The object of research, development or design (in Russian) : 1) Коллекция, включающая 273 сорта и линии ярового двурядного ячменя из Казахстана, США, Европы, Африки и Ближнего Востока; 2) Коллекция, состоящая из 86 сортов и линий казахстанской селекции.

The object of research, development or design (in Kazakh) : 1) Қазақстан, АҚШ, Еуропа, Африка және Таяу Шығыстан алынған жаздық екі қатарлы арпаның 273 сорты мен линиясын қамтитын коллекция; 2) Қазақстандық селекцияның 86 сорты мен линиясынан тұратын коллекция.

Aim of work (in Russian) : Поиск и генетическое картирование новых локусов количественных признаков, связанных с устойчивостью ячменя к сетчатой пятнистости и ринхоспориозу.

Aim of work (in Kazakh) : Арпаның тролы дақ пен ринхоспориозға төзімділігімен байланысты жаңа сандық белгі локустарды іздеу және генетикалық карталау.

Методы исследования (на русском) : Оценка устойчивости ячменя к сетчатой пятнистости и ринхоспориозу на естественном и искусственном инфекционных фонах, полногеномный анализ ассоциаций (ПГАА), маркер-опосредованная селекция, SSR-генотипирование. В работе использованы статистические прикладные программы IBM SPSS Statistics 22, GenAlEx, GAPIT, TASSEL, R statistical platform, MapChart и др.

Методы исследования (на казахском) : Табиғи және жасанды инфекциялық жағдайда арпаның торлы дақ пен ринхоспориозға төзімділігін бағалау, ДНҚ бөлу, Illumina технологиясын қолданып SNP генотиптеу, ассоциацияларды толық геномдық талдау (АТГТ), маркер-жанама селекциясы. Жұмыста IBM SPSS Statistics 22, GenAlEx, GAPIT, TASSEL, R статистикалық платформасы, MapChart және т.б. статистикалық қолданбалы бағдарламалар пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Коллекция ярового ячменя, включающая 273 образца различного происхождения, была выращена в полевых условиях КазНИИЗиР и НИИПББ в двухкратной повторности на естественном инфекционном фоне. Проведена оценка устойчивости к сетчатой пятнистости и ринхоспориозу на стадиях ювенильного и взрослого растения, выявлены типы реакции от иммунного (0 %) до восприимчивого (60–70 %), а также выделены перспективные линии с сочетанием высокой продуктивности и устойчивости к заболеваниям. Проведено генотипирование 86 сортов и линий ячменя из Казахстана в трехкратной повторности по SSR маркерам HVLEU, HVM03, HVM36, Bmag606, Bmag613 и Bmag112, связанным с устойчивостью к сетчатой пятнистости и ринхоспориозу. С помощью фенотипических и SNP-данных выполнен ПГАА анализ в программе GAPIT, позволивший выявить 10 локусов количественных признаков (ЛКП) для устойчивости к сетчатой пятнистости и 8 ЛКП – к ринхоспориозу; дополнительно выявлено 12 ЛКП ювенильной устойчивости (9 – к сетчатой пятнистости, 3 – к ринхоспориозу). Работа по оценке устойчивости и SSR- генотипированию коллекции будет продолжена. Приобретен спектрофотометр микропланшетов Thermo Scientific Varioskan LUX, который используется для выполнения поставленных задач проекта.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жаздық екі қатарлы арпаның шығу тегі әртүрлі 273 сорты мен линияларын қамтитын коллекция ҚазЕӨҒЗИ және БҚПҒЗИ дала жағдайында табиғи инфекциялық жағдайда өсірілді. Ювенильді және ересек өсімдік сатыларында торлы дақ пен ринхоспориозға төзімділікті бағалау жүргізілді, иммундықтан (0%) сезімталға (60-70%) дейінгі реакция түрлері анықталды, сондай-ақ жоғары өнімділік пен ауруларға төзімділіктің үйлесімі бар перспективалық линиялар анықталды. Ринхоспориозға және торлы даққа төзімділікпен байланысты HVLEU, HVM03, HVM36, Bmag606, Bmag 613 және Bmag112 SSR-маркерлері бойынша Қазақстанның 86 арпа сорттары мен линиялары үш реттік қайталымда генотиптелді. Фенотиптік және SNP-деректердің көмегімен GAPIT бағдарламасында АТГТ орындалды, ол торлы даққа төзімділіктің 10 сандық белгі локусын (СБЛ) және ринхоспориозға төзімділік үшін 8 СБЛ анықтауға мүмкіндік берді; қосымша ювенильді төзімділіктің 12 СБЛ анықталды (9 – торлы даққа, 3 – ринхоспориозға). Коллекцияның төзімділігін бағалау және SSR-генотиптеу жұмыстары жалғасады. Thermo Scientific Varioskan LUX микропланшетті спектрофотометрі сатып алынды, ол жобаның міндеттерін орындау үшін қолданылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Полученные результаты могут быть применены для быстрого выявления образцов ярового ячменя устойчивых к сетчатой пятнистости и ринхоспориозу в различных коллекциях, а также для создания новых сортов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Алынған нәтижелерді әртүрлі коллекциялардағы торлы дақ пен ринхоспориозға төзімді жаздық арпа үлгілерін жылдам анықтауға, сонымен қатар жаңа сорттар жасауға пайдалануға болады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеді.

Efficiency (in Russian) : Выделены сорта и линии двурядного ярового ячменя обладающие высокой устойчивостью к ринхоспориозу и сетчатой пятнистости на взрослой стадии развития растения. Обнаружены новые генетические локусы, ассоциированные с устойчивостью ячменя к ринхоспориозу и сетчатой пятнистости.

Efficiency (in Kazakh) : Екі қатарлы жаздық арпаның өсімдік дамуының ювенильді және ересек кезеңдерінде ринхоспориозға және торлы даққа төзімділігі жоғары сорттары мен линиялары анықталды. Арпаның ринхоспориозға және торлы даққа төзімділігімен байланысты жаңа генетикалық локустар анықталды.

Field of application (in Russian) : Фитопатология, генетика, геномика и селекция ячменя.

Field of application (in Kazakh) : Фитопатология, генетика, геномика және арпа селекциясы.