The object of research, development or design (in Russian) : Проект посвящен разработке теоретического метода оценки характеристик продуктов реакций фрагментации экзотических ядер при низких энергиях и разработке на его основе комплекса компьютерных программ для расчета различных характеристик продуктов реакций фрагментации для предсказательных расчетов интенсивности пучков радиоактивных изотопов. Эксперименты с экзотическими ядрами позволили существенно расширить известную область карты изотопов и изучить свойства ядер на границах стабильности и за их пределами. Кроме того, нельзя забывать о важной роли радиоактивных изотопов в медицине и в астрофизических процессах нуклеосинтеза. Свойства экзотических ядер значительно отличаются от свойств стабильных ядер, составляющих долину стабильности карты изотопов. В связи с этим особую важность приобретают теоретические исследования новых явлений, усовершенствование ядерных моделей для их описания. Так, в частности для исследований реакций фрагментаций при высоких энергиях широко используется эйкональное приближение метода Глаубера.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жоба төмен энергиялардағы экзотикалық ядролардың фрагментация реакциялары өнімдерінің сипаттамаларын бағалаудың теориялық әдісін әзірлеуге және оның негізінде радиоактивті изотоптар шоқтарының қарқындылығын болжамды есептеулер үшін фрагментация реакциясы өнімдерінің әртүрлі сипаттамаларын есептеуге арналған компьютерлік программалар кешенін әзірлеуге арналды. Экзотикалық ядролармен жүргізілген эксперименттер изотоптар картасының белгілі аймағын едәуір кеңейтуге және тұрақтылық шегінде, сондай-ақ одан тыс жерлерде ядролардың қасиеттерін зерделеуге мүмкіндік берді. Бұдан басқа, радиоактивті изотоптардың медицинадағы және нуклеосинтездің астрофизикалық процестеріндегі маңызды рөлін ұмытпау керек. Экзотикалық ядролардың қасиеттері изотоптар картасының тұрақтылық алқабын құрайтын тұрақты ядролардан айтарлықтай ерекшеленеді. Осыған байланысты жаңа құбылыстарды теориялық зерттеу, оларды сипаттау үшін ядролық модельдерді жетілдіру ерекше маңызды болып табылады. Сонымен, атап айтқанда, жоғары энергиялардағы фрагментация реакцияларын зерттеу үшін Глаубер әдісінің эйкональды жуықтауы кеңінен қолданылады.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка теоретического метода оценки характеристик продуктов реакций фрагментации экзотических ядер (от 10 МэВ/нуклон) и разработка на его основе комплекса компьютерных программ для расчета различных характеристик продуктов реакций фрагментации

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты экзотикалық ядролардың фрагментация реакциялары өнімдерінің сипаттамаларын бағалаудың теориялық әдісін әзірлеу (10 МэВ/нуклоннан бастап) және оның негізінде фрагментация реакциялары өнімдерінің әртүрлі сипаттамаларын есептеу үшін компьютерлік бағдарламалар кешенін әзірлеу болып табылады

Методы исследования (на русском) : При исследовании реакций при энергиях от 10 до 50 МэВ/нуклон необходимо учитывать целый ряд особенностей. Реакции в таком диапазоне энергий протекают достаточно быстро для того, чтобы доминировал именно прямой механизм, а кинематика до-пускает весомый вклад разнообразных прямых механизмов реакций: передачу одного или нескольких нуклонов, срыв и подхват, обмен и перезарядку [2]. Теоретический подход для изучения прямых реакций основанный на методе Глаубера для низких (от 10 МэВ/нуклон и выше) энергий, дополнен с учетом кинематически разрешенного локуса для данной реакции фрагментации. Это позволило принять во внимание закон сохранения энергии, который не учитывается в эйкональном приближении Модели Глаубера.

Методы исследования (на казахском) : 10-нан 50 МэВ/нуклонға дейінгі энергиядағы реакцияларды зерттеу кезінде бірқатар ерекшеліктерді ескеру қажет. Бұл энергия диапазонындағы реакциялар тікелей механизм басым болатындай тез жүреді, ал кинематика әр түрлі тікелей реакция механизмдерінің маңызды үлесін қосады: бір немесе бірнеше нуклондарды беру, бұзу және алу, айырбастау және қайта зарядтау [2]. Тікелей реакцияларды зерттеудің теориялық тәсілі төмен (10 МэВ/нуклон және одан жоғары) энергиялар үшін глаубер әдісіне негізделген, берілген фрагментация реакциясы үшін кинематикалық рұқсат етілген локусты ескере отырып толықтырылған. Бұл глаубер моделінің эйкональды жуықтауында ескерілмейтін энергияны сақтау заңын ескеруге мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : -- разработан теоретический метод оценки выходов и импульсных распределений продуктов реакций фрагментации экзотических ядер при низких энергиях; -- рассчитаны в рамках разработанного теоретического метода реакции срыва из 11Be 1 нейтрона, реакция срыва трех протонов из 11B с получением 8He, и реакция срыва 4 протонов из 15N с образованием 11Li на бериллиевой мишени. -- изучено влияние и возможность учета в расчетах близости границы кинематически разрешенного локуса на искажения импульсных распределений продуктов фрагментации; -- создан комплекс программ для предсказательных расчетов интенсивности радиоактивных пучков, полученных из реакций фрагментации при низких энергиях

Obtained results and novelty (in Kazakh) : -- төмен энергиялардағы экзотикалық ядролардың фрагментация реакциялары өнімдерінің шығуы мен импульстік таралуын бағалаудың теориялық әдісі әзірленді; -- 11Be 1 нейтроннан үзілу реакциясының әзірленген теориялық әдісінің бөлігі ретінде, 8He алу үшін 11B-ден үш протонның үзілу реакциясы және бериллий нысанасында 11Li түзілуі үшін 15N-ден 4 протонның үзілу реакциясы есептелінді; -- фрагментация өнімдерінің импульстік таралуының бұрмалануына кинематикалық рұқсат етілген локус шекарасының жақындығын есептеуде есепке алудың әсері мен мүмкіндігі зерттелінді; -- төмен энергиялардағы фрагментация реакцияларынан алынған радиоактивті сәулелердің қарқындылығын болжамды есептеуге арналған бағдарламалар кешені құрылды

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Применяемая методология в реализации настоящего исследования соответствует общей мировой практике и не противоречит общему пониманию. В частности, применяются апробированные и общеизвестные программные коды Fortran и Fresco для объемных численных вычислений

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Осы зерттеуді іске асыруда қолданылатын әдістеме жалпы әлемдік тәжірибеге сәйкес келеді және жалпы түсінікке қайшы келмейді. Атап айтқанда, Fortran және Fresco бағдарламалық жасақтамасының кодтары көлемді сандық есептеулер үшін қолданылады

Level of implementation (in Russian) : Полученные теоретические результаты прошли апробацию (сравнены с имеющимися литературными данными по схожим энергиям) и применяемый теоретический метод (подход) частично внедрен в исследовательские процессы, что подтверждает достаточно хороший уровень его применимости

Level of implementation (in Kazakh) : Алынған теориялық нәтижелер ұқсас энергиялар бойынша қолда бар әдеби деректермен салыстырылып сынақтан өтті, сонымен қатар қолданылатын теориялық әдіс (тәсіл) ішінара зерттеу процестеріне енгізілді, бұл оның қолданылуының жеткілікті жақсы деңгейін растайды

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта подтверждается согласованностью теоретических прогнозов с экспериментальными результатами, что свидетельствует о корректности выбранных методов и подходов

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі теориялық болжамдардың эксперименттік нәтижелермен үйлесімділігімен расталады, бұл таңдалған әдістер мен тәсілдердің дұрыстығын көрсетеді

Field of application (in Russian) : Область применения ядерная и атомная физика, и астрофизика.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы ядролық және атомдық физика және астрофизика.