The object of research, development or design (in Russian) : Ввести dox-индуцируемую систему для активации факторов OSKM(L) в фибробласты, полученные от доноров разного возраста, чтобы определить динамику омоложения признаков старения в молодых (< 30 лет), старых (~60 лет) и очень старых (> 80 лет) фибробластах. Определить динамику омоложения признаков старения в молодых (< 30 лет), старых (~60 лет) и очень старых (> 80 лет) фибробластах.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Докс-индукцияланатын OSKM(L) жүйесін енгізу арқылы жас (< 30 жас), кәрі (~60 жас) және өте кәрі (>80 жас) фибробласттардың қартаю белгілерінің жасару динамикасын анықтау. Жас (80 жас) фибробласттардың қартаю белгілерінің жасару динамикасын анықтау.

Aim of work (in Russian) : Целью этого проекта - ответить в конкретных молекулярно-биологических и цитологических терминах на вопрос: "Влияет ли возраст клетки, подвергающейся перепрограммированию, на динамику омоложения основных признаков старения?".

Aim of work (in Kazakh) : Біздің мақсатымыз: «Жасты қайта бағдарламалаудан өткен жасушаның жасы қартаю белгілерінің жасару динамикасына әсер ете ме?» деген сұраққа нақты молекулалық және жасушалық тұрғыдан жауап беру.

Методы исследования (на русском) : Секвенирование CHIP с использованием: (i) антигистон H3K9me3; (ii) антигистон H4K20me3; (iii) антигистон H3K27me3; (iv) антитело против 5-метилцитозина (5-mC); (i) (v) Полногеномное бисульфитное секвенирование (GWBS). Анти-фосфо-гистоновое антитело H2A.X (Ser139). Вестерн-блоттинг с использованием (i) антитела р62; (ii) Антитела LC3-I/II. (i) Потенциал митохондриальной мембраны (ММП) будет измеряться с использованием красителя TMRM, (ii) Активные формы кислорода (АФК) будут измеряться с использованием MitoSOX Red, (iii) Митохондриальную массу (ММ) будут измерять с помощью MitoTracker Green FM. Вестерн-блоттинг с использованием антител против p16, p21, p53.

Методы исследования (на казахском) : (i) антигистон H3K9me3; (іі) антигистон H4K20me3; (iii) антигистон H3K27me3; (iv) анти-5-метилцитозинге қарсы антидене (5-мС); (i) (v) Геном бойынша бисульфитті секвенирлеу (GWBS). Антифосфо-гистон антиденесі H2A.X (Ser139). Вестерн-блотингті қолдану (i) p62 антиденелері; (ii) LC3-I/II антиденелер. (i) Митохондриялық мембрана потенциалы (MMP) TMRM бояуы арқылы өлшенеді, (ii) Реактивті оттегі түрлері (ROS) MitoSOX Red көмегімен өлшенеді, (iii) Митохондриялық масса (MM) MitoTracker Green FM көмегімен өлшенеді. p16, p21, p53 қарсы антиденелерді қолдану арқылы вестерн блотинг.

Obtained results and novelty (in Russian) : Были созданы и охарактеризованы клеточные линии фибробластов от доноров разных возрастных групп — молодых (80 лет), которые успешно выделены, культивированы и криоконсервированы для дальнейших исследований. Разработана усовершенствованная энзимная методика выделения и оптимизированы условия культивирования фибробластов. Созданы фибробласты с индуцируемой доксициклином экспрессией факторов перепрограммирования OSKM(L) с использованием лентивирусной системы Tet-On и флуоресцентной метки GFP для мониторинга. Оптимизация параметров индукции позволила установить более точный контроль за процессом перепрограммирования. Параллельно проводится анализ биомаркеров старения, включая активность SA-β-галактозидазы, длину теломер и экспрессию генов, связанных со старением.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жас (80 жыл) донорлардан алынған фибробласт жасушалық желілері жасалып, сипатталды; олар табысты түрде бөлініп, өсіріліп және кейінгі зерттеулер үшін криоконсервацияланды. Фибробласттарды бөлуге арналған жетілдірілген ферменттік әдіс әзірленіп, өсіру шарттары оңтайландырылды. Доксициклин арқылы индукцияланатын OSKM(L) репрограммалау факторларын экспрессиялайтын фибробласттар Tet-On лентивирустық жүйесі мен GFP флуоресценттік белгісі арқылы табысты жасалды. Индукция параметрлерін оңтайландыру репрограммалау процесін дәлірек бақылауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, жасушалық қартаю биомаркерлерін талдау жүргізілуде, оған SA-β-галактозидаза белсенділігін, теломер ұзындығын және қартаюмен байланысты гендердің экспрессиясын зерттеу кіреді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Наши исследования важны для медицины, особенно в контексте трансдифференцировки клеток. Возможность легкой трансдифференцировки клеток способствует продвижению как исследований в области моделирования болезней, так и поиска лекарств, а также помогает разработать новые терапевтические подходы для регенеративной медицины.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Біздің зерттеуіміз жасушалардың трансдифференциациясы аясында медицина үшін маңызы зор болып табылады. Жасушаларды оңай трансдифференциациялау мүмкіндігі дерттерді модельдеу саласындағы зерттеулерді, дәрі-дәрмектерді іздестіруді ілгерілеуге ықпал етеді, сонымен қатар регенеративті медицинаның жаңа терапевтік тәсілдерін жасауға көмектеседі.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Перепрограммирование возраста состарившихся клеток путем "частичного перепрограммирования" продемонстрировало возможность омоложения многих признаков старения. В рамках этого проекта поставлена цель решить одну из важнейших проблем в исследованиях перепрограммирования возраста, а именно ответить на вопрос: "Влияет ли возраст клетки, подвергающейся перепрограммированию, на динамику омоложения основных признаков старения?". Эта информация имеет решающее значение для разработки клинических процедур, учитывающих исходный возраст клеток, подвергающихся перепрограммированию возраста, тем самым обеспечивая наиболее полное омоложение признаков старения.

Efficiency (in Kazakh) : Жасушалардың «жартылай қайта бағдарламалануы» арқылы қартайған жасушалардың жасын қайта бағдарлау көптеген қартаю белгілерін жасартуға мүмкіндік беретінін көрсетті. Осы жоба аясында қайта бағдарламалау зерттеулеріндегі маңызды мәселелердің бірі – келесі сұраққа жауап табу: «Қайта бағдарламалануға ұшырайтын жасушаның жасы қартаюдың негізгі белгілерінің жасару динамикасына әсер ете ме?». Бұл ақпарат бастапқы жасуша жасы ескерілетін клиникалық процедураларды әзірлеу үшін шешуші мәнге ие, себебі ол қартаю белгілерін барынша толық жасартуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Медицина и здравоохранение

Field of application (in Kazakh) : Медицина және денсаулық сақтау бөлімі