The object of research, development or design (in Russian) : тугоплавкая глина, зола-уноса с ТЭЦ, красный шлам, металлургический шлак

The object of research, development or design (in Kazakh) : отқа төзімді саз, ЖЭО-дан алынған күл, қызыл шлам, металлургиялық қож

Aim of work (in Russian) : Целью работы является комплексная переработка промышленных отходов с разработкой композиционных керамических материалов на основе техногенных отходов Республики Казахстан.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының өнеркәсіп қалдықтары негізінде композициялық керамикалық материалдарды өңдеу арқылы өндірістік қалдықтарды кешенді қайта өңдеу.

Методы исследования (на русском) : При изучении физико-химических свойств полученных образцов керамических материалов, а также процессов фазообразования в исследуемых объектах при нагревании использовались следующие виды анализов: - рентгенофлуоресцентный анализ; - инфракрасная фурье-спектроскопия; - рентгенофазовый анализ (РФА); - гранулометрический анализ; - сканирующая электронная микроскопия (CЭМ).

Методы исследования (на казахском) : Керамикалық материалдардың алынған үлгілерінің физика-химиялық қасиеттерін, сондай-ақ қыздыру кезінде зерттелетін объектілерде фазалық түзілу процестерін зерттеу кезінде келесі талдау түрлері қолданылды: - рентген-флуоресцентті талдау; - инфрақызыл фурье спектроскопиясы; - рентгендік фазалық талдау (РФТ); - гранулометриялық талдау; - сканерлеуші электронды микроскопия (СЭМ).

Obtained results and novelty (in Russian) : Для образцов из 100 % обожжённой глины в диапазоне 650–1200 см⁻¹ зафиксированы полосы, характерные для колебаний связей Si–O и Al–O в тетраэдрах SiO₄, что указывает на формирование алюмосиликатных фаз. По физико-механическим показателям при обжиге 1000–1300 °C водопоглощение составило 12,8–10,6 %, прочность на сжатие — 74,4–103,1 МПа. В смесях глина + зола в области 3600–4000 см⁻¹ отмечаются слабые полосы на уровне шума, свидетельствующие о почти полной дегидратации структуры. При температурах 1000–1100 °C водопоглощение составило 13,0–11,6 %, прочность — 61,7–125,6 МПа. Для смесей глина + красный шлам в области 3600–4000 см⁻¹ с ростом доли шлама и температуры усиливаются полосы его поглощения и деградируют области, характерные для глины. При обжиге 1000–1100 °C водопоглощение составляет 15,8–11,7 %, прочность на сжатие — 83,5–132,3 МПа. В смесях глина + металлургический шлак в диапазоне 650–1200 см⁻¹ наблюдаются полосы, соответствующие колебаниям связей Si–O и Al–O. При температурах 1000–1100 °C водопоглощение — 14,3–9,2 %, прочность — 102,0–150,6 МПа.В случае смесей Для смесей глина + металлургический шлак + зола-уноса интенсивность полос поглощения глины уменьшается, что связано с наложением спектров компонентов и частичным вырождением спектра; дополнительно проявляются характерные полосы металлического шлака. При обжиге 1000–1100 °C водопоглощение составляет 4,0–3,9 %, прочность на сжатие — 114,6–168,3 МПа.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 650-1200 см-1 диапазонындағы 100% күйдірілген саз үлгілері үшін SiO тетраэдрлеріндегі Si–O және Al–O байланыстарының тербелістеріне тән жолақтар бекітілді, бұл алюмосиликат фазаларының түзілуін көрсетеді. Физикалық-механикалық көрсеткіштер бойынша 1000-1300 °C күйдіру кезінде суды сіңіру 12,8–10,6 %, сығымдау беріктігі — 74,4–103,1 МПа құрады. Саз + күл қоспаларында 3600-4000 см-1 аймағында шу деңгейінде әлсіз жолақтар байқалады, бұл құрылымның толық дегидратациясын көрсетеді. 1000-1100 °C температурада суды сіңіру 13,0–11,6 %, беріктігі 61,7 — 125,6 МПа құрады. Саз + қызыл шлам қоспалары үшін 3600-4000 см-1 аймағында шлам мен температура үлесінің өсуімен оның сіңіру жолақтары күшейіп, сазға тән аймақтар нашарлайды. 1000-1100 °C күйдіру кезінде суды сіңіру 15,8–11,7 %, сығымдау күші 83,5 - 132,3 МПа құрайды. Саз + металлургиялық қож қоспаларында 650-1200 см-1 диапазонында Si–O және Al–O байланыстарының тербелістеріне сәйкес келетін жолақтар байқалады. 1000-1100 °C температурада суды сіңіру - 14,3–9,2%, беріктігі — 102,0–150,6 МПа құрайды. Саз + металлургиялық қож + күл қоспалары үшін сазды сіңіру жолақтарының қарқындылығы төмендейді, бұл компоненттер спектрлерінің қабаттасуымен және спектрдің ішінара деградациясымен байланысты; металл қожының тән жолақтары одан әрі көрінеді. 1000-1100 °C күйдіру кезінде суды сіңіру 4,0–3,9 %, сығымдау күші 114,6 — 168,3 МПа құрады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Полученных результатов, проведенных исследований, а также анализов на данном этапе недостаточно для оценки технико-экономической эффективности о проделанных работ в рамках данного проекта. Поэтому исследования и работы в этом направлении будут продолжены.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Осы кезеңде алынған нәтижелер, жүргізілген зерттеулер, сондай-ақ талдаулар осы жоба шеңберінде атқарылған жұмыстар туралы техникалық-экономикалық тиімділікті бағалау үшін жеткіліксіз. Сондықтан осы бағыттағы зерттеулер мен жұмыстар жалғасатын болады.

Level of implementation (in Russian) : На данном этапе внедрения не предусмотрены

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл кезенде өндіріске енгізулер қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Полученные результаты анализов и исследований в ходе выполнения данного проекта на данном этапе соответствуют и отвечают задачам проекта, но недостаточны для окончательных выводов применимости и пригодности промышленных отходов в получении конкретных видов строительных материалов. Поэтому данные полученные результаты требуют дальнейших анализов и расчетов.

Efficiency (in Kazakh) : Осы кезеңде осы жобаны орындау барысында алынған талдаулар мен зерттеулердің нәтижелері жобаның міндеттеріне сәйкес келеді және жауап береді, бірақ құрылыс материалдарының нақты түрлерін алуда өнеркәсіптік қалдықтардың қолданылуы мен жарамдылығының түпкілікті қорытындылары үшін жеткіліксіз. Сондықтан алынған нәтижелер қосымша талдаулар мен есептеулерді қажет етеді.

Field of application (in Russian) : строительная керамика, получение керамических изделий, охрана окружающей среды, промышленная экология

Field of application (in Kazakh) : құрылыс керамикасы, керамикалық бұйымдарды алу, қоршаған ортаны қорғау, өнеркәсіптік экология