Inventory number IRN Number of state registration
0325РК00438 AP26199787-KC-25 0125РК00501
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Краткие сведения Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 2
International publications: 0 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 0
Patents Amount of funding Code of the program
0 28487115 AP26199787
Name of work
Машхур Жусип и духовные ценности
Type of work Source of funding Report authors
Fundamental Баратова Мухаббат Нуржауовна
0
0
1
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МНВО РК
Full name of the service recipient
Некоммерческое акционерное общество "Торайгыров университет"
Abbreviated name of the service recipient НАО "Торайгыров университет"
Abstract

История казахской литературы, в литературоведении, очевидно, одна из наиболее малоизученных ранее областей – это связь восточной и казахской литературы. Этот проект предполагает углубленное изучение творчества известного поэта Машхур Жусип Копеева, который был начат только в недавние годы, и раскрытие благотворного влияния восточной литературы на поэта, а значит, и на казахскую литературу в целом.

Қазақ әдебиеті тарихы, әдебиеттану ғылымында бұрын мүлде аз зерттелген саланың бірі шығыс пен қазақ әдебиеті байланысы екені анық. Бұл жобада кейінгі жылдары ғана қолға алына бастаған белгілі ақын Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы шығармашылығын тереңдей зерттеу, әрі әлемдегі рухани қазынаның аса бір бай тармағы шығыс әдебиетінің ақынға, сол арқылы жалпы қазақ әдебиетіне тигізген игі ықпалын ашу көзделеді.

Практически все стихи, дастаны Машхур Жусипа, подчиненные одной общей идее, идее поиска добра, источника истины, поклонения Аллаху, вместе с определением того, что религиозная тема для поэта является весомым, доказывают, что его роль в развитии казахской литературы в целом значительна. Таким образом, в этом проекте была поставлена цель связать стихи и дастаны поэта с Библией, Кораном и литературой мусульманских стран, средневековой тюркской литературой и др. Целью исследования творчества Машхур Жусипа является популяризация жанрового характера стихов, дастанов поэта, его роли в обосновании идейной, тематической специфики произведения; расширение поля реализма в казахской литературе, овладение темой религии, создание эпического образа, оценивая его художественную специфику.

Мәшһүр Жүсіп өлеңдерінің, дастандарының бәрі дерлік ортақ бір идеяға, ізгілік, ақиқат көзін іздеу, Аллаға сыйыну идеясына бағындырылуы ақын үшін діни тақырыптың салмағы алабөтен екендігін анықтаумен бірге оның жалпы қазақ әдебиетін дамытудағы рөлі елеулі екенін де дәлелдей түседі.Сөйтіп, бұл жобада өлеңдері мен дастандарын Інжілмен, Құранмен және кейінгі зерттеулерден көріне бастаған мұсылман елдері әдебиетімен, ортағасырлық түркі әдебиетімен т.б. байланыстыра қарау мақсаты қойылды.Мәшһүр Жүсіп шығармашылығын зерттеу арқылы, ақын өлеңдерінің, дастандарының жанрлық сипатын, туындының идеялық, тақырыптық ерекшелігін негіздеудегі рөлін таныту; өлеңдерінің, дастандарының көркемдік ерекшелігін бағамдай отырып, қазақ әдебиетіндегі реализм өрісін кеңейту, дін тақырыбын игеру, эпикалық образ жасау, тарихын дәйектеу мақсаты тұр.

В проекте используются различные научно-исследовательские методы: сравнительно-исторический, функционально-исторический, толкование, рассуждение, обзорный, художественный анализ, аналитический, структурная систематизация, описательно-повествовательная. Исследовательская группа проекта всесторонне использует современные методы и приемы литературоведения, востоковедения и т.д., передовые тенденции и междисциплинарные тренды фундаментальных исследований в области гуманитарных наук.

Жобада түрлі ғылыми-зерттеушілік әдістер қолданылады: тарихи-салыстырмалы, тарихи-функционалдық, түсіндіру, талқылау, шолу, көркемдік талдау, аналитикалық, құрылымдық-жүйелiлiк, сипаттамалық-баяндамалық. Жобаның зерттеу тобы әдебиеттану, шығыстану т.б. ғылымының заманауи әдiс-тәсiлдерiн, гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі зерттеулердің озық үрдiстер мен пәнаралық трендтердi жан-жақты қолданады.

Исследована жизнь и творчество Машхур Жусипа. Путем анализа нераскрытых аспектов стихов и дастанов Машхур Жусипа, было проведено специальное исследование жанровых, стилевых, художественных и других особенностей его произведений. Через исследование мастерства и творческих поисков поэта, были научно обоснованы жанровые, стилевые, художественные и другие особенности, роль традиций, национальный колорит, преемственность традиций и образность в литературном процессе. Проведено специальное исследование о взаимосвязи творчества известного казахского поэта Машхур Жусипа с древневосточной, в частности древнетюркской литературной традицией. Анализирована роль традиции, взаимосвязь, созвучие и актуальность между древневосточной, древнетюркской литературой и его творчеством. Было рассмотрено, как и насколько исламская религия оказала влияние на творчество Машхур Жусипа, выдающегося представителя отечественной духовности конца XIX и начала XX века, в восточной и казахской литературе. Было опубликовано 2 (две) статьи в журналах, рекомендованных КОКСНВО МНВО РК.

Мәшһүр Жүсіптің өмірі мен шығармашылығы зерттелді. Мәшһүр Жүсіп өлеңдерінің, дастандарының ашылмаған қыр-сырын сараптай отырып, ақын шығармаларының жанрлық, стильдік, көркемдік т.с.с. ерекшеліктері арнайы сараланды. Мәшһүр Жүсіп шеберлігін, ізденістерін саралау арқылы, әдеби процестегі ақынның жанрлық, стильдік, көркемдік т.с.с. ерекшеліктерін, дәстүр тағылымын, ұлттық өрнек, дәстүр сабақтастығын, бейнелілік мәнін ғылыми тұрғыдан дәйектелді.Көне шығыс, оның ішінде ежелгі түркі әдебиеті дәстүрі мен қазақтың белгілі ақыны Мәшһүр Жүсіптің шығармашылығына байланысты арнайы зерттеу жасалды. Ондағы дәстүр рөлі, көне шығыс, ежелгі түркі әдебиеті арасындағы байланыс, үндестік, өзектестік сарапталды. Шығыс және қазақ әдебиетіне, XIX ғасырдың соңғы ширегі мен ХХ ғасыр басындағы отандық руханияттың көрнекті өкілі Мәшһүр Жүсіп шығармашылығына ислам дінінің қалай, һәм қаншалықты ықпал жасағаны қарастырылды. ҚР ҒЖБМ ҒЖБССҚК ұсынылған журналдарда 2 (екі) мақала жарияланды.

Этот проект посвящается решению важных проблем социальных и общественно-гуманитарных наук Республики Казахстан.

Бұл жоба Қазақстан Республикасының әлеуметтік және қоғамдық-гуманитарлық ғылымдардың өзекті мәселелерін т.б. шешуге арналады.

Не внедрено.

Енгізілген жоқ.

Данная работа носит теоретический характер и затрагивает фундаментальные проблемы отраслей гуманитарных наук.

Бұл жұмыс теориялық сипатқа ие және гуманитарлық ғылымдар салаларының іргелі мәселелерін қарастырады.

Результаты исследований посвящены общекультурным деятелям, учителям школ, студентам, магистрантам и докторантам вузов, исследователям в области литературоведения, востоковедения, тюркологии, языкознания, фольклористики и т.д. А также могут быть использованы в качестве источников для различных академических сборников, словарей, монографических, коллективных изысканий, научных трудов различного уровня и т.д.

Зерттеу нәтижелері әдебиеттану, шығыстану, түркітану, тілтану, фольклортану салаларының т.б зерттеушілеріне, мектеп мұғалімдері мен ЖОО студенттеріне, магистранттарына, докторанттарына, жалпы мәдениет жанашырларына арналады. Зерттеу нәтижелерін жалпы гуманитарлық ғылым салаларында жасалатын академиялық жинақтарға, сөздіктерге, гуманитарлық ғылымның әр саласы бойынша жасалатын монографиялық, ұжымдық еңбектерге, түрлі деңгейдегі ғылыми ізденістерге т.б. дереккөз ретінде қолдануға болады.

UDC indices
821.512.122(574.25)
International classifier codes
17.00.00;
Key words in Russian
Казахская литература; Восточная литература; Тюркская литература; Духовные ценности; Национальный колорит; Преемственность традиций; Дастан; Стихотворение; Сюжет; Жанрово-стилевые особенности;
Key words in Kazakh
Қазақ әдебиеті; Шығыс әдебиеті; Түркі әдебиеті; Рухани құндылықтар; Ұлттық өрнек; Дәстүр сабақтастығы; Дастан; Өлең; Сюжет; Жанрлық-стильдік ерекшеліктер;
Head of the organization Ержанов Нурлан Тельманович Доктор биологических наук / профессор
Head of work Баратова Мухаббат Нуржауовна Кандидат филологических наук / Қауымдастырылған профессор (10 шілде 2014 жыл №1130 бұйрық ДЦ №0000070)