционных выездов, проведённых в 2025 году, собраны 9 популяций Ae. cylindrica и 4 популяции Ae. triuncialis. Проведена фенотипическая и фенологическая оценка 29 видов Aegilops L. коллекции, выращенной в Алматинской области, включая 4 вида, произрастающих в Казахстане. Из двух видов рода Aegilops выделена ДНК методом CTAB (цетилтриметиламмоний бромид) в трёхкратной повторности для проведения генетических анализов с использованием SSR- и ITS-маркеров. Завершена оптимизация условий полимеразной цепной реакции (ПЦР) для 20 SSR-маркеров пшеницы, локализованных на хромосомах 1D–7D. Оптимизированные параметры будут применены при дальнейшем генотипировании видов Aegilops. Начаты работы по генотипированию двух видов эгилопсов — Ae. cylindrica и Ae. triuncialis, а также по определению нуклеотидных последовательностей их хлоропластных геномов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанның оңтүстік-шығысында өсетін Aegilops L. (Ae. cylindrica, Ae. crassa, Ae. tauschii, Ae. triuncialis, Ae. juvenalis) түрлерін жинау үшін ботаникалық экспедициялардың маршруттары құрылды. 2025 жылы жүргізілген экспедициялық сапарлар нәтижесінде Ae. cylindrica 9 популяциясы және Ae. triuncialis 4 популяциясы жиналды. Алматы облысында өсірілген коллекциядан Aegilops 29 түріне, оның ішінде Қазақстанда өсетін 4 түріне фенотиптік және фенологиялық бағалау жүргізілді. SSR және ITS маркерлерін пайдаланып генетикалық талдау үшін үш данада CTAB (цетилтриметиламмоний бромиді) әдісін қолдана отырып, Aegilops туысының екі түрінен ДНҚ бөлінді. 1D-7D бидай хромосомаларында орналасқан бидайдың 20 SSR-маркерлері үшін полимеразды тізбекті реакция (ПТР) шарттары оңтайландырылды. Оңтайландырылған шарттар Aegilops түрлерін одан әрі генотиптеу кезінде қолданылады. Aegilops екі түрін – Ae. cylindrica және Ae. triuncialis генотиптеу және олардың хлоропласт геномдарының нуклеотидтік тізбегін анықтау жұмыстары басталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Сформированная коллекция эгилопсов, включая четыре (4) вида рода Aegilops L., растущих в Казахстане.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстанда өсетін Aegilops L. туысының төрт (4) түрін қоса алғанда, эгилопстардың қалыптасқан коллекциясы.

Level of implementation (in Russian) : Отложенный эффект.

Level of implementation (in Kazakh) : Кейінге қалдырылған әсер.

Efficiency (in Russian) : Изучение современного распространения и генетического разнообразия видов рода Aegilops L., произрастающих на территории Казахстана, имеет значение для повышения эффективности селекционных программ и сохранения биологического разнообразия.

Efficiency (in Kazakh) : Қазақстан аумағында өсетін Aegilops L. туысы түрлерінің қазіргі таралуы мен генетикалық алуантүрлілігін зерттеу селекциялық бағдарламалардың тиімділігін арттыру және биологиялық алуантүрлілікті сақтау үшін маңызды.

Field of application (in Russian) : генетика, геномика, селекция растений, экология

Field of application (in Kazakh) : генетика, геномика, өсімдіктер селекциясы, экология