The object of research, development or design (in Russian) : Терминологический состав школьных предметов по естественно-математическому направлению, принципы систематизации терминов, словарь школьных терминов

The object of research, development or design (in Kazakh) : жаратылыстану-математикалық бағыт бойынша мектеп пәндерінің терминологиялық құрамы, терминдерді жүйелеу принциптері, мектеп терминдерінің сөздігі

Aim of work (in Russian) : Разработка научно-методических основ систематизации понятийно-терминологического аппарата школьных учебников естественно-математического направления

Aim of work (in Kazakh) : жаратылыстану-математикалық бағыттағы мектеп оқулықтарының ұғымдық-терминологиялық аппаратын жүйелеудің ғылыми-әдістемелік негіздерін әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Обзор методической литературы, систематизация результатов, анкетирование учащихся и учителей, экспертиза понятийно-терминологического аппарата учебников естественно-математического направления, методы анализа, обобщения данных

Методы исследования (на казахском) : Әдістемелік әдебиеттерге шолу жасау, нәтижелерді жүйелеу, оқушылар мен мұғалімдер арасында сауалнама жүргізу, жаратылыстану-математикалық бағыттағы оқулықтардың ұғымдық-терминологиялық аппаратына сараптама жүргізу, деректерді талдау, жинақтау әдістері

Obtained results and novelty (in Russian) : - проведен обзор научных исследований отечественных и зарубежных ученых; -для определения состояния терминов в учебниках, их соответствия познавательным особенностям учащихся был проведен онлайн опрос учителей и учащихся, проведен количественно-качественный анализ их выводов; - проведена экспертиза понятийно-терминологического аппарата учебников естественно-математического направления; -на основе выводов изученного материала опубликован перечень терминов и понятий, используемых в учебниках для 1-11 классов естественно-математического направления, цифровое приложение к школьному словарю, методическое пособие для авторов, Коллективная монография и научные статьи. - разработано цифровое приложение словаря терминов и понятий, используемых в учебниках;

Obtained results and novelty (in Kazakh) : - отандық және шетелдік ғалымдардың ғылыми зерттеулеріне шолу жасалды; - оқулықтардағы терминдердің жай-күйі, олардың оқушылардың танымдық ерекшеліктеріне сәйкестігін анықтау үшін мұғалімдер мен оқушылар арасында онлайн сауалнама жүргізіліп, олардың қорытындысына сандық-сапалық талдау жүргізілді; - жаратылыстану-математикалық бағыттағы оқулықтардың ұғымдық-терминологиялық аппаратына сараптама жүргізілді; - зерттелген материалдардың тұжырымдары негізінде жаратылыстану-математикалық бағыттағы 1-11 сыныптарға арналған оқулықтарда қолданылатын терминдер мен ұғымдар тізбесі, мектеп сөздігінің цифрлық қосымшасы, авторларға арналған әдістемелік нұсқаулық, ұжымдық монография және ғылыми мақалалар жарық көрді. - оқулықтарда қолданылатын терминдер мен ұғымдар сөздігінің цифрлық қосымшасы әзірленді;

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Способствовать повышению качества учебной литературы путем систематизации понятийно-терминологического аппарата школьных учебников.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мектеп оқулықтарының ұғымдық-терминологиялық аппаратын жүйелеу арқылы оқу әдебиеттерінің сапасының артуына ықпал ету.

Level of implementation (in Russian) : В результате исследования была проведена экспертиза терминологического состава учебников для 1-11 классов естественно-математического направления, оценена последовательность и понятийная взаимосвязь терминов по предметам. Обоснованы научно-методические принципы систематизации учебной терминологии школьных предметов, разработаны» словарь школьных терминов естественно-математического направления " и его цифровое приложение. Также подготовлены методические рекомендации по применению учебной терминологии для авторов и экспертов учебника. В целом результаты проведенной исследовательской работы способствуют повышению качества терминологической системы в школьных учебниках, обеспечению содержательной достоверности учебных материалов и развитию Национального научного языка. Соблюдение терминологической последовательности, применение научных основ понятийной точности и языковой адаптации является важным показателем в деле оценки и экспертизы качества учебников.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде жаратылыстану-математикалық бағыттағы 1–11 сыныптарға арналған оқулықтардың терминологиялық құрамына сараптама жасалып, пәндер бойынша терминдердің жүйелілігі мен ұғымдық өзара байланысы бағаланды. Мектеп пәндерінің оқу терминологиясын жүйелеудің ғылыми-әдістемелік қағидаттары негізделіп, «Жаратылыстану-математикалық бағыттағы мектеп терминдерінің сөздігі» және оның цифрлық қосымшасы әзірленді. Сондай-ақ оқулық авторлары мен сарапшыларына арналған оқу терминологиясын қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар дайындалды. Жалпы алғанда, жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижелері мектеп оқулықтарындағы терминологиялық жүйенің сапасын арттыруға, оқу материалдарының мазмұндық нақтылығын қамтамасыз етуге және ұлттық ғылыми тілдің дамуына ықпал етеді. Терминологиялық бірізділікті сақтау, ұғымдық дәлдік пен тілдік бейімдеудің ғылыми негіздерін қолдану оқулықтардың сапасын бағалау мен сараптау ісінде маңызды көрсеткіш болып табылады.

Efficiency (in Russian) : Данный научный проект направлен на комплексное решение основных терминологических проблем школьных учебников с целью повышения качества учебных изданий и эффективности учебного процесса. Выбор проблемы исследования зависит от ряда факторов. Предварительное изучение отечественного опыта выявило основные терминологические проблемы школьных учебников, такие как: не проводится понятийно-терминологическая экспертиза с целью сравнения адекватной системы понятий и терминов, используемых в учебных изданиях школы; существует случайность в построении терминов и использовании иррациональных языковых эквивалентов; допускается неустойчивость терминов (множественность синонимов); значимые термины часто используются в различных семантических вариантах.

Efficiency (in Kazakh) : Бұл ғылыми жоба оқу басылымдарының сапасын және оқу процесінің тиімділігін арттыру мақсатында мектеп оқулықтарының негізгі терминологиялық мәселелерін кешенді шешуге бағытталған. Зерттеу мәселесін таңдау бірқатар факторларға байланысты. Отандық тәжірибені алдын-ала зерттеу мектеп оқулықтарының негізгі терминологиялық мәселелерін анықтады, мысалы: мектептің оқу басылымдарында қолданылатын ұғымдар мен терминдердің барабар жүйесін салыстыру мақсатында ұғымдық-терминологиялық сараптама өтпейді; терминдерді құруда және қисынсыз тілдік эквиваленттерді қолдануда кездейсоқтық бар; терминдердің тұрақсыздығына жол беріледі (синонимдердің көптігі); мағыналы терминдер әртүрлі семантикалық нұсқаларда жиі қолданылады.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования представляют интерес среди школьников, учителей, авторов учебников и экспертов по учебной литературе, а также специалистов и ученых, занимающихся проблемами учебников

Field of application (in Kazakh) : зерттеу нәтижелері мектеп оқушылары, мұғалімдер, оқулық авторлары мен оқу әдебиетінің сарапшылары, сондай-ақ оқулықтану мәселелерімен айналысатын мамандар мен ғалымдар арасында қызығушылық тудырады