The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследований являются высокоурожайные сортов и гибридов, обладающих комплексной устойчивостью к болезням и вредителям, адаптированные к новым технологиям и неблагоприятным климатическим условиям, усовершенствованная технология малообъемной гидропоники, в основе которой лежит совместного выращивания взрослых и молодых растений (интерплантинг), биологические средств защиты растений и органических регуляторов роста (гуматы).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары аурулар мен зиянкестерге кешенді төзімділігі бар, жаңа технологияларға және қолайсыз климаттық жағдайларға бейімделген жоғары өнімді сорттар мен будандар, ересектер мен жас өсімдіктерді бірлесіп өсіруге негізделген төмен көлемді гидропониканың жетілдірілген технологиясы (интерплантинг), өсімдіктерді қорғаудың биологиялық құралдары және органикалық өсу реттегіштері (гуматтар).

Aim of work (in Russian) : Разработка научных основ для внедрения прогрессивной технологии интерплантинга для малообъемного выращивания овощных культур с использованием системы биологической защиты растений от вредного воздействия биотических и абиотических факторов, обеспечивающей повышение экономической и экологической эффективности тепличного производства.

Aim of work (in Kazakh) : Жылыжай өндірісінің экономикалық және экологиялық тиімділігін арттыруды қамтамасыз ететін биотикалық және абиотикалық факторлардың зиянды әсерінен өсімдіктерді биологиялық қорғау жүйесін пайдалана отырып, көкөніс дақылдарын аз көлемде өсіру үшін прогрессивті интерплантинг технологиясын енгізу үшін ғылыми негіздерді әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Экспериментальные исследования включали поэтапное проведение лабораторных и производственных опытов в соответствии с общепринятыми методиками, применяемыми при исследовании овощных культур в условиях защищённого грунта. Размещение вариантов с использованием рандомизированного блочного дизайна (RCBD) с тремя повторениями. В период проведения экспериментальных исследований были выполнены следующие учёты и наблюдения: Фитомониторинговые исследования, Фенологические и Биометрические наблюдения, Оценку качества плодов по ГОСТу, Лабораторные исследования биохимического состава плодов, Статистическую обработку данных методом дисперсионного анализа, Агрономическую и экономическую оценку технологии.

