The object of research, development or design (in Russian) : Возбудители мастита коров -метициллинрезистентные (MRSA), ванкомицинрезистентные (VRSA) и мультирезистентные штаммы стафилококков; лекарственные растения и их экстракты для создания полифитовой формулы с антимикробной и противобиоплёночной активностью.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Сиыр маститінің қоздырғыштары — метициллинге төзімді (MRSA), ванкомицинге төзімді (VRSA) және мультирезистентті стафилококк штаммдары; антимикробтық және биопленкаға қарсы белсенділігі бар полифитті формула жасауға арналған дәрілік өсімдіктер мен олардың экстрактылары.

Aim of work (in Russian) : Разработка препаратов на основе растительных экстрактов против мастита коров и изучение их антимикробного и противобиопленочного действия против антибиотикорезистентных стафилококков.

Aim of work (in Kazakh) : Сиыр желінсауын емдеуге өсімдік сығындылары негізінде препарат жасау, оның антибиотикке төзімді стафилакокктардың биопленкасына әсерін және антимикробтық қасиеттерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Бактериологические методы -выделение и идентификация возбудителей мастита с использованием селективных и дифференциальных питательных сред, микроскопии, тестов на каталазу и коагулазу. Определение антибиотикочувствительности -диск-диффузионным методом по стандартам CLSI и EUCAST. Молекулярно-генетические методы (ПЦР) -выявление генов устойчивости (blaZ, mecA, tetK, tetM) и генов, ответственных за биоплёнообразование (icaA, icaD, aap, bap). Использовались видоспецифические праймеры и электрофоретическая детекция продуктов амплификации. Фенотипическая оценка биоплёнообразования -метод окрашивания кристаллическим фиолетовым в 96-луночных микропланшетах с последующим измерением оптической плотности на спектрофотометре.

Методы исследования (на казахском) : Бактериологиялық әдістер – мастит қоздырғыштарын селективті және дифференциалды қоректік орталарды, микроскопияны, каталазалық және коагулазалық тестілерді қолдану арқылы бөліп алу және идентификациялау. Антибиотикке сезімталдықты анықтау – CLSI және EUCAST стандарттарына сәйкес диск-диффузиялық әдіспен жүргізілді. Молекулалық-генетикалық әдістер (ПТР) – төзімділік гендерін (blaZ, mecA, tetK, tetM) және биопленка түзуге жауапты гендерді (icaA, icaD, aap, bap) анықтау. Түрге тән праймерлер мен амплификация өнімдерін электрофоретикалық детекциялау әдісі қолданылды. Биопленка түзу қабілетін фенотиптік бағалау – 96-ұялы микропланшеттерде кристаллды күлгінмен бояу әдісі арқылы жүргізіліп, кейін оптикалық тығыздық спектрофотометр арқылы өлшенді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведён мониторинг мастита коров, обусловленного MRSA, VRSA и мультирезистентными стафилококками, в хозяйствах юга и юго-востока Казахстана. В результате бактериологических исследований проб молока, отобранных от коров с клиническими и субклиническими формами мастита, было выделено 56 изолятов (S. aureus (n=25); S. epidermidis (n=12); S. haemolyticus (n=11); S.borealis (n=8)), в том числе метициллинрезистентные штаммы S. aureus (n=15) и метициллин резистентные штаммы S. epidermidis (n=5), S. haemolyticus (n=4) и S.borealis (n=3). Ванкомицин резистентные стафилококки не обнаружены. Определена фенотипическая и генотипическая характеристика штаммов, включая выявление генов устойчивости и биоплёнообразования. Среди выделенных стафилококков, ассоциированных с маститом, доминируют штаммы, содержащие гены β-лактамной и тетрациклиновой резистентности, а также характеризующиеся высокой распространённостью генов биоплёнообразования icaA и icaD, что свидетельствует о выраженном патогенном потенциале данных микроорганизмов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Оңтүстік және оңтүстік-шығыс Қазақстан өңірлеріндегі шаруашылықтарда MRSA, VRSA және басқа мультирезистентті стафилококктармен ассоцияланған сиыр маститіне мониторинг жүргізілді. Клиникалық және субклиникалық мастит түрлері бар сиырлардан алынған сүт үлгілеріне жүргізілген бактериологиялық зерттеулер нәтижесінде барлығы 56 изолят (S. aureus (n=25), S. epidermidis (n=12), S. haemolyticus (n=11), S. borealis (n=8)) идентификацияланды. Олардың ішінде метициллинге төзімді S. aureus (n=15), сондай-ақ метициллинге төзімді S. epidermidis (n=5), S. haemolyticus (n=4) және S. borealis (n=3) штаммдары анықталды. Ванкомицинге төзімді стафилококктар тіркелген жоқ. Зерттеу барысында изоляттардың фенотиптік және генотиптік сипаттамалары айқындалып, антибиотиктерге төзімділік пен биопленка түзуге жауапты гендердің таралуы зерттелді. Маститпен ассоцияланған стафилококктар арасында β-лактам және тетрациклин қатарындағы антибиотиктерге төзімділік гендерінің жоғары жиілігімен және биопленка түзуге қатысатын icaA және icaD гендерінің кең таралуымен сипатталатын штаммдар басым болды. Бұл деректер зерттелген микроорганизмдердің айқын патогендік әлеуетін және олардың маститтің тұрақты формаларының қалыптасуындағы маңызын көрсетеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате проведённого мониторинга мастита коров будут получены данные о распространенности возбудителей маститов, в том числе MRSA, VRSA и другими мультирезистентных стафилококков, включающая сведения о частоте их изоляции и наличии генетических маркеров устойчивости и биоплёнкообразования. Результаты исследования антибиотикорезистентности стафилококков позволят выявить актуальные механизмы устойчивости и частоту встречаемости генов резистентности, что создаст основу для разработки и внедрения рациональных протоколов лечения мастита у коров с учётом форм течения и региональных особенностей возбудителей.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Сиыр маститін мониторингтеу нәтижесінде мастит қоздырғыштарының, соның ішінде MRSA, VRSA және басқа мультирезистентті стафилококктардың таралуы жөніндегі мәліметтер алынады. Бұл деректер олардың оқшаулану жиілігі мен төзімділік пен биопленка түзуге жауапты генетикалық маркерлердің болуын қамтиды. Стафилококктардың антибиотикке төзімділігін зерттеу нәтижелері төзімділіктің өзекті механизмдерін және резистенттілік гендерінің таралу жиілігін анықтауға мүмкіндік береді, бұл сиыр маститін емдеудің патогеннің аймақтық ерекшеліктері мен аурудың ағым түрлерін ескеретін ұтымды хаттамаларын әзірлеу мен енгізудің ғылыми негізін қалыптастырады.

Level of implementation (in Russian) : Жоба аясында дәрілік өсімдіктердің экстрактілері негізінде әзірленген полифиттік формуланы қолдану тәсілдері, сызбалары мен дозалары пысықталады, өндірістік жағдайда сынақтан өткізу актісі алынып, қол жеткізілген экономикалық тиімділік көрсетіледі, сондай-ақ жүргізілген жұмыстың мазмұнын ашатын енгізу тетігі әзірленеді.

Level of implementation (in Kazakh) : В рамках проекта будут отработаны способы, схемы и дозы применения полифитовой формулы на основе экстрактов лекарственных растений, будут получены акт испытания в производственных условиях с указанием достигнутого экономического эффекта, механизма внедрения с расшифровкой проведенной работы.

Efficiency (in Russian) : Разрабатываемый фитопрепарат на основе растительных экстрактов будет обладать антимикробным и противобиоплёночным действием в отношении антибиотикорезистентных штаммов стафилококков, вызывающих мастит у коров. Его применение будет способствовать снижению бактериальной обсеменённости молочной железы, разрушению биоплёнок и повышению доступности патогенов к действию антибиотиков, что приведёт к ускорению выздоровления животных, сокращению сроков лечения и повышению продуктивности и экономической эффективности молочного скотоводства.

Efficiency (in Kazakh) : Өсімдік экстрактылары негізінде әзірленетін фитопрепарат сиырларда мастит тудыратын антибиотиктерге төзімді Staphylococcus штамдарына қарсы айқын антимикробтық және биоплёнкаға қарсы белсенділікке ие болады. Препаратты қолдану сүт безінің бактериялық ластануын азайтуға, биоплёнканы бұзуға және патогендердің антибиотиктердің әсеріне қолжетімділігін арттыруға ықпал етеді, бұл өз кезегінде жануарлардың сауығу үдерісін жеделдетуге, емдеу мерзімін қысқартуға және сүтті мал шаруашылығының өнімділігі мен экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Ветеринария, сүтті мал шаруашылығы

Field of application (in Kazakh) : Ветеринария, молочное скотоводство