The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являются шунгитовая руда месторождения «Бакырчик» Абайской области, продукт его флотационного обогащения – шунгитовый концентрат и зола угольных теплоэлектроцентралей города Алматы

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектілері Абай облысының «Бақыршық» кен орнының шунгит кені, оның флотациялық байыту өнімі – шунгит концентраты және Алматы қаласының көмір жылу электр орталықтарының күлі болып табылады

Aim of work (in Russian) : Цель проекта – разработка новых рецептур и получение гибридных 4-х компонентных полиуретанцементных напольных покрытий с использованием продуктов переработки промышленных предприятий в качестве наполнителей и пигментов

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – өнеркәсіптік кәсіпорындардың қайта өңдеу өнімдерін толтырғыштар мен пигменттер ретінде пайдалану арқылы гибридті 4 компонентті полиуретанды цементті еден жабындарының жаңа рецептураларын әзірлеу және алу

Методы исследования (на русском) : В работе использованы следующие методы: определение химического состава шунгитовых материалов и образцов золы ТЭЦ методом РСА; определение удельной поверхности наполнителей методом термодесорбции газового адсорбата по теории БЭТ; определение морфологии поверхности наполнителей методом СЭМ; определение прочности на сжатие и изгиб, адгезионной прочности, класса пожарной опасности, показателей деформации, сопротивления скольжению, устойчивости образцов к агрессивным средам

Методы исследования (на казахском) : Жұмыста келесі әдістер қолданылды: шунгит материалдардың химиялық құрамын және ЖЭО күл үлгілерін РСТ әдісімен анықтау; БЭТ теориясы бойынша газ адсорбатын термодесорбциялау әдісімен толтырғыштардың меншікті бетін анықтау; СЭМ әдісімен толтырғыштар бетінің морфологиясын анықтау; қысу және иілу беріктігін, адгезиялық беріктігін, өрт қауіптілігі сыныбын, деформация көрсеткіштерін, сырғуға төзімділікті, үлгілердің агрессивті ортаға төзімділігін анықтау

Obtained results and novelty (in Russian) : В рамках проведенной научно-исследовательской работы методом флотационного обогащения шунгитовой руды (ШР) получен шунгитовый концентрат (ШК). Анализ химического состава используемых наполнителей показал многокомпонентные минеральные системы, включающие оксиды кремния, алюминия, железа, кальция и магния, а также примеси титана и калия. ШР характеризуется высоким содержанием диоксида кремния (49,44%) и алюминия (13,13%), наличием аморфного углерода. ШК, полученный методом флотационного обогащения, содержит меньше SiO2 (13,64%), но больше Al2O3 (20,26%) и Fe2O3 (9,37%) с высоком содержании углерода и летучих веществ. . Зола ТЭЦ-2 отличается высоким содержанием SiO2 (51,27%) и Al2O3 (23,61%) при умеренном количестве CaO (4,81%) и Fe2O3 (12,70%). Зола ТЭЦ-3 содержит меньше SiO2 (29,10%) и CaO (1,13%), однако характеризуется значительными наличием органических и углеродистых остатков (36,45%). Изучено влияние частичной замены цемента в рецептуре полиуретанцементных напольных покрытий на ШР, ШК, золу ТЭЦ-2 и ТЭЦ-3 на физико-механические свойства образцов. Полученные результаты дают возможность оценить сочетание цемента с различным количеством шунгитового концентрата – 10-15%, золы ТЭЦ-3 – 5-10%, которое обеспечивает формирование покрытия с высокой прочностью на сжатие (до 65,2 МПа), прочностью на изгиб (до 13,8 МПа), адгезионной прочностью к бетону (0,84 МПа) и радиоэкранированием до 80% в диапазоне 0,3-18 ГГц