Методы исследования (на казахском) : Эксперименттік зерттеулер қорғалған топырақ жағдайында көкөніс дақылдарын зерттеуде қолданылатын жалпы қабылданған әдістерге сәйкес зертханалық және өндірістік тәжірибелерді кезең-кезеңімен жүргізуді қамтыды. Үш қайталаумен рандомизацияланған блок дизайнын (RCBD) қолдана отырып, опцияларды орналастыру. Эксперименттік зерттеулер жүргізу кезеңінде келесі есептер мен бақылаулар жүргізілді: Фитомониторингтік зерттеулер, фенологиялық және биометриялық бақылаулар, ГОСТ бойынша жеміс сапасын бағалау, жемістердің биохимиялық құрамын зертханалық зерттеу, дисперсиялық талдау әдісімен деректерді статистикалық өңдеу, технологияны агрономиялық және экономикалық бағалау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты показали, что технология интерплантинга обладает как агрономическими, так и экономическими преимуществами. За счёт рационального распределения фаз вегетации культур обеспечен непрерывный цикл продуктивности и эффективное использование тепличной площади. Оптимально выстроенный культурооборот «томаты–огурцы», применение высокопродуктивных гибридов и система биологической защиты позволили достичь совокупной урожайности 67,5 кг/м² — на 11,2% выше, чем при двух отдельных оборотах огурцов, и почти вдвое больше по сравнению с продлённым оборотом томатов. Совмещение фаз пикового плодоношения обеих культур обеспечило стабильное поступление продукции в наиболее рентабельный период. Экономические показатели также оказались на высшем уровне: выручка — 35 476 тг/м², прибыль — 28 685,04 тг/м², рентабельность — 80,9%, что превышает результаты продлённого оборота томатов (74,4%) и двух оборотов огурцов (80,1%).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Нәтижелер интерплантинг технологиясының агрономиялық және экономикалық артықшылықтары бар екенін көрсетті. Дақылдардың вегетациялық кезеңдерін ұтымды бөлу арқылы өнімділіктің үздіксіз циклі және жылыжай алаңын тиімді пайдалану қамтамасыз етіледі. Оңтайлы құрылған "қызанақ–қияр" дақылдарының айналымы, жоғары өнімді будандарды қолдану және биологиялық қорғаныс жүйесі 67,5 кг/м2 жиынтық өнімділікке қол жеткізді — қиярдың екі бөлек айналымына қарағанда 11,2% жоғары және қызанақтың ұзартылған айналымымен салыстырғанда екі есеге жуық көп. Екі дақылдың да ең жоғары жеміс беру фазаларының үйлесуі ең тиімді кезеңде өнімнің тұрақты жеткізілуін қамтамасыз етті. Экономикалық көрсеткіштер де жоғары деңгейде болды: кіріс — 35 476 тг/м2, пайда — 28 685,04 тг/м2, рентабельділік — 80,9%, бұл қызанақтың ұзартылған айналымының (74,4%) және қиярдың екі айналымының (80,1%) нәтижелерінен асып түсті.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Малообъемная беспочвенная технология, исключающая трудоемкие процессы при использовании почвенной технологии, и автоматизация орошения, позволяющие снизить трудозатраты; система капельного орошения, позволяющая значительно экономить воду и удобрения; климат-контроль, позволяющий экономить эксплуатационные затраты на создание оптимальных условий микроклимата; мониторинг режима полива и питания, позволяющий обеспечить растения необходимым количеством питательных элементов и предотвратить накопление нитрат-ионов в плодах. Выращивание высокопродуктивных, адаптированных к технологии и природным условиям региона гибридов позволяет увеличить урожайность и получить дополнительную прибыль. Интерплантинг позволяет обеспечить непрерывное поступление свежей овощной продукции в период межсезонья, способствует оптимизации ресурсопользования, увеличению производительности тепличных предприятий и повышению эффективности их производства.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Топырақ технологиясын пайдалану кезінде көп еңбекті қажет ететін процестерді болдырмайтын шағын көлемді топырақсыз технологиясы және еңбек шығындарын төмендетуге мүмкіндік беретін суаруды автоматтандыру; су мен тыңайтқыштарды айтарлықтай үнемдеуге мүмкіндік беретін тамшылатып суару жүйесі; микроклиматтың оңтайлы жағдайларын жасау үшін пайдалану шығындарын үнемдеуге мүмкіндік беретін климаттық бақылау; өсімдіктерді қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етуге және жемістерде нитрат иондарының жиналуын алдын алуға мүмкіндік беретін суару және қоректендіру режимін мониторинг жасау. Жоғары өнімді, технологияға және аймақтың табиғи жағдайларына бейімделген будандарды өсіру өнімділікті арттыруға және қосымша пайда табуға мүмкіндік береді. Интерплантинг маусымаралық кезеңде жаңа піскен көкөніс өнімдерінің үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, ресурстарды пайдалануды оңтайландыруға, жылыжай кәсіпорындарының өнімділігін арттыруға және оларды өндіру тиімділігін арттыруға ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : Внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген

Efficiency (in Russian) : Применение технологии малообъемной гидропоники для выращивания высокопродуктивных партенокарпических гибридов огурцов способствовала реализации их потенциальной продуктивности и обеспечила увеличение раннего урожая с 1 м2 на 4,3-12,8%, общего – на 2,7-4,9%, обеспечила экономическую эффективность производства на 78,1-78,5% рентабельности и экологическую безопасность продукции. Внедрение в технологический процесс биологических методов защиты растений обеспечили 100 % устойчивость огурцов к фитопатогену корневой гнили и позволило увеличь выход ранней продукции огурцов на 5,3-7,4%, общей – на 5,4-7,7%, стандартной – на 0,9-1,2%.

Efficiency (in Kazakh) : Қиярдың жоғары өнімді партенокарпты будандарын өсіру үшін шағын көлемді гидропоника технологиясын қолдану, олардың әлеуетті өнімділігін іске асыруға ықпал етті және ерте егіннің 1 м2-ден 4,3 – 12,8%-ға, жалпы-2,7-4,9% - ға ұлғаюын қамтамасыз етті, өндірістің экономикалық тиімділігін 78,1-78,5% - ға және өнімнің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Технологиялық процеске өсімдіктерді қорғаудың биологиялық әдістерін енгізу қиярдың тамыр шірігінің фитопатогеніне 100% төзімділігін қамтамасыз етті және қиярдың ерте өнімінің шығуын 5,3-7,4% – ға, жалпы-5,4 – 7,7%-ға, стандартты-0,9-1,2% - ға арттыруға мүмкіндік берді.

Field of application (in Russian) : Овощеводство защищенного грунта

Field of application (in Kazakh) : Жылыжай көкөніс шаруашылығы