The object of research, development or design (in Russian) : Казахи Тарбагатая в конце ХІХ - начале ХХІ в.

The object of research, development or design (in Kazakh) : ХІХ-ХХI ғ. басындағы Тарбағатай өңірі қазақтары

Aim of work (in Russian) : Содействовать укреплению национальных интересов казахского народа и исторической целостности Республики Казахстан путем комплексного историко-этнографического изучения этнокультурных особенностей казахов Тарбагатайского региона XIX-начала XXI вв.

Aim of work (in Kazakh) : ХІХ-ХХI ғ. басындағы Тарбағатай өңірі қазақтарының этномәдени ерекшеліктерін тарихи-этнографиялық тұрғыда кешенді зерттеу арқылы қазақ халқының ұлттық мүдделері мен Қазақстан Республикасының тарихи тұтастығының нығаюына ат салысу.

Методы исследования (на русском) : В качестве единственного эффективного пути локального этнографического исследования использовались проблемно-хронологический, сравнительно-исторический подходы. В частности, систематизация сравнительных данных послужила основой для определения результатов, возникающих в результате контакта и его влияния между локальной этнографической группой и другими представителями этнической принадлежности. Для выявления устойчивых и изменчивых элементов ритуала использовались данные смежных с этнографией дисциплин (социология, лингвистика, фольклористика, религиоведение).

Методы исследования (на казахском) : Локальдық этнографиялық зерттеудегі бiрден-бiр тиiмдi жолы ретiнде проблемалық-хронологиялық, салыстырмалы-тарихилық тәсiлдер қолданылды. Әсiресе, салыстырмалы мәлiметтердi жүйелеу локальды этнографиялық топ пен оған жапсарлас жатқан басқа ру-тайпалар мен этникалық байланыста болған өгей жұрт өкілдері арасындағы байланыс пен оның әсері, салдарынан туындайтын нәтижелерді анықтауға негiз болды. Ғұрыптың тұрақты және өзгеріске ұшыраған элементтерін анықтау үшін этнографиямен сабақтас пәндердің (социология, лингвистика, фольклористика, дінтану) мәліметтері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. М.К. Егізбаева и Д. Катран на основе материалов Тарбагатайского региона подготовили учебное пособие под названием «Традиционное мировоззрение казахов» для студентов образовательной программы «6В02211 – Этнология и антропология» и был присвоен гриф учебно-методического объединения Республиканского учебно-методического совета. 2. На учебное пособие «Традиционное мировоззрение казахского народа» получено авторское свидетельство на интеллектуальную собственность через сайт «Kazpatent.kz» от 24 декабря 2024 года, № 52907. 3. В рамках проекта был проведён опрос среди жителей городов Усть-Каменогорск и Семей с целью изучения степени сохранности и особенностей семейных обычаев, в результате чего были собраны ценные материалы. 4. Ведущие музеи города Усть-Каменогорска — Восточно-Казахстанский областной архитектурно-этнографический и природно-ландшафтный музей-заповедник, Восточно-Казахстанский областной историко-краеведческий музей, Восточно-Казахстанский областной музей искусств, а также экспозиции и фонды краеведческого музея города Семей — были изучены, проведена классификация и фотофиксация древних экспонатов и артефактов. На основе музейных материалов готовится статья для журнала, индексируемого в базе Scopus. 5. В результате полевой экспедиции были собраны этнографические материалы по семейным обычаям и материальной культуре тарбагатайских казахов, а также выявлена степень их сохранности среди сельских жителей Восточно-Казахстанской области.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. М.Қ. Егізбаева және Д.Қатран Тарбағатай өңірі мәліметтерінің негізінде «Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы» атты «6В02211-Этнология және антропология» білім беру бағдарламасының студенттеріне арналған оқу құралын даярлады және Республикалық оқу-әдістемелік кеңестің оқу-әдістемелік бірлестігі грифі берілді. 2. «Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы» атты оқу құралына «Kazpatent.kz» сайты арқылы зияткершілік меншік құқығына авторлық куәлік алынды. 2024 жылғы «24» желтоқсан № 52907 3. Жоба аясында Өскемен, Семей қалаларының тұрғындары арасынан отбасылық әдет-ғұрыптардың сақталу дәрежесі мен ерекшеліктері туралы сауалнама жүргізіп, құнды деректер жинақталды. 4. Өскемен қаласының басты музейлері - Шығыс Қазақстан облыстық сәулет-этнографиялық және табиғи-ландшафтық музей-қорығы, Шығыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейі, Шығыс-Қазақстан облыстық өнер музейлері және Семей қаласындағы өлкетану музейінің экспозициясы мен қорларында сақтаулы тұрған көне экспонаттар мен жәдігерлер сараланып, сыныпталды, фотофиксация жасалынды және музей материалдары негізінде скопус базасындағы журналға мақала дайындалу үстінде. 5. Далалық экспедиция нәтижесінде Тарбағатай қазақтарының отбасылық әдет-ғұрыптары мен материалдық мәдениеті бойынша этнографиялық мұралар жиналды және Шығыс Қазақстан облысының ауыл тұрғындары арасында олардың сақталу дәрежесі анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проанализирована степень сохранности семейных обычаев тарбағатайских казахов (свадебных традиций, обрядов, связанных с рождением и воспитанием детей, похоронных обрядов, а также запретов и поверий, касающихся женщин).

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Тарбағатай қазақтарының отбасылық әдет-ғұрыптарының (үйлену, бала туу және оның тәрбиесі, өлік жөнелту, әйелге қатысты тиымдар мен ырымдар) сақталу дәрежесі сараланды

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования используются в лекциях по дисциплинам «Традиционное мировоззрение казахского народа», «Традиционная материальная культура казахского народа» и «Духовная культура казахского народа», преподаваемым студентам и магистрантам образовательной программы «Этнология и антропология». На основе результатов исследования был издан учебное пособие под названием «Традиционное мировоззрение казахского народа».

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері «Этнология және антропология» білім беру бағдарламасының студенттері мен магистранттарына оқылатын «Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы», «Қазақ халқының дәстүрлі материалдық мәдениеті», «Қазақ халқының рухани мәдениеті» атты пәндердің дәрістеріне қолданылуда. Зерттеу нәтижелерінің негізінде «Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы» атты оқу құралы жарық көрді.

Efficiency (in Russian) : Материалы достигнутых результатов можно использовать в области казахской этнографии, духовной и материальной культуры казахского народа и истории Казахстана, преподавания специальных курсов в высших учебных заведениях и др.

Efficiency (in Kazakh) : Қазақстан халқының тарихи білімін көтеріп, өзінің тарихы мен мәдениетіне ұқыптылықпен қарауға, қазіргі геосаяси жағдайдың күрделенуі жағдайындағы қазақ халқының ұлттық мүдделерінің және Қазақстан Республикасының тұтастығының нығаюына әсерін тигізетіндігінде.

Field of application (in Russian) : Полученные материалы используются в учебном процессе университетов, а также в деятельности научно-исследовательских институтов в области этнологии, антропологии и культурологии.

Field of application (in Kazakh) : Алынған материалдар университеттердің оқу процесінде, этнология және антропология, мәдениеттану саласындағы ғылыми-зерттеу институттарының қызметінде ұсынылады.