The object of research, development or design (in Russian) : Лошади Кустанайской породы, разводимые в Костанайской области Республики Казахстан

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының Қостанай облысында өсірілетін Қостанай тұқымды жылқылар.

Aim of work (in Russian) : Выполнение популяционно-геномного анализа для оценки геномного разнообразия и исследование взаимосвязи между полиморфизмами гена миостатина (MSTN), включая вставку SINE, и спортивными характеристиками кустанайских лошадей.

Aim of work (in Kazakh) : Генетикалық әртүрлілікті бағалау үшін популяциялық-генетикалық талдауды орындау және SINE енгізуді қоса алғанда, миостатин генінің (MSTN) полиморфизмдері мен Қостанай тұқымды жылқылардың спорттық сипаттамалары арасындағы байланысты зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Отбор биологического материала (кровь, волосяные луковицы), выделение ДНК, генотипирование по 17 STR локусам методом ПЦР и капиллярного электрофореза, биохимический анализ крови спортивных лошадей в покое, после нагрузки и через 2 часа после нагрузки.

Методы исследования (на казахском) : Биологиялық материалды (қан, шаш түбірлері) іріктеу, ДНҚ бөлу, 17 STR локусы бойынша ПТР және капиллярлық электрофорез әдістерімен генотиптеу, спорттық жылқылардың қанын тыныш күйде, жүктемеден кейін және жүктемеден 2 сағат өткен соң биохимиялық талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Выделено 89 образцов ДНК, проведено генотипирование по STR‑локусам, выполнен статистический анализ (частоты аллелей, уровень гетерозиготности, индекс генетического разнообразия). Подготовлен отчёт по генетическому составу лошадей Кустанайской породы. 24 июня 2025 года успешно выполнена защита докторской диссертации на соискание степени PhD. Научная новизна заключается в первой комплексной оценке генетической структуры популяции на основе микросателлитных маркеров.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 89 ДНҚ үлгісі бөлініп алынып, STR локустар бойынша генотиптеу жүргізілді, статистикалық талдау орындалды (аллель жиіліктері, гетерозиготтылық деңгейі, генетикалық әртүрлілік индексі). Қостанай тұқымды жылқылардың генетикалық құрамы бойынша есеп дайындалды. 2025 жылғы 24 маусымда философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін докторлық диссертация сәтті қорғалды. Ғылыми жаңалық популяцияның генетикалық құрылымын микросателлиттік маркерлер негізінде алғаш рет кешенді бағалауда жатыр.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В 2025 году выполнен отбор более 80 образцов биологического материала, проведено генотипирование спортивных лошадей. Запланировано исследование SNP rs397152648C>T и SINE‑инсерции в гене MSTN, а также определение концентрации миостатина методом ELISA. Общий объём финансирования на 2025 год составил 9 943,779 тыс. тенге, что обеспечило проведение лабораторных исследований, закуп оборудования и реактивов, а также покрытие командировочных расходов и подготовку отчётных материалов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылы 80-нен астам биологиялық материал үлгілері іріктеліп алынып, спорттық жылқылардың генотиптеуі жүргізілді. MSTN геніндегі rs397152648C>T SNP полиморфизмін және SINE-инсерцияны зерттеу, сондай-ақ миостатин концентрациясын ELISA әдісімен анықтау жоспарланған. 2025 жылға арналған жалпы қаржыландыру көлемі 9 943,779 мың теңгені құрап, зертханалық зерттеулерді жүргізуге, жабдықтар мен реактивтерді сатып алуға, іссапар шығындарын өтеуге және есептік материалдарды дайындауға мүмкіндік берді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты внедряются в деятельность ТОО «Қазақ тұлпары» через генотипирование и внесение данных в систему племенного учёта (Плем.kz, ИАС). Проведён биохимический анализ крови спортивных лошадей, что позволяет сопоставить физиологические и генетические показатели.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері ТОО «Қазақ тұлпары» қызметіне енгізілуде: жануарларды генотиптеу және деректерді племдік есеп жүйесіне (Plem.kz, ИАС) енгізу арқылы жүзеге асырылуда. Сонымен қатар спорттық жылқылардың қанына биохимиялық талдау жүргізіліп, физиологиялық және генетикалық көрсеткіштерді салыстыруға мүмкіндік берілді.

Efficiency (in Russian) : Проект обеспечивает повышение качества селекционной работы, подтверждение происхождения и родословных, сохранение чистоты породы и развитие спортивного коневодства.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба селекциялық жұмыстың сапасын арттыруды, шығу тегін және тектік шежірені растауды, тұқымның тазалығын сақтауды және спорттық жылқышылықты дамытуды қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Селекционно‑племенная работа с лошадьми Кустанайской породы, спортивное коневодство, ветеринарная генетика и научные исследования в агропромышленном комплексе Казахстана.

Field of application (in Kazakh) : Қостанай тұқымды жылқылармен селекциялық племдік жұмыс, спорттық жылқышылық, ветеринариялық генетика және Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешеніндегі ғылыми зерттеулер.