The object of research, development or design (in Russian) : Виды рода Iris L., произрастающие в Казахстане.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстанда өсетін Iris L. туысы түрлері.

Aim of work (in Russian) : Изучить биоразнообразие видов Iris L. Казахстана с применением современных молекулярно-генетических технологий и биохимических методов.

Aim of work (in Kazakh) : Заманауи молекулалық-генетикалық технологиялар мен биохимиялық әдістерді қолдана отырып, Қазақстандағы Iris L. түрлерінің биоалуантүрлілігін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Сбор популяций, определение видовой принадлежности, экстракция ДНК, полимеразная цепная реакция (ПЦР), генотипирование с помощью SSR-маркеров, определение нуклеотидных последовательностей с использованием генетического анализатора ABI3130, полногеномное секвенирование нуклеотидных последовательностей (нп) хлоропластного (хп) генома с помощью технологии нового поколения. В работе использованы статистические прикладные программы BioEdit, MEGA, FigTree и др.

Методы исследования (на казахском) : Популяцияларды жинау, түрлерді анықтау, ДНҚ бөлу, полимеразды тізбекті реакция (ПТР), SSR маркерлері арқылы генотиптеу, ABI3130 генетикалық анализаторы арқылы нуклеотидтер тізбегін (нт) анықтау, алдыңғы буын технологиясы бойынша хлоропласт (хп) геномының нуклеотидтер тізбегінің толық геномдық секвенирлеу. Жұмыста статистикалық қолданбалы BioEdit, MEGA, FigTree және т.б. бағдарламалары пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Продолжен сбор растительного материала популяций видов Iris. Собрано 796 образцов 13 видов: I.kolpakowskiana, I.songarica, I.willmottiana, I.subdecolorata, I.halophila, I.lactea, I.pseudacorus, I.sibirica, I.pallasii, I.pumila, I.orchioides, I.albomarginata, I.kuschakewiczii. Просеквенировано 8 образцов по маркеру ITS для видов I.halophila, I.songarica, I.kuschakewiczii, I.lactea; 12 образцов по маркеру matK и 12 образцов по маркеру rbcL для I.kolpakowskiana. I.songarica, I.kuschakewiczii, I.tenuifolia, I.lactea; 10 образцов по psbA-trnH для I.kolpakowskiana. I.songarica, I.kuschakewiczii, I.tenuifolia, I.orchioides. По маркеру ITS в NCBI были депонированы нп I.halophila, PX467100 и I.sogdiana, PX467101. Нп маркеров matK и rbcL загружены под номерами 3015667 и 3015750, соответственно, для I.halophila, I.sogdiana, I.tenuifolia, I.kuschakewiczii. Определены нп хп геномов I.sogdiana, I.halophila, I.tenuifolia, I.kuschakewiczii. Аннотировано 133 гена: 87 белок-кодирующих, 38 тРНК и 8 рРНК. Депонированы хп геномы I.sogdiana, I.halophila, I.tenuifolia, и I.kuschakewiczii под номерами 3012642, 3012636, 3012645, и 3012650, соответственно. Проведено генотипирование 9 популяций I.kuschakewiczii с использованием 10 SSR-маркеров, из них 5 маркеров полиморфные. Также, выполнено генотипирование по 1 популяции I.sogdiana и I.halophila по 9 маркерам, 7 показали полиморфизм. Начат биохимический анализ видов I.songarica и I.tenuifolia на основе изучения вторичных метаболитов из листьев.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Iris жабайы түрінің популяциясынан өсімдік материалын жинау жалғасты. 13 түрден жалпы 796 үлгі жиналды: I.kolpakowskiana, I.songarica, I.willmottiana, I.subdecolorata, I.halophila, I.lactea, I.pseudacorus, I.sibirica, I.pallasii, I.pumila, I.orchioides, I.albomarginata, I.kuschakewiczii. ITS маркерімен I.halophila, I.songarica, I.kuschakewiczii, I.lactea түрлерінен сегіз үлгі; matK 12 және rbcL 12 үлгі келесі түрлер үшін – I.kolpakowskiana. I.songarica, I.kuschakewiczii, I.tenuifolia, I.lactea; I.kolpakowskiana. I.songarica, I.kuschakewiczii, I.tenuifolia, I.orchioides үшін psbA-trnH маркерімен 10 үлгі секвенирленді. I.halophila, PX467100 және I.sogdiana, PX467101 ITS нт NCBI енгізілді. matK және rbcL маркерінің нт I.halophila, I.sogdiana, I.tenuifolia және I.kuschakewiczii геномдары үшін 3015667 және 3015750 нөмірімен жүктелді. I.sogdiana, I.halophila, I.tenuifolia және I.kuschakewiczii хп геномының нт анықталды. Барлығы 133 генге аннотация жасалды: 87 ақуыз кодтайтын, 38 тРНҚ және 8 рРНҚ. I.sogdiana, I.halophila, I.tenuifolia және I.kuschakewiczii хп геномдары 3012642, 3012636, 3012645 және 3012650 нөмірлерімен депонирленді. I.kuschakewiczii 9 популяциясы 10 SSR маркерін пайдаланып генотиптелді, оның 5 полиморфты болды. 9 маркер бойынша I.sogdiana мен I.halophila түрлерінің әрбірінің бір популяциясы генотиптелді, оның 7 полиморфизмді көрсетті. Жапырақтан алынған екінші реттік метаболиттерді зерттеу I.songarica және I.tenuifolia түрлерінің биохимиялық талдауы басталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Коллекция 13 видов Iris – I. kolpakowskiana, I. songarica, I. willmottiana, I. subdecolorata, I. halophila, I. lactea, I. pseudacorus, I. sibirica, I. pallasii, I. pumila, I. orchioides, I. albomarginata, и I. kuschakewiczii.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 13 Iris түрінің коллекциясы – I. kolpakowskiana, I. songarica, I. willmottiana, I. subdecolorata, I. halophila, I. lactea, I. pseudacorus, I. sibirica, I. pallasii, I. pumila, I. orchioides, I. albomarginata және I. kuschakewiczii.

Level of implementation (in Russian) : Полученные нуклеотидные последовательности универсальных маркеров ядерного и хлоропластного генома, а также нуклеотидные последовательности хлоропластного генома были депонированы в международную базу данных NCBI.

Level of implementation (in Kazakh) : Ядролық және хлоропласт геномының әмбебап маркерлерінің нуклеотидтік тізбектері, сондай-ақ хлоропласт геномының нуклеотидтік тізбектері NCBI халықаралық дерекқорына енгізілді.

Efficiency (in Russian) : Результаты исследований могут быть применимы для изучения молекулярной таксономии рода Iris и оценки генетического разнообразия в популяциях видов ирисов.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері құртқашаш туысының молекулалық таксономиясын зерттеуге және құртқашаш түрлері популяцияларының генетикалық алуантүрлілігін бағалауға қолданылуы мүмкін.

Field of application (in Russian) : Генетика, ботаника и фармакология.

Field of application (in Kazakh) : Генетика, ботаника және фармакология.