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жүргізілген ғылыми-зерттеу жұмысы шеңберінде шунгит кенін (ШР) флотациялық байыту әдісімен шунгит концентраты (ШК) алынды. Қолданылатын толтырғыштардың химиялық құрамын талдау кремний, алюминий, темір, кальций және магний оксидтерін, сондай-ақ титан мен калий қоспаларын қамтитын көп компонентті минералды жүйелерді көрсетті. ШР құрамында кремний диоксиді (49,44%) және алюминий (13,13%), аморфты көміртектің болуымен сипатталады. Флотациялық байыту әдісімен алынған ШК құрамында SiO2 (13,64%) аз, бірақ құрамында көміртегі мен ұшпа заттардың мөлшері жоғары Al2O3 (20,26%) және Fe2O3 (9,37%) көп. ЖЭО-2 күлі cao (4,81%) және Fe2O3 (12,70%) қалыпты мөлшерде SiO2 (51,27%) және Al2O3 (23,61%) жоғары. ЖЭО-3 күлінде SiO2 (29,10%) және CaO (1,13%) аз, бірақ органикалық және көміртекті қалдықтардың (36,45%) айтарлықтай болуымен сипатталады. Полиуретанцементті еден жабындарының құрамындағы цементті ішінара ауыстырудың ШР, ШК, ЖЭО-2 және ЖЭО-3 күліне үлгілердің физика-механикалық қасиеттеріне әсері зерттелді. Алынған нәтижелер цементтің шунгит концентратының – 10-15%, ЖЭО-3 күлінің – 5-10% әртүрлі мөлшерімен үйлесімін бағалауға мүмкіндік береді, ол жоғары қысу беріктігі (65,2 МПа дейін), иілу беріктігі (13,8 МПа дейін), бетонға адгезиялық беріктігі (0,84 МПа дейін) және 0,3-18 ГГц диапазонындағы 80% дейін радиоэкрандау жабынды қалыптастыруды қамтамасыз етеді

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : 1. Совместимость цемента и полиуретановой фазы обеспечивается благодаря контролю pH и предварительной сушке минеральных добавок, исключающей избыточную влагу (влага снижает активность NCO-групп). 2. Шунгит и зола ТЭЦ создают электропроводящую сетку, способствующую рассеянию электромагнитных волн, а также повышают микроплотность покрытия. 3. Частичная замена цемента (до 20%) не снижает прочностных характеристик, но уменьшает усадку и тепловыделение при твердении. 4. Температура и влажность воздуха во время приготовления смеси должны поддерживаться в пределах 18-25°C и 40-60 % соответственно. 5. Полиуретановая матрица обеспечивает герметичность покрытия, а наличие минеральной фазы – износостойкость и антипылевую устойчивость.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 1. Цемент пен полиуретан фазасының үйлесімділігі рН бақылауымен және артық ылғалды болдырмайтын минералды қоспаларды алдын ала кептірумен қамтамасыз етіледі (ылғал NCO-топтарының белсенділігін төмендетеді). 2. ЖЭО шунгиті мен күлі электромагниттік толқындардың шашырауына ықпал ететін электр өткізгіш торды жасайды, сонымен қатар жабынның микро тығыздығын арттырады. 3. Цементті ішінара ауыстыру (20% дейін) беріктік өнімділігін төмендетпейді, бірақ қатаю кезінде шөгу мен жылу шығаруды азайтады. 4. Қоспаны дайындау кезінде температура мен ылғалдылық сәйкесінше 18-25°C және 40-60% аралығында сақталуы керек. 5. Полиуретанды матрица жабынның тығыздығын қамтамасыз етеді, ал минералды фазаның болуы тозуға және шаңға қарсы тұрақтылықты қамтамасыз етеді.

Level of implementation (in Russian) : Рекомендации по внедрению: Исследования показывают, что казахстанские шунгитовые материалы и золы угольных ТЭЦ могут быть использованы в качестве частичной замены цемента в рецептуре полиуретанцементных напольных покрытий, снижая при этом расход цемента, с сохранением высоких физико-механических показателей

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізу бойынша ұсынымдар: зерттеулер көрсеткендей, қазақстандық шунгитті материалдар мен көмір ЖЭО күлін жоғары физика-механикалық көрсеткіштерді сақтай отырып, цемент шығынын азайта отырып, полиуретанцементті еден жабындарының рецептурасында цементті ішінара ауыстыру ретінде пайдалануға болады.

Efficiency (in Russian) : После успешного окончания результаты НИР могут быть внедрены на предприятиях по производству строительных смесей и материалов. Прогнозные предположения: используемые в работе шунгитовые материалы и золы угольных ТЭЦ позволят получать полиуретанцементные напольные покрытия с пониженным количеством цемента, при заданных физико-механических показателях и сниженной стоимости до 20%.

Efficiency (in Kazakh) : Сәтті аяқталғаннан кейін ҒЗЖ нәтижелері құрылыс қоспалары мен материалдар өндіретін кәсіпорындарда енгізілуі мүмкін. Болжамды ұсыныстар: жұмыста қолданылатын шунгит материалдары мен көмір ЖЭО күлдері берілген физикалық-механикалық көрсеткіштер кезінде және құны 20%-ға дейін төмендетілген цемент мөлшері аз полиуретанцементті еден жабындарын алуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Промышленный и строительный сектора РК.

Field of application (in Kazakh) : ҚР өнеркәсіп және құрылыс секторлары